Шетел тілін ерте жастан оқыту ерекшеліктері 1-сынып

Оқушыларға ерте жастан ағылшын тілін оқытудың ерекшеліктері (іс-тәжірибесімен)

Орындаған:Нарегеева А

Мазмұны-1

Кіріспе-2,3

1 Қазақстан мектептерінде ерте жастан ағылшын тілін оқыту әдістемесіне толықтай әрекетпен жауап беру әдісін (Total physical response approach) енгізудің өзектілігі-4,5

Ерте жастан ағылшын оқытудың маңызы мен ерекшеліктері-6,7

Ерте жастан ағылшын тілін оқытудың әдіс-тәсілдері-8

Тілдік дағдылардың қалыптасуы-9

Шет тілін бастауыш сыныпта оқытуда кездесетін қиындықтармен күресу-10,11

Шетел тілінде тыңдап түсінуге үйрету-12,13

Шет тілін ерте оқыған баланың ерекшеліктері-13

Қорытынды -14

Пайдаланған әдебиеттер-15

Кіріспе

Жастарымыз заманына сай жан-жақты, терең білімді болуы үшін,көптілділіктің негізі ана тілден бастау алу керек. Ата-бабамыз «Баланы –жастан » десе, ана тілі ананың сүтімен сіңеді, өз ана тілін әбден толық меңгермеген балаға ағылшын тілін үйрету оңайға соқпайды.Бұл кезде мұғалімге үлкен жауапкершілік жүктеледі.

«Өз тілің – бірлік үшін, өзге тіл тірлік үшін» дегендей көптілді азаматтың көп нәрсеге қол жеткізетіндігі, басқаларға қарағанда бәсекеге қабілетті, қалаған жерінде жұмыс істеп, қай елге барса да еркін сөйлеп, өзінің ойын айта алатындығын көрсетеді. Қазір қоғамның қай саласы болмасын көптілді білу өмір талабы, дамыған елдердің озық тәжірибесін алуда, коммуникацияға түсуде ең керегі басқа тілдерді білу, түсіну.

Ағылшын тілін ерте жастан оқытудың мынадай міндеттерін атауға болады:

-Оқушының бойына тілдерге деген қызығушылығын, оны үйренуге құштарлығын сіңіру;

-жеке тұлғаның заман талабына сай өмірге икемделуіне бағыттау және оның басқа елдің тілін, мәдениетін, тарихын және әдет-ғұрпын танып білуіне ықпал ету;

- Оқушының сезімтал, шығармашыл, әлеуметтік, танымдық және тілдік қабілеттерінің дамуына жағдай жасай отырып, оның жалпы дамуына едәуір үлес қосу;

- оқушылардың алған теориялық білімін практикалық жұмыспен ұштастыра білуді меңгерту, оларды ұлттық үрдіске тәрбиелеу, баланың білім деңгейін саралап, шығармашылық жұмысқа тарту;оқушының жұмысына бақылау жасау, баға беру, әр оқушыға жеке әдіс амал қолдану.

Оқыту барысында тыңдау, сөйлеу,оқу, жазу дағдылары біртіндеп дамиды. Тыңдауға үйрету мүмкіндігінше барлық сабақтарда жүреді, оқушы мұғалімнің, достарының айтқанын тыңдап түсіне алады. Сөйлеу көбіне жұптық, топтық жұмыстар кезінде іске асады. Ағылшын тілін оқытуда оқушылардың қызығушылығын ояту -басты мәселе. Шетел тілін меңгеруде көп қиыншылықтар кездеседі. Бұл қиыншылықтарды жеңу үшін пәнге деген ынтасын әуестігін арттыру керек. Оқушылардың шығармашылық қабілетін арттырып, ынталандыру үшін сабақтарды мынадай жолдармен өткізуге болады:

1. Сабақта кең көлемде көрнекі құралдарды пайдалану;

2. Сабақты түрлендіріп өткізу;

3. Техникалық құралдарды тиімді қолдану;

Баламен ойнай отырып үйретсе бала сол тілдердің барлығында еркін меңгеріп кетеді –дейді академик,профессор Ш.А.Амонашвили. олай болса

