Шамалар және уақытты бағдарлау бойынша оқу материалы

Оқу ісінің меңгерушісі: ___________

Сабақ тақырыбы:

Шамалар. Уақытты бағдарлау

Оқиғаларды өту кезеңіне қарай орналастыру

Мектеп:

Күні :

Мұғалімнің есімі:

СЫНЫП: 1-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Оқу мақсаты:

уақытты бағдарлайды: минут, сағат, күн, апта, ай;

тиісті уақыт өлшем бірліктерін қолданады; олардың арасындағы өзара байланысты түсінеді.

Барлық оқушылар:

Оқушылардың басым бөлігі:

Кейбір оқушылар:

Ресурстар:

Әр оқушыға арналған:

ламинатталған А4 қағаз парағы;

маркер.

Тірек сөздер

уақыт;

бұрынырақ;

кейінірек;

алдымен; содан кейін; таң; күн; кеш; түн.

Сабақтың мақсаты:

Оқиғалардың ұзақтығын негізге ала отырып, уақыт­ түсінігін жаңа өлшем ретінде енгізу. Түсінуге жағдай­ жасау және оқиғаларды ретімен орналастыра білуге­ жаттықтыру.

Сабаққа байланысты деректі материалдар

Сабаққа қатысты ескертпелер

Сабақта оқушылар оқиғаларды өту кезеңіне қарай орналастырады: ұзақ уақыт аралығындағы оқиғалар­ (бұрын — кейінірек, алдымен — сосын, ертеде­ — жуырда), тәулік ішіндегі оқиғалар (таңертең,­ күндіз, кешке, түнде).

Кіріспе тапсырма. Сабақтың басында оқушы­ лармен уақыт туралы сөйлесіп, олардың уақыт туралы түсініктерін анықтау мақсатында әңгіме жүргізіңіз. Әңгімені балалардың білетін мәлімет­тері­нен­ бас­ таңыз. Оқушыларға сұрақ қоя отырып, олардың жауабын тыңдаңыз. Мына сұрақтарды қойыңыз:

— Анаң “Енді кеш!” деді. Сендер “кеш” деген сөзді қалай түсінесіңдер?

— Таңертең сендер нешеде тұрасыңдар? Мұны сендер қалай біле аласыңдар?

— Сен неше жастасың?

— Сендер қалай ойлайсыңдар, мына ағаш неше жаста? Қазір уақыт туралы сөйлесетініңізді айтыңыз. Қандай да бір оқиғаның ұзақ уақытқа созылатынын немесе тез арада өтетінін көрсетіңіз­. Біз уақыт шамасы туралы білетін боламыз­. Бір нәрсені істеу үшін уақыт кетеді. Мысалы, теледидарда бір мультфильм ұзақ болады, ал кейбірі қысқа уақытта аяқталады. Бұл жерде біз мультфильмді көруге кеткен уақыт туралы айтып отырмыз.

— Сендер уақыттарыңның тағы да неге кететінін айта аласыңдар ма? (Мектепке барамыз, сабақ оқимыз, ойнаймыз, жүреміз, ұйықтаймыз…)

— Сендер қалай ойлайсыңдар, уақытты өлшеуге бола ма? (Иә.)

— Қалай ойлайсыңдар, анаң кешкі асты дайындап жатқан кезде не істеуге болады?

— Сендер қалай ойлайсыңдар, қайсысына уақыт көп кетеді: көйлекті тігу үшін бе, әлде ағашты өсіру үшін бе?

Оқушыларға уақытты қалай өлшейтінін және салыстыратынын,­ ол үшін қандай құрал қолдана­тынын,­ сондай-ақ уақыттың өлшем бірліктерімен­ танысаты­ нын айтыңыз. Оқушылардың жаңа материалды толық түсініп, меңгеруі және сабақ үстінде тірек сөздерді дұрыс қолдануы үшін ойын ойнатыңыз. Рөлдер бөліп беріңіз. Оқушылар өздерін аспаз рөлінде елестетіп, түскі ас мәзірін құрастырады (бірінші, екінші, үшінші тағамдар). Содан соң олар өз жұмыстарын ретімен бөліп алып, алдымен ол не істейтінін, содан кейін нені дайындайтынын т.б. айтады. Мысалы, аспаз алдымен сорпаны, кейін бұқтырылған етті, артынан компотты дайындайды. Компот суығанша, салат әзірлейді. Ойынға керек заттардың суретін, ал уақыт болса, тағамдардың суретін салуға ұсыныс жасаңыз. Егер сізде оқушылардың өздері ойлап тапқан тағамдардың суреттері болмаса, олардың атауын жазып қоюды ұсыныңыз. Тапсырма кезінде ламинатталған қағаз парақтары мен маркерлерді қолданыңыз. Оқушылар­ топтағы рөлдерін өздері бөліп алады.

Тапсырманы­ орындағаннан кейін бар­ лық топ ас мәзірлерін таныстырсын. Сабақтағы тірек сөздерді қолдануға жағдай жасаңыз. Оқиғаларды өту кезеңі бойынша орналастыру деген ұғым түсінікті болу үшін алдымен (бұрын), содан кейін (артынан) не болатынын еске түсірсін және қорытынды жа­ сай отырып нәтижесін шығарыңыз. Оқушылардың назарын мынаған аударыңыз. Олар тапсырманы­ орындап жатқанда өзіңіздің қандай іс-әрекеттерді­ орындағаныңызды (бірнеше іс-әрекеттерді) атап беріңіз. Осы оқиғалардың барлығына­ уақыт кетті. Жаңа ұғымды оқулық пен жұмыс дәптеріндегі жат­ тығулармен бекітіңіз.

Алма қалай өседі? Тапсырманы жалпы сынып­ пен орындатыңыз. “Алғашында не? Содан кейін ше?” ойынын тапсырманы орындауға дайындық­ мақсатында жүргізіңіз. Заттардың суретін көрсе­тіңіз,­ ал оқушылар сол суреттер бойынша әңгіме құрастыруы тиіс.

— … алғашында жидектерді жинайды, сосын тосап қайнатады;

— … алғашында мәшинені оталдырады, сосын оны жүргізеді;

— … алғашында қоршауды тұрғызады, сосын оны сырлайды және т. с. с.

Оқушылардан оқулықтағы алмаағаштың қалай өсетіні және жеміс беретіні туралы суреттер бо­ йынша әңгіме құрауын сұраңыз. Оқушылар әңгіме­ айту барысында тірек сөздерді қолданады. Олардан­ алманы өсіру үшін қанша уақыт кететінін сұраңыз және олардың ойын, болжамын тыңдаңыз. Нақты қанша жыл кететінін білу шарт емес (шамамен айтса болады).

Күн тәртібі. Жұптық жұмыс ұйымдастырыңыз. Оқушылардан­ суреттерді ретімен қоюды және ұл баланың­ тәуліктің әр мезгілінде не істегені туралы әңгімелеп­ айтып беруді өтініңіз. Оқушылармен сөй­ лесу барысында “таңертең”, “күндіз”, “кешке”, “түнде” сөздерін қолдана отырып әңгімелесіңіз. Бірақ “тәулік” сөзін қолданбаңыз.

Сөздерді ретімен қойып көр. Оқушылар жұппен талдау жасай отырып, адамдардың нәресте кезінен егде тартқанға дейінгі жасын көрсететін сөздерді ретімен орналастыру керек.

Жауабы:

нәресте, мектеп жасына дейінгі бала, оқушы, ересек адам, егде адам.

Шығарып көр. Берілген тапсырманы топпен орындатыңыз. Оқушылар әртүрлі жемсалғыштарды жасау іс-әрекетінің алгоритмін сипаттап бере алады (ағаштан, пластиктен, қатырма қағаздан және т.б. жасалған жемсалғыш). Олардың идеяларын­ қолпаштап, мадақтаңыз. Оқушыларға өз алгоритм­ дерін таныстырғанда сабақтағы тірек сөздерді қолданудың маңызды болып табылатынын ескерту керек.

Орындап көр. Бұл тапсырманы үйде орындауға беріңіз. Сыныпта оқушылар жауаптарын­ айтқаннан кейін олардың жасаған жұмыстары бойынша көрме ұйымдастырыңыз. Бұл жұмыстарды артынан ата-аналар жиналысы кезінде көрсетуге болады.

