Шешеннің тілі семсердің жүзі сыныптан тыс жұмыс

САЙЫСТЫҢ ТАҚЫРЫБЫ: «Шешеннің тілі - семсердің жүзі»

МАҚСАТЫ: оқушыларға терең мағынасын түсініп, көркем ойлы сөйлей білуді меңгерту.

Шешендік өнер туындысын терең зерделей , асыл сөздің тәрбиелік мәніне ерекше мән бере ұғындыру. Оқушылардың тіл байлығын арттыру арқылы, жас ұрпақты ата-бабамыздың «от ауыз, орақ тілді» ділмәр шешендік өнерге баулу, жетілдіру.

КӨРНЕКІЛІГІ: интербелсенді тақта, нақыл сөздер, мақал – мәтелдер, тұрақты тіркесті сөздер, слайд

Барысы:

I.КІРІСПЕ СӨЗ.

Шешендік сөздер – мән – мағынасы терең тәрбиелік мәні зор, құнды дүние. Қазақ халқы

шешендік өнерді, оны иеленуші адамды ерекше құрмет тұтқан.

Ең алдымен, шешендердің сөздері ауызекі айтылып, ауызша таралған, халық жадында сақталған. Қазақ би шешендері сөз өнерін жоғары қойып, «Өнер алды – қызыл тіл», «Бас кеспек болса да, тіл кеспек жоқ», «Тілдің майын тамызып, сөздің балын ағызып, хас шешендер сөз табар», «Тілі мірдің оғындай», сияқты көптеген қанатты сөздер мен мақал – мәтелдер, сөз оралымдарымен тұрақты теңеулерді тілдік қолданысқа кеңінен енгізіп, келер ұрпаққа шешендік өнердің мол асыл мұрасын қалдырған.Шешендік – сирек ұшырасатын қасиет, дарын. Шешендік сөз терең ойға, ұтқыр шешімге, тапқыр қисынға құрылады.

Шешендік сөздер – құнды мұра, асыл қазына. «Жүзден біреу шешен, мыңнан біреу көсем» деген қазақ мақалынан шешендікті ерекше бағалаған халық екенімізді ескере отырып, 22 қыркүйек тіл мерекесіне орай қазақ тілі мен әдебиеті пәні бірлестігінің онкүндігінде 7 – сынып оқушылары арасында ұйымдастырылып отырған шешендік өнер сайысына қош келдіңіздер. Бұл сайыс оқушылардың білімін, шешендік шеберліктерін, ата - бабаларымыздың тоқсан ауыз тобықтай түйіндеген өсиеттерін өздеріне қаншалықты мұра қылып қалдырғандықтарын білу мақсатында ұйымдастырылып отыр.

Беташарын додамыздың бастайық,Көпшілікті бір серпілтіп тастайық.Ортамызды сайыскермен толтырып

Қошеметпен шақырып қол соғайық дей отырып, 7 – сынып оқушыларымен таныс болайық.

II.САЙЫСТЫҢ ШАРТТАРЫ МЕН КЕЗЕҢДЕРІ:

I кезең: «Мақал - сөздің мәйегі»

II кезең: «Атадан қалған асыл сөз»

III кезең: «Сөз тапқанға қолқа жоқ»

«Мақал - сөздің мәйегі»

Бұл кезең бойынша оқушылар берілген мақал - мәтелдердің жалғасын айтады.

1. Өз тілің - бірлік үшін,…. (өзге тіл тірлік үшін).

2.Сөз қадірін білмеген,.... (өз қадірін білмейді).

3.Әдепті бала ата-анасын мақтатар,...... (әдепсіз бал ата – анасын қақсатар).

4.Ана сүті бой өсіреді,..... (ана тілі ой өсіреді).

5.Ми ойлағанды ..... (тіл тындырады).

6. Көре-көре көсем боларсың,...... (сөйлей – сөйлей шешен боларсың).

7. Халық үшін өзге тілде сөйлеу қауіпті емес,.... (өзге тілді ойлау қауіпті).