ағылшын тілі сабақтарында оқушылардың білім –біліктілік, танымдық, коммуникативтік құзыреттілігін қалыптастыруда ойын элементтерін қолданудың маңызы зор. ұсынады – қалай істеу, не айту, қалай ұту қажет? Ал егер оқушы сонымен қатар шетел тілінде сөйлесе, ол оқытудың бай

мүмкіндігін ашады. Балалар ол туралы ойланбайды. Ойын олар үшін ең бастысы – еліктіргіш сабақ. Сонысымен ол оқытушыларды, соның ішінде шет тілдер оқытушыларын қызықтырады. Ойын кезінде барлығы тең. Ол тіпті нашар оқушылардың да қолынан келеді.Тіпті тіл даярлығынан нашар оқушы ойында бастаушы болуы да мүмкін: кей кезде бұл жердегі тапқыштық пен түсінгіштік пәнді білуден де маңызды болады. Теңдік сезімі, қуаныш атмосферасы, тапсырманың қолынан келетіндігін сезіну – сөзінде басқа тіл сөздерін еркін қолдануға бөгет жасайтын балалардың ұялшақтық сезімін жеңуге мүмкіндік береді және оқыту нәтижесіне жағымды әсерін тигізеді. Ойындар маңызды әдістемелік тапсырмалардың орындалуына мүмкіндік туғызады:

1. Балалардың сөйлеу арқылы араласуына психологиялық дайындығын жасауға;

2. Олардың тіл материалын көп қайталауына табиғи қажеттілікті қамтамасыз етуге;

3. Сөйлеудің жалпы алғанда күтпеген жағдайға дайындығы болып табылатын оқушылардың қажетті сөйлеу үлгісін таңдап алуға жаттықтыруға.

Ойынға қойылатын әдістемелік талаптар:

1.Ойынның мақсаты нақты болуы керек.

2.Ойын тәртібі әбден түсіндірілуі керек

3.Көрнекіліктер мен материалдар алдын ала таныс болуы керек

4.Оқушылар түгел қамтылуы тиіс. Дұрыс шешім қабылдауға дайын болу керек.

Ағылшын тілін үйрету барысында өлеңнің ықпалы зор. Өлең тыңдау кезінде таныс лексика оқушы есінде тез жатталады. Әнмен жұмыс барысында оқушының көңіл күйі көтеріліп, тілге деген қызығушылығы арта түседі.Оқушылдарының оқу-танымдық құзыреттіліктерін қалыптастыра отырып, танымдық іс-әрекет белсенділіктерін арттыру үшін, көрнекі құралдар, техникалық құралдарды жиі пайдалану қажет.

Мұнда оқушыда кез-келген ақпаратты алғаннан кейін немесе мәтінді алғаннан кейін сол мәліметке қатысты өзіндік көзқарас туындайды. Яғни, адамның ішкі жан дүниесінде сезімдік, эмоционалдық із қалдырады, сол себепті мұғалім берілетін ақпараттарға жағымды қатынас туындатып, білімнің негізін қалайды. Бастауыш сынып барлық білімнің қалануының негізі.Бастауыш сынып оқушыларына нені үйретсең соны санасына сіңіретін нағыз қабылдау жасында болғандықтан, мейлі қандай тіл болмасын өте тез игеріп алуға болады.

1.Қазақстан мектептерінде ерте жастан ағылшын тілін оқыту әдістемесіне толықтай әрекетпен жауап беру әдісін (Total physical response approach) енгізудің өзектілігі

