Шахмат ойынының шығу тарихы презентация

Жамбыл облысы Т. Рысқұлов ауданы. Құлан ауылы

Юрий Гагарин атындағы негізгі мектебі

Шахмат ойынының шығуы туралы аңыз

Дене шынықтыру пәні мұғалімі: Алимкулова Н

2018-2019ж

Сабақтың тақырыбы :

Шахмат ойынының шығуы туралы аңыз

Сабақтың мақсаты : Шахмат ойынының айда болуы туралы қызықты аңызды оқыту арқылы оқушының шахмат ойынына қызығушылығын арттыру және ойлау қабілетін дамыту.

Сабақтың көрнекілігі : Шахмат тақтасы мен фигуралар

Гав және Талханд аңызы

Шахмат ойынының шығуы туралы көптеген аңыздар бар. Соның ішіндегі ең қызықтысын шығыстың ұлы ақындарының бірі Әбілқасым Фирдаусидің “Шахнама” атты ұлы шығармасынан кездестіреміз.Ол “Гав және Талханд туралы аңыз” деп аталады. Бұл аңыз бойынша Индияда патша отбасында Гав және Талханд атты егіз ұл туады. Ол екеуі ержетіп,жігіт болғанда, қайсысының таққа отыруы жөнінде екеуінің арасында үлкен талас туады. Ханзадалар арасындағы келіспеушілікті көрген халық қақ бөлінеді. Ханзадалардың анасы екі ұлын да жақсы көргендіктен тақты кімге ұсынарын білмей дал болады. Ағалық жолды қайсысы алары жөнінде болған қызу, әрі нәтижесіз даудан кейін екі ханзада да әскер жинап соғысқа дайындалады. Соғыста Талханд жағы үлкен жеңіліске ұшырайды. Алайда, Талханд жеңілгенін мойындамай бауырын екінші мәрте соғыс алаңына шақырады.

Ағайынды ханзадалар бұл жолы әскерлерін теңіз жағасына жинайды да, майдан болатын алаңды жан-жағынан қорщап үлкен ор қаздырып (ешкім қашып құтыла алмас үшін), ішін суға толтырады. Сонда майдан болатын жердің жан-жағы түгел сумен қоршалып,ортада соғыс алаңы және екі жақтың әскері ғана қалады. Соғыс аяқталуға жақын қалғанда Талханд өзінің жеңілетініне көзі жеткен соң қатты күйініш пен ашу-ыза,қапалықтан өліп кетеді. Соғы аяқталған соң анасы Талхандтың өлгенін естіп, Гавқа : (бауырыңды өлімге қалай қалай қидың”деп аналық айып тағады.Гав соғыс кезінде Талхандқа ешкімнің де қару көтермегенін,оның ешбір жарасыз өлгенін айтады. Анасы мұндай құр сөзге сенбей , соғыстың қалай өткендігін көзбен көргендей етіп баяндап беруін өтінеді. Сонда Гав ел ішіндегі дана-ақылгөй адамдардың бәрін патша сарайына жинап, олардан көмек сұрайды. Ол жиналғандарға қазылған ор,су,әскер қатары,болған соғыс ,ханзада өлімі туралы толық баяндап береді.

Ақылгөй адамдар үш күн,үш түн ойланып,төртінші күні болған соғысты бейнелейтін бір ойын ойлап шығарады. Ол осы күнгі “Шахмат” ойыны екен.