Тілдік құзыреттілікті қалыптастыру

Қосымша тапсырмалар

Бұл айдарда оқушылардың математикалық ұғымдарды сауатты қолдануын қалыптастыруға күш салу керек. Олардың өз іс-әрекеттерін түсіндіргенде тірек сөздерді­ орынды қолдануын қадағалаңыз.

Алдымен не болды? Содан кейін ше? Соңында не шықты? Бұл тапсырмада оқушылар суреттердегі оқиғаларды өту кезеңіне сәйкес нөмірлеп, ретімен жазып шығуы керек.

Жауабы:

І. 1) үйдің сызбасын сызу; 2) үйдің қабырғасын қалау; 3) дайын үй (1, 2, 3); ІІ. 1) қоспалар; 2) қамыр; 3) торт (1, 2, 3).

Оқиғалар реті. Берілген тапсырма тәулік бойындағы оқиғалардың бірінен кейін бірін ретімен жазуға арналған. Оқушылар әрбір суреттің астына оның реттік нөмірін қоюы керек.

Жұмыс дәптеріндегі “Жетістік баспалдағы” бойын­ ша өз-өзін бағалатыңыз.

Бағалау

Оқушылар сабақ соңында:

уақытты жаңа шама ретінде танып, ол туралы алғашқы түсінік қалыптастырады;

қандай да бір оқиғаның ұзақтығы туралы айту уақыт туралы сөз ету екенін түсінеді;

олар оқиғаларды өту кезеңіне қарай ретімен дұрыс қойып үйренеді.

Оқушылардың сабақты меңгергенін тексеру үшін мына сұрақтар бойынша қалыптастырушы­ бағалау жұмысын өткізіңіз:

— сендер туғаннан бері қанша уақыт өтті? (Оқушылар өздерінің неше жаста екенін айтады.)

— Біз “бір минут күте тұршы” деп айтамыз. Сендер осыны қалай түсінесіңдер? Қанша күту керек: көп пе, әлде аз ба?

— Сендер қалай ойлайсыңдар, бір күнде 10 см-ге өсу мүмкін бе? Неге?

— Оқиғаларды ретімен орналастыр: жұлдыз­ құрт, көбелек, қуыршақ.

Жұмыс дәптеріндегі “Жетістік баспалдағы” бо­ йынша өз-өзін бағалатыңыз.

Оқу ісінің меңгерушісі: ___________

Сабақ тақырыбы:

Минут

Мектеп:

Күні :

Мұғалімнің есімі:

СЫНЫП: 1-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Оқу мақсаты:

уақытты бағдарлайды: минут, сағат, күн, апта, ай туралы білімді меңгереді.

алған білімді өмірде қолданады.

Барлық оқушылар:

Оқушылардың басым бөлігі:

Кейбір оқушылар:

Ресурстар:

құмсағат;

электронды таймер;

қабырға сағат;

мысал жазылған парақшалар;

А3 пішінді қағаздар;

түрлі түсті маркерлер.

Тірек сөздер

Минут

Сабақтың мақсаты:

Тәжірибелік тапсырмаларды орындату арқылы бір минуттың ұзақтығы туралы түсіндіру. Уақыттың өлшем­ бірлігі “минут” ұғымы туралы түсінік қалыптастыру

Сабаққа байланысты деректі материалдар

Сабаққа қатысты ескертпелер

Минут — уақыттың өлшем бірлігі. Минуттың аз уақыт екенін, бір минут ішінде тез орындалатын оңай жұмыстарды атқаруға болатынын түсіндіріңіз. Мысалы: қол шапалақтау, секіру, өз есімін қайталап жазу, моншақты жіпке тізу және т.б.

Кіріспе тапсырма. Сабақты оқушылармен бірге бір минутта қанша рет қол шапалақтай алатынын (қанша рет секіре алатынын, өз атын қанша рет қай­ талап жаза алатынын, қанша моншақты рет-ретімен жіпке тізіп шыға алатынын) және т.б. анықтаудан бастаңыз.

