Сандардың әлемдік дамудағы рөлі туралы мақала

Сандар – әлемдік даму көрсеткіші

Басқару теориясы - бұл жобаланған процестер мен машиналардағы динамикалық жүйелерді басқарумен айналысатын басқару инженериясы мен қолданбалы математика саласы. Мақсаты жүйені қалаулы күйге келтіру үшін жүйелік кіру деректерін қолдануды басқаратын модельді немесе алгоритмді әзірлеу, бұл ретте белгіленген режимнің кез-келген кідірісін, асып кетуін немесе қателігін барынша азайту және басқару тұрақтылығының деңгейін қамтамасыз ету.

Басқару теориясы өндірісте, авиацияда, байланыста және өнеркәсіптің басқа да салаларында революция жүргізген және робототехника сияқты жаңа салаларды құрған автоматтандыру құралдарын жобалау үшін басқару жүйелерін әзірлеуде пайдаланылады.

Басқару теориясы кафедрасы 1975 жылы құрылған. Кафедра қызметкерлерінің басым көпшілігін кезінде осында жоғары білім алған, аталған кафедраның түлектері құрайды. Отыз жылдан аса басқару теориясы саласының көрнекті маманы, ҚР ғылымына еңбегі сіңген қайраткер, техника ғылымдарының докторы, профессор Айсағалиев Серікбай Әбдіғалиұлы кафедраға үзіліссіз басшылық етті. Профессор С.Ә.Айсағалиев құрған математикалық басқару теориясының ғылыми мектебі өзінің басқарылымдылық теориясы, шеткі шартты дифференциалдық теңдеулер жүйесін тиімді басқару, дифференциалдық теңдеулердің классикалық шеткі есептерінің конструктивтік теориясы, реттелетін және фазалық жүйелердің абсолюттік және глобалдық асимптотикалық тұрақтылығы бойынша іргелі зерттеулер нәтижелерімен белгілі. Оқытушы және ғылым жанашыры ретінде студенттерге әрқашан өмірлік сабақтары мен әртүрлі кеңестерін айта отырады. Ең есте қаларлық сөздерінің бірі бұл - «Мен мәңгілік емеспін, ал мына кітап - мәңгілік! Кітаппен дос болыңдар, балалар!».

2009 жылдан 2011 жылға дейін кафедраны шексіз өлшемді жүйелерді тиімді басқару теориясының, математикалық физиканың, бейсызық функционалдық талдаудың белгілі маманы, физика-математика ғылымдарының докторы, профессор Серовайский Семен Яковлевич меңгерді. Серовайский Семен Яковлевич – физика-математика ғылымдарының докторы, әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің механика-математика факультетінің профессоры. (ҚазҰУ; бұрынғы С.М. Киров атындағы Қазақ Мемлекеттік университеті – ҚазМУ). 1976 жылы Қазақ Мемлекеттік университетін қолданбалы математика мамандығы бойынша бітірген және оқу бітірісімен Қазақ Мемлекеттік университетінде (ҚазҰУ) жұмыс істейді, кіші ғылыми қызметкер – математикалық модельдеу проблемалық зертханасының инженерінен дифференциалдық теңдеулер және басқару теориясы кафедрасының профессоры дәрежесіне дейін өсті. 300-ден астам ғылыми еңбектің, соның ішінде тоғыз монографияның авторы. Ерекше математикалық және логикалық ойлай алатын даралардың бірі десек те болады.

Кафедраның түлектері басқару теориясы және оны қолдану саласындағы жоғары білікті мамандар болып табылады. Олар академиялық мекемелерде, жоғары оқу орындарында, есептеу орталықтарда, мемлекеттік басқаруда, қаржы институттарында, жеке фирмаларда және т.б. табысты жұмыс істейді. Кафедра түлектерінің ішінде бірінші кезекте Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрі қызметін атқарған (2010-2013жж.) Б.Т.Жұмағұловты атап өтуге болады. Сол сияқты, белгілі мемлекеттік және…