Салт-дәстүр қазынам тәрбие сағаты 4 сыныпқа

Тақырыбы: Қазақ халқының салт- дәстүрлері Мақсатым:1)оқушыларға қазақ халқының салт-дәстүрлері мен әдет- ғұрпының тәрбиелік мәнін ұғындыру,баланың бойына адамгершілік қасиеттерін қалыптастыру,халық өнегесін үйрету; 2)ата-анамен тығыз байланыс жасау арқылы ортақ тәрбиеге жұмылдыру. Көрнекілігі:суреттер,ұлағатты сөздер жазылған плакаттар,ұлттық бұйым көрмелері. Барысы: Ата салтым –асыл мұрам, ардағым, Бабалардың жалғастырар арманын. Сан ғасырда қалпын бұзбас қадірім, Өткенімді бүгінменен жалғадым. Жиналыппыз,сәтті күні бәріміз де, Үлкен, кіші, жасымыз,кәріміз де. Төрлетіңіз,қадірменді қонақтар, Гүл-гүл жайнап мына біздің төріміз. 1.Шілдехана(салт).жаңа туған нәрестенің құрметіне жасалатын ойын- сауық, той.

2.Кіндік кесер(салт). Нәресте туған сәтте оның кіндігін әйелдер(кіндік шешесі) дайын тұрады.Кіндік кесу- мәртебелі, абыройлы іс. 3.Бесікке салу(салт). Жаңа туған баланы бесікке салу. Бесік қасиетті,киелі, құтты мүлік, сәбидің алтын ұясы болып есептеледі. 4. Қырқынан шығару(салт). Баланың туғанына қырық күн толған соң оны ыдысқа қырық қасық су құйып шомылдырады.ол сәбидің жан- жүйесінің қалыптасып дені сау болып өсуіне деген ақ тілектен шыққан. 5.Тұсау кесер(салт).Сәби қаз тұрғаннан кейін тез жүріп кетсін деген тілекпен жасалатын ғұрып. 1)Ат қою(ғұрып). Қазақ халқы жаңа туған сәбиге жақсы есімдер мен әйгілі адамдардың атын қойған.Сонымен бірге бала есімін беделді кісілерге қойғызып батасын алған. 3)Кекіл (ғұрып). Жас балалардың шашын ұстарамен алып тастайды да маңдайына бір шөкім шаш қалдырып,

оның жиегін тегістеп қиып қояды. Оны «кекіл»дейді. 1)Тыштырма(дәстүр)Сәбиді бесікке салар кезде бесіктің түбегі тұратын тесіктен құрт,ірімшік, тәттілер өткізіп «тыштыма,тыштыма»деп ырым жасайды және оны «тыштырма» деп атайды.Тыштырманы әйелдер ырым етіп бөлісіп, бала-шағаларына үлестіріп береді. 2) Базарлық(дәстүр) -алыс сапарға шыққан адамдардың жақындарына (жерлес,көрші-көлем,жас балалар, сыйлас адамдарына) әкелген сыйлығы. 3) Байғазы(дәстүр)-балалардың, жастардың жаңа киім үшін берілетін ақшалай,заттай сый. 4)Тілашар(дәстүр).Баласы 7 жасқа толған соң балаға жаңа киім кигізіп,оқу жабдықтарын дайындап,шағын той өткізеді.Мұны «тілашар»тойы деп атайды. Шашу, шашу, шашайық, Ақ сандықты ашайық. Бұл мереке ,бұл тойда

Керемет рәсім жасайық! –деп ортада Искаковтар отбасы «Бесікке салу» дәстүрін корсетуде.

Жолың болсын деселік, Жолыңа нұр төселік. Жарылқасын алдыңнан, Тұсауыңды кеселік, Кірмеуіңді шешелік,- «Тұсау кесу» дәстүрін Болатовтар отбасы көрсетеді. Ахметжан Ш. өз өнерін корсетпекші.

Мына сөздерден макал құрастыру

керек. 1. Ұяда… ұшқанда … (Үяда не көрсең, үшқанда соны ілерсің)

2. Ата… бала… (Ата — бәйтерек, бала жапырақ)

3. Ер … қорқақ … (Ер бір өледі, қорқақ мың өледі)

4. Өле… бөле… (Өле жегенше бөле же) 5.Мал… жер…

(Мал баққандікі, жер жыртқандікі)

6.Сүйіндіреді… күйіндіреді…

(Жақсы сөз сүйіндіреді, жаман сөз

күйіндіреді) 7.Мектеп… білім… (Мектеп — кеме, білім — теңіз)

Туған соң адам боп, Білімсізден жаман жоқ. Ел дәстүрін білмесең, Жұрт айтады надан деп.- «Сүндетке отырғызу» дәстүрін Кожназаровтар отбасы корсетеді.

Ырымды білеміз бе? Нанның қоқымын жесең – бай боласың. Бөбек алақанын шапалақтаса –қонақ келеді. Дастарқаны жалаң қолмен сүртпе – дастарханың жұтайды. Кірдің суын баспа – ауруға шалдығасың.