Ол үшін оқушыларды топқа бөліп немесе бәрінің бірге қол шапалақтауын сұраңыз. Егер тапсырманы топпен орындаса, онда әр топқа, мүмкін болса, құмсағат немесе қоңырау беріңіз, ал жалпы сыныпқа 1 минуттың басталғаны және аяқталғаны туралы белгі беріңіз. Оқушылардан өз зерттеулерінің нәтижесін айтуды сұраңыз. Оқушылардың­ 1 минут ішінде қанша рет қол шапалақтағанын,­ секіргенін немесе басқа да іс-әрекетті орындағанын сұраңыз. Оқушыларға­ минуттың азғана уақыт екенін, бұл уақыт ішінде оңай орындалатын­ жұмыстарды атқаруға болатынын мысалдар келтіре отырып түсіндіріңіз. Олардан 1 минутта не істеуге болатынын сұраңыз. Жетелеуші сұрақтар қоя отырып, оқушылардың өздері минуттың­ уақыт өлшем бірліктеріне жататынын­ тауып айтуына мүмкіндік жасаңыз.

Оқушылардың 1 минут ішінде тағы да не істей алатынын болжауды сұраңыз. Оқушылардың жауабын тыңдаңыз. Содан соң тексерсін: ол үшін белгі беріп, уақыттың басталғанын білдіріңіз. Ал оқушылар болжаған іс-әрекетін көрсетуі тиіс. Бақылау жүргізе отырып, оқушылардың қайсысы дәл көрсеткенін айтыңыз. Зерттеу жүргізгеннен кейін 1 минутта орындалатын іс-әрекеттер саны осы іс-әрекеттер­ дің орындалу жылдамдығына байланысты екенін түсіндіріңіз. Мысалы, дәрігер үшін адамның өмірін құтқару, өрт сөндіруші үшін өртті тез арада сөндіру. Олар үшін әрбір минут қымбат.

Зерттеу жүргіз. Тапсырманы барлық оқушы бірге орындасын. Оқушылар 1 минут бойы өз аттарын жазады және неше рет жазғанын санайды. Осы жұмыста сіз оқушылардың жазу дағдыларын тексере аласыз. Бұл тапсырма арқылы оқушылар 1 минуттың қысқа мерзім болғанымен, осы уақыт ішінде бірнеше әрекет істеуге болатынын түсінеді. Тапсырма нәтижесін көрнекі етіп парақшаларға жазып көрсетуге болады. Үлгісі төмендегідей.

Мен 1 минутта орындай аламын.

Өз есімімді рет,,,,жаза аламын.

Қағазға рет,,нүкте сала аламын.

Жіпке,,,,,моншақ тізе аламын.

Қолымды ,,,,,рет шапалақтай аламын.

Орнымда тұрып,,,,, рет секіре аламын.

Суретке қарап неше минут өткенін анықта.

Оқушылар оқулықтағы иллюстрацияға қарап электронды сағат бойынша (10:05-тен 10:15-ке дейін) неше минут өткенін анықтайды. Осы сабақта оқушылар уақытты өлшеу құралдарымен (механика­­ лық, электрондық және құмсағат) танысады­. Бақылау­ барысында олардың уақытты электронды сағатпен­ анықтай алу дағдыларының қалыптасқанын­ білуге болады.

Жауабы:

10 минут.

Шығарып көр. Тапсырманы жұппен немесе топпен орындатыңыз. Осы тапсырма арқылы оқушыларда 1 минутпен, 5 минутпен есептеу дағдылары қалыптасады. Оқушылар циферблаттағы минуттық тілдің қозғалысы туралы білімдерін бекітеді.

Жауабы:

10 мин, 15 мин, 30 мин, 5 мин.

Сен білесің бе? Бұл ақпарат оқушыларға пайдалы болып табылады. Ересек адамның ағзасы қалыптасқан, сондықтан тұрақты көрсеткіштерді көрсетеді. Сол себепті медицинада ересек адамның тамыры ми­ нутына шамамен 60—65 рет соғады деп есептеледі.

Орындап көр. Тапсырма әр оқушының жеке орындауына арналған. Оқушыларға жүрек тамырының соғысын санауды ұсыныңыз. Әр оқушы 1 минуттағы тамыр соғысының санын санайды. Оқулықта берілген суретке сүйене отырып, білек тамыры арқылы тамыр соғысын қалай есептеуге болатынын көрсетіңіз. Оларға бірдей уақытта бастауға бұйрық беріңіз. Оқушылар жүрек соғысын…