Шортанбай Қанайұлы туралы ашық сабақ 8 сынып

Сыныбы: 8-сынып

Тақырыбы: Шортанбай Қанайұлы «Зар заман» өлеңі

Жалпы мақсаты- ХІХ ғасыр өкілі Шортанбай Қанайұлының өмірінен мәлімет алады. Өлеңдерінің мазмұнымен танысып, шығарманың негізгі тақырыбы мен идеясын ашады, ақынның өзіндік ішкі әлемін таниды.- Оқушылар өлеңге бүгінгі заман тұрғысынан қарап сөйлеуге, өзіндік көзқарасын білдіре алуға төселеді.- Оқушылар бойында ұлтжандылық қасиет дамиды, өз елін, жерін бағалай білуге үйренеді. Сабақтың әдіс –тәсілі: Сұрақ-жауап

Үй жұмысын тексеру:

Махамбект Өтемісұлы туралы түсінік беру

Өлеңдерін мәнерлеп оқып және талдау

Ереулі атқа ер салмай» өлеңі не туралы?

«Мұнар күн»өлеңін ақын неліктен «заманым менің тар болды»дейді?

ІІІ. Жаңа сабақ

Іздену кезеңі

1. Шортанбай Қанайұлы туралы естігендерің бар ма?

2. Шортанбай өмір сүрген заман қандай еді?3. Ел билеу жүйесінде қандай өзгерістер болды?4. Бұл өз дәуіріне риза болмай, түңілуден, үмітсіздіктен, сары уайымнан туған ба?5. Шортанбайдың осы бір «зар заман» деген сөзі не себепті кейінгі бір тұтас дәуірдің атына айналды?

Түсіну

сұрақ-жауап арқылы тақырыпты ашу

1. Шортанбай ақын қандай кезеңде өмір сүрген? Отаршылық заман қазақ өміріне қандай өзгерістер әкелді?

2. Шортанбай заман өзгерісін қалай түсінді және қалай жырлады?

3. «Зар заман» толғауында Шортанбай заманды неліктен «Зар заман» деп атаған?

4. Ақын заманның қандай өзгерістеріне шошына қарайды?

Қолдану

Топтық тапсырмалар:1) Өлеңді мәнерлеп оқып беру.2) Өлеңнің тақырыбын ашуб) Ақынның айтпақ ойы не?3) Өлең жолдарында айтылған негізгі түйінге тоқталып, өз пікірлерін білдіру.

Бағынышты болғанша басың кетсін...

Зар заман

Отаршылыққа наразылық

Ұлттық сананы ояту

Жерден айырылмауға(сатпауға,жалға

бермеуге) үндеу

Құндылықты жоғалтпау (ұлдан-ұят,қыздан-әдеп...)

2. Сұғанақ болып ұмтылса,сыбағаң болса тұрып

ал...

3.Шортанбай ақынның ойынша заманды

аздырушылар кімдер?

Өз ойларыңды мына кестемен жүйелеп құрыңдар.

Хан

Би

Старшын

Отаршылық саясат

Сауда

Ақша

Талдау

1.Өлең құрылысына қарай талдау

2.Көркемдегіш құралдарды табу

3.Түсініксіз сөздердің мағынасын ашу

Қайсыбірін айтайын, қазақтың ұлы қамалды...

«Зар замандағы» қайталанған эпифора сөз.

Шортанбай зары(Осы бір «Зар заман» деген сөзі не себепті кейінгі бір тұтас дәуірдің атына айналды.)

а) «Зар заман»

ә) «Тар заман»

б) «Бала зар»