Шебер қолдар авторлық бағдарламасы 8 сыныпқа

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ

ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

Қыдырбаева Самира Қайырбековна

«Шебер қолдар» тақырыбында көркем еңбек

пәніне арнап жазылған

АВТОРЛЫҚ БАҒДАРЛАМА

УДК 745.749

ББК 85.125

Рецензенттер: Өнертану ғылымдарының магистрі, ҚР «Инновация» Оқу-әдістемелік Орталығының ғылыми қызметкері, оқытушы А.Д. Әшірбаева. Экономика ғылымдарының магистрі, ҚР «Инновация» Оқу-әдістемелік Орталығының қызметкері А.Д. Шагирбаева.

Шебер қолдар // құрастырушы автор: С.Қ. Қыдырбаева. – Түркістан облысы, көркем еңбек пәнінің мұғалімі, 2021. – 52 б.

Құрастырушы автор 34 сағаттық күнтізбелік-тақырыптық жоспарлауды оқушылардың жас ерекшелігін ескере отырып орындаған. Көркем еңбектен қыз балалардың өнерін дамытуды мақсат ете жасалған бағдарлама мемлекеттік білім беру стандартына сай жазылған.

УДК 745.749

ББК 85.125

«Инновация» Оқу-әдістемелік Орталығының 2021 жылғы «20» сәуірдегі №5 хаттамасына сәйкес сараптау комиссиясының шешімімен баспаға ұсынылды.

ISBN

© «Инновация» баспа үйі, 2021

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ «ИННОВАЦИЯ» ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК ОРТАЛЫҒЫНЫҢ

БАСПАСЫНА ҰСЫНЫЛДЫ

Рецензенттер: Өнертану ғылымдарының магистрі, ҚР «Инновация» Оқу- әдістемелік Орталығының ғылыми қызметкері, оқытушы А.Д. Әшірбаева. Экономика ғылымдарының магистрі, ҚР «Инновация» Оқу- әдістемелік Орталығының қызметкері А.Д. Шагирбаева.

Құрастырушы автор: Қыдырбаева Самира Қайырбековна Түркістан облысы Мақтаарал ауданы №34 «Бірлік» жалпы орта мектебі коммуналдық мемлекеттік мекемесінің көркем еңбек пәнінің мұғалімі

© «Инновация» баспа үйі, 2021 жыл

Түсінік хат

«Шешеннің тілі – алтын, Шебердің қолы – алтын» – деп атам қазақ бала тәрбиесінде өмір тіршілігінің ертеңгі келешегіне, ұрпағының өнерлі боп өсуіне ерекше мән берген. Бала кезінен көзі көргенді көңілге тоқып, қолы үйреніп істей алатындай болуға бейімдендірген. Ұл бала болса үш өнерді, қыз бала болса үш өнерді білу парыз дейді екен. Сондағы бұл үш өнер не? Ұл бала таспа тіліп, өрім өре білу, шаш алып, мал сойып оны мүшелей білуі қажет. Ал қыз бала ине сабақтап, кесте тігу, ұршық ұстап, жіп иіру, арқау құрып, қап тоқуды үйренуі керек болған. Осындай қазақ арасындағы ортаға тән үш өнердің өзекті мәні тұрмыстағы өз қажетін өзі біліп, оны меңгеруге баулығаны болмақ. Мысалы, бір қамшының төрт таспа, алты таспа, сегіз таспа, он екі таспа болып кете баратын өрімі де болған. Бұйра қамшы, сарыала қайшы, тобылғы сапты қамшы, бұзау тіс, дойыр, дырау қамшы т.б. болып аталған. Ал тігін жөнінде басқасын айтпағанда: қайып тігу, қарбып тігу, бүріп тігу сияқты кете баратыны бар. «Өнерде өлшем, шек жоқ». Өнердегі өлшем ептілік, үйрену, жұртты сүйсіндіретін тамашасымен тамсандыруда жатыр.