Қазіргі таңда үш тілділік аясында Қазақстан білім кеңістігі ағылшынтілін жастан оқыту мәселесіне түбегейлі бет бұрды. 2013жылдың қыркүйек айынан бастап бірінші сынып оқушылары ағылшын тілін ана тілі сауаттылығымен қатар игеруді бастайды. Осы үлкен қадамға қаншалықты дайынбыз? Мамандар білімінің сапасы мен біліктілігі қандай деңгейде? Әдіснамалық қорымыз толықпа? Осындай сұрақтар легін ары қарай жалғастыра беруге болады. Бірақ мемлекетіміз бұл салаға арнайы қаржы бөліп, қызу әзірлік жұмыстарын жүргізіп жатқаны бәрімізге аян. Біліктілікті арттыру құзырлы мекемелері мектеп мұғалімдерін қайта даярлықтан өткізіп, алғашқы жүкті мойындарына алатын мамандар легін қалыптастыруда. Осы науқанға жоғары оқу орындары да шет қалмай, белсене араласуы қажет деп есептеймін. Өкінішке орай, қазақ мектептерінің жағдайына бейімделген ағылшын тілін ерте жастан меңгертудің әдістерін үйрететін оқу құралдары мүлдем жоқ деп айтуға болады. Бірең саран болып жатса, жаппай қолданысқа енбеген соң нәтижесін көре алмай отырмыз. Негізі том-том теория қолданғаннан гөрі, алға қойған мақсатты жүзеге асыруға көзделген практикалық шешімдер жинақтарын дүниеге әкелуіміз керек.

Аталмыш тақырыпқа жұмыстануға бірнеше себептер негіз болды:

Алдымыздағы оқу жылынан бастап ағылшын тілі 1-ші сыныптан оқытылатын болады.

Жоғары оқу орындарында даярланатын болашақ ағылшын тілі мұғалімдерінің, яғни студенттердің 1-ші сыныптан ағылшын тілін оқытуға даярлықтары өте төмен немесе мүлдем деуге болады, себебі жоғары оқу орындарының студенттері бастауыш сыныптарда педагогикалық сараманнан өтпейді.

ЖОО студенттеріне арналған ерте жастан ағылшын тілін меңгертудің әдіс-тәсілдерін үйрететін оқу құралдары жоқ,Ресейде шыққан бірлі-жарымды оқулықтар пайдаланылады. Бірақ олар дәстүрлі оқыту жүйесінен алшаққа кете алмай отыр. Жаңа заман жаңа, тың иннавациялық әдіс-тісілдерді талап етеді.

Қазіргі таңда АҚШ-тың Ореган университетінде <<Teaching English to Young Learners>> немесе <<Ағылшын тілін ерте жастан меңгерту>> курсында E-Learning жүйесінде білім алудамын. Бұл курсқа АҚШ Департаментінің грантын жеңіп алу арқылы қатысудамын өте жоғары.

Бастаған беттен ерте жастан ағылшын тілін табысты игертеміз деп айту қиын. Өйткені жалпы шетел тілін кез-келген адамға 100 пайыз меңгертіп беретін әдістер топтамасы әлем тәжірибесінде әлі жасақталған жоқ. Сондықтан Қазақстан педагогтерін үлкен ізденіс пен төзімділікті қажет ететін қажырлы еңбек жолы күтіп тұр.

Біз ерте жастан ағылшын тілін оқытуды жаңа енгізіп жатқанымызбен, шетел тәжірибесі оқ бойы озық екенін мойындауымыз қажет. Технологияның дамыған заманында әлемнің кез-келген нүктесіндегі ақпаратқа қол жеткізіп отырмыз. Шетелдің электронды әдістемелік құралдарын сүзгіден өткізсек, тілді ерте меңгерту әдістемесінде басты орын алып отырған арнайы әдістітің бар екенін аңғару қиын емес. Ол әдіс Total Physical Response Approaсh немесе қазақша аударсақ, толықтай ә,рекетпен жауап беру әдісі (ТӘЖБ әдісі)(авт.ауд) деген мағынаны білдіреді. Бұл әдіс әлемнің көптеген елдерінде ерте жастан шетел тілін оқыту тәжірибесінде қолданатын ең танымал және өте тиімді әдістемелік құрал болып есептелді. Мұның себебі аталмыш әдіс ерте жас категориясындағы балалардың психологиясы мен физикалық іс-әрекетіне негізделген.

Енді ерте жас категориясына қандай жас аралығы кіретінін анықтап алсақ. Слэттери мен Уэллистің айтқанына сүйенсек, бұл категория екі кезеңді қамтиды. 12-7 жас аралығы ерте жас деп көрсетілсе, 7-ден төмен өте ерте жас деп анықталған. Осы категорияға енетін тіл үйренушілеріміздің басты ерекшеліктері-зейінін бір жерде ұстап тұру қабілетінің қысқалығы мен қозғалысқа негізделген физикалық энергияның көптігі. Адамға тіл үйренуді жеңілдету үшін ана тілін игерудің қандай сатыларынан өтсе, екінші тілді меңгеруде де сол сатылардан өтуді қамтамысыз ету қажет. Ересектер кішкентай сәбидың тілі шықпай тұрған кезде нешізінен бұйрық райдағы сөйлемдерді жиі пайдаланады.

1.1 Ертежастан ағылшын оқытудың маңызы мен ерекшеліктері.

Ағылшын тілін оқытуда оқушылардың қызығушылығын ояту -басты мәселе. Шетел тілін меңгеруде көп қиыншылықтар кездеседі. Бұл қиыншылықтарды жеңу үшін пәнге деген ынтасын әуестігін арттыру керек.

Оқушылардың шығармашылық қабілетін арттырып, ынталандыру үшін сабақтарды мынадай жолдармен өткізуге болады:

1. Сабақта кең көлемде көрнекі құралдарды пайдалану;

2. Сабақты түрлендіріп өткізу;

3. Сабақта оқушылар өздері жасаған суреттер, схемаларды пайдалану;

4. Техникалық құралдарды тиімді қолдану;

5. Сабаққа қатысты бейнетаспаларды, фильмдерді көрсету.

Баламен ойнай отырып үйретсе бала сол тілдердің барлығында еркін меңгеріп кетеді –дейді академик,профессор Ш.А.Амонашвили. олай болса

ағылшын тілі сабақтарында оқушылардың білім –біліктілік, танымдық, коммуникативтік құзыреттілігін қалыптастыруда ойын элементтерін қолданудың маңызы зор. Ойын – ақыл-ой мен сезім күшін талап ететін ерекше ұйымдастырылатын сабақтар. Ойын әрқашан шешім қабылдауды ұсынады – қалай істеу, не айту, қалай ұту қажет? Осы мәселелерді шешу тілегі ойнаушылардың ойлау әрекетін арттырады. Ал егер оқушы сонымен қатар шетел тілінде сөйлесе, ол оқытудың бай мүмкіндігін ашады. Балалар ол туралы ойланбайды. Ойын олар үшін ең бастысы – еліктіргіш сабақ. Сонысымен ол оқытушыларды, соның ішінде шет тілдер оқытушыларын қызықтырады. Ойын кезінде барлығы тең. Ол тіпті нашар оқушылардың да қолынан келеді.Тіпті тіл даярлығынан нашар оқушы ойында бастаушы болуы да мүмкін: кей кезде бұл жердегі тапқыштық пен түсінгіштік пәнді білуден де маңызды болады. Теңдік сезімі, қуаныш атмосферасы, тапсырманың қолынан келетіндігін сезіну – сөзінде басқа тіл сөздерін еркін қолдануға бөгет жасайтын балалардың ұялшақтық сезімін жеңуге мүмкіндік береді және оқыту нәтижесіне жағымды әсерін тигізеді. Байқаусыз тіл материалы меңгеріледі – «мен басқаларымен бірдей сөйлесе алады екенмін» деген ой оқушы жадына келеді.

Сонымен бірге ойынды оған тән белгілермен – сөйлеу ықпалының мақсаттылығымен, күтпегендігімен, әсерлілігімен шынайы сөйлеу арқылы араласуға барынша жақындатылған сөйлеу үлгісінің көп қайталанатын пысықтауы үшін мүмкіндік туатын жағдайдағы түрлі-жағдайлы жаттығу ретінде қаралады.

Ойындар маңызды әдістемелік тапсырмалардың орындалуына мүмкіндік туғызады:

1. Балалардың сөйлеу арқылы араласуына психологиялық дайындығын жасауға;

2. Олардың тіл материалын көп қайталауына табиғи қажеттілікті қамтамасыз етуге;