Шынықтыру арқылы сауықтыру туралы мақала, балабақша

МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ ТӘРБИЕ

Тәжірибе тақырыбы: «.Шынықтыру балаларды сауықтырудың негізгі тәсілі»

Тәжірибе авторы: Рахманова Гульмира Рахымжановна

Педагогикалық өтілі: 12 жыл педагог-модератор

Тәжірибенің жұмыс істеу ұзақтығы. 3 этаптан тұрады:

Жұмыс тәжірибесі бірнеше кезеңдерге бөлінеді:

I кезең – бастапқы – теориялық кезең -2021ж қыркүйек

ІІ негізгі кезең – тәжірибелік кезең- 2022ж қыркүйек

ІІІ кезең – қорытынды – бағалау кезеңі- 2023ж қыркүйек

І.Тарау

ТӘЖІРИБЕ ТУРАЛЫ АҚПАРАТ

1.Тәжірибе жобасының мақсаты мен негізі міндеттері:

Мақсаты: Жас ұрпаққа адам денсаулығының қымбаттылығын, өмір сүру үшін қажеттілігін, бағалы байлық екенін түсіндіру. Қимыл әрекетке жаттықтыру, еңбек етуге, елін, жерін қорғауға қажетті күш қуатын молайту. Дұрыс тамақтанудың денсаулық үшін маңыздылығын түсіндіру. Тазалық, жеке бас гигиенасын, мәдени дағдыларын қалыптастыру.

Міндеттері: Баланың денсаулығын сақтау және нығайту. Денесінің дұрыс дамуын қамтамасыз ету, қолайлы жағдай жасау.Бала денесін шынықтыру. Балалардың жүру, жүгіру, секіру, өрмелеу, лақтыру сияқты негізгі қимыл әрекеттерін дамыту.

2.Тәжірибе өзектілігі

Балалардың денсаулыққа және адам өміріне саналы түрде қарауы, денсаулық туралы білімдерін толықтыру. Басқа сөзбен айтқанда, «үлкен өмірдің» табалдырығын аттарда денсаулықты сақтау технологияларын қолданса,біз нәтижеге қол жеткіземіздік деуге болады. Салауатты өмір салтын үйрену арқылы денсаулықтары зор болады. Таңертеңгі жаттығулар күнделікті музыканың сүйемелдеуімен өткізіледі. Музыка әрбір жаттығуға ойналады. Балалар да ырғақты сезінуі дағдысы мен білігі қалыптасады. Денешынықтыру ҰІӘ бағдарламаға сәйкес өткізіледі.Олар қозғалу жаттығуларын жасай білу дағдыларына бағытталған. Күнделікті денешынықтыру ҰІӘ ағзаны шынықтырып, қорғаныс сезімін көтеруге жағдай жасайды.

ІІ тарау.

ТӘЖІРИБЕ ТЕХНОЛОГИЯСЫ

Денсаулық сақтау технологиясының мақсаты баланың денсаулық сақтау мүмкіндіктерін қамтамасыз ету, оған салауатты өмір-салты туралы қажетті білім, қабілет пен дағдылардың қалыптасуы болып табылады.

Денсаулық сақтау педагогикалық технологияларға педагогтың баланың денсаулығына деген әртүрлі деңгейде – ақпараттық, психологиялық, биоэнергетикалық деңгейде ықпал етудің барлық аспектілері кіреді. Заманауи жағдайда адам дамуы оның денсаулық жүйесін құрусыз мүмкін емес.

Денсаулық сақтау педагогикалық технологияны таңдау төмендегілерге тәуелді:

- Мектепке дейінгі ұйым типіне;

- Мектепке дейінгі ұйымда балалардың болу ұзақтығына;

- Педагогтар жұмыс істейтін бағдарламаларға;

- Мектепке дейінгі ұйымның нақты жағдайларына;

- Педагогтың кәсіби құзыреттілігіне;

- Балалардың денсаулық көрсеткіштеріне.

Заманауи денсаулық сақтау технологиялары

1. Денсаулықты сақтау және ынталандыру технологиясы: стретчинг, ырғақ пластикасы, динамикалық үзілістер, қозғалмалы және спорт ойындары, релаксация, эстетикалық бағыттағы технологиялар, саусақ гимнастикасы, көз гимнастикасы, дем алу гимнастикасы, сергіту гимнастикасы, түзету гимнастикасы, ортопедиялық гимнастика.