Өнер – әсемдіктің ең жоғарғы түрі, өйткені ол табиғаттың әсемдігін де, адам еңбегімен жасалған заттардың әсемдігін де, сол адамның ұлылығы мен сұлулығын да, оның ой-арманын да өз бойына жинақтап, жан-жақты бейнелей алады. Өнердің көзі – халықта» – дегендей, халықсыз өнер, өнерсіз халық жоқ. Өнер өмірді сұлулықпен байытып, адамдардың эстетикалық қажеттіліктерін қанағаттандыруды қамтамасыз етеді. Өнер жақсыға сүйсіндіреді, жаманнан безіндіреді. Сондықтан технология пәнінің мұғалімдеріне өз сабақтарында халық қолөнері негіздерін енгізу – қазіргі күннің басты талабы. Технология саласы оқушыларды халық дәстүрімен, әдет-ғұрыптарының түрлерімен таныстыра отырып, ұлттық этика, эстетикалық қабілеттерін және әділеттік, инабаттылық дағдыларын қалыптастырады. Өзге халықтар сияқты қазақтың да балаларға қолөнер шеберлігін үйретуде ерте заманнан бері жиып-терген мол тәжірибелері бар. Өз ұрпағының «Сегіз қырлы, бір сырлы» өнегелі болып өсуін мақсат еткен ата-анамыз өз

бойындағы бар асыл қасиеттерін ғасырлар бойы ұрпақтан-ұрпаққа жалғастырып, насихаттап, үйретіп келген. Мұның өзі түптеп келгенде баладан шыдамдылық пен төзімділікті қажет етіп, алдына қойған мақсатына жетуге талпынуға, шеберлікке еңбексүйгіштікке тәрбиелейді. Сондай-ақ, оқушының сабақта алған білімін әрі қарай жалғастырып, дамытудың негізгі жолы болып есептеледі. Үйірме жұмысының нәтижесінде, үйірмеге қатысатын оқушылар үйірмеге қатыспайтын құрбыларына қарағанда анағұрлым толық мағлұматтарға қанығып, шеберлігі шыңдалып, ой-өрісі кеңейе түседі.

Қазіргі оқыту технологиясы барысында бала тек үйренуші ғана емес, үйренуші шәкірттен белсенді үйретуші, өзіндік ой-пікірі бар жан- жақты дамыған дара тұлға дәрежесінде болуы керек. Еңбек сабақтарында немесе үйірмелерде оқушы тек мұғалімнің үйретуімен, бұйым түрлерін жасаумен шектеліп қана қоймай, сонымен бірге оған талдау жасап, жасалу, өңделу технологиясына өз ой-пікірлері мен ұсыныстарын айтуға дағдылануы қажет. Сонда ғана балалар әр түрлі шығармаларды зерттей отырып, баға берумен өз бойларында келешек кәсіби ісіне қажетті эстетикалық ұлттық бағалы қасиетті қалыптастырады. Осы тұрғыда ежелгі гректің бір афоризмінде «Бала жаны – толтыратын бос ыдыс емес, тұтатуды қажет ететін алау» деген екен. Ал өз халқымызда «Бұлақ көрсең, көзін аш» дегендей, өнерге икемі бар, іскерлігі бар балалардың өнерге деген білімін қалыптастыру, іскерліктерін шыңдау жолында және де қолөнер туындыларының нұсқаларын үлгі тұта отырып, көнере бастаған түрлерін жаңарту, одан әрі дамыту мақсатында үйірме жұмыстарын жүргіземіз. Шығармашылық ізденудің нәтижесінде тұрмысқа керекті заттардың жаңа, сан алуан түрлері жасалып отырылады. Жалпы, халық арасындағы қолөнердің бай мұраларын жинап, сұрыптай отырып, заманымыз

Мектепте жүргізілетін көптеген тәрбие жұмыстарының бір саласы өскелең жас ұрпақты халқымыздың ұлттық қолөнеріне баулуға бағытталады, өнерге бейімділіктің алғашқы қадамы баланың өскен ұясынан бастау алып, мектеп қабырғасында оқу-тәрбие жұмыстары барысында ілгері дамытылып, байытылады. Бүгінгі таңда халқымыздың