2. Салауатты өмір салтына үйрету технологиясы: дене шынықтыру сабағы, проблемалық ойын (ойын тренингі және ойын терапиясы), коммуникативтік ойындар, «Денсаулық» сериясынан сабақтар, нүктелі массаж, өз-өзіне массаж жасау, биологиялық кері байланыс (БКБ).

3. Түзету технологиялары: арттерапия, музыкалық ықпал ету технологиясы, ертегі терапиясы, түспен ықпал ету технологиясы, мінез-құлықты түзету технологиясы, психикалық гимнастика, фонетикалық және логопедиялық ритмика.

Сонымен, қарастырылған әрбір технологияның әрқайсысы денсаулық сақтау бағытында болуы, ал кешенде қолданылатын денсаулық сақтау іс-әрекетінің нәтижесінде балада салауатты өмір-салтына тұрақты мотивация, толыққанды және күрделі емес дамуының қалыптасуы аса маңызды.

Егер мектепке дейінгі ұйымдарда мамандану мен нақты жағдайларға тәуелді болатын технологияларды түзету мүмкіндіктері үшін жағдайлар жасалса, егер балалардың денсаулығының статистикалық мониторингіне сүйеніп, технологиялық ықпал ету қарқындылығына қажетті түзетулер енгізілсе, әрбір балаға жекелей оқыту қамтамасыз етілсе, мектепке дейінгі ұйым педагогтары мен ата-аналарда оң мотивация қалыптасатын болса, мектепке дейінгі ұйым жұмысында денсаулық сақтау педагогикалық технологияларды қолдану тәрбие мен білім беру үдерісінің нәтижелілігін арттырады, педагогтар мен ата-аналарда тәрбиеленушілердің денсаулығын сақтау мен нығайтуға бағытталған құндылық бағдарын қалыптастырады.

Мектепке дейінгі ұйымдарда денсаулық сақтау іс-әрекетінің негізгі бағдарына мыналарды жатқызуға болады:

- балалардың тіршілік әрекетіне санитарлық-эпидемиологиялық тәртіп пен гигиеналық жағдайларды жасауды ұйымдастыру;

- тамақтануды ұйымдастыру;

- балалардың балабақшада болу кезіндегі олардың психологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету;

- балалар мен қызметкерлерге емдеу-профилактикалық жұмыстарды ұйымдастыру;

- балалардың дене тәрбиесі.

Жалпы денсаулық сақтау шаралар жүйесі төмендегілерден тұрады:

- балаларды өз дене мүшесіне күтім жасауды оқытудан;

- дене шынықтырудан;

- тағамдарды дәрумендеуден;

- фитопрофилактикадан;

- натуропатиядан;

- өзін-өзі психологиялық реттеу жаттығуларын меңгеруден;

- балалардың қозғалыс әрекетін оңтайландырудан.

Сонымен, кез келген педагогикалық іс-әрекетті әрбір баланың денсаулық жағдайы туралы және дене дамуының деңгейі туралы ақпарат алынғаннан кейін ғана бастаған жөн. Денсаулық сақтау әрекетінің тиімділігі көп жағдайда педагогтың тәрбиеленушілер отбасының өмір сүру жағдайын білуіне, сонымен қатар ұжымның кәсіби дағдылары, бар жағдайларды ескеруі мен оны ұйымдастырудың кешенді тәсілдемесіне байланысты. Саны көп, сапасы жоқ болғаннан, саннан сапасы жоғары, кәсіби болғаны жөн.

Денсаулық сақтау шараларын өткізу кезінде олардың психологиялық – педагогикалық аспектілері күшейтілуі керек. Бұл балалардың өзінің денсаулығына саналы қарым-қатынасын тәрбиелеуді және өзінің денесі туралы автоматтандырылған дағдыларды қалыптастыруды білдіреді.

Сауықтыру педагогикасының негізгі сипаттамасы келесідей:

- бала дамуының қол жетімді нормасы мен мінсіз үлгісі ретінде дені сау бала туралы түсінік;

- дені сау бала біртұтас дене және рухани организм ретінде қарастырылады;

- сауықтыру емдеу-профилактикалық шаралар ретінде емес, балалардың психофизикалық мүмкіндіктерін дамыту, кеңейту ретінде қарастырылады;

- балаларды сауықтыру бойынша жұмыстар тек медициналық әдістермен ғана жүзеге асырылмайды;

- медициналық әдістерді қолданудың тиімділігі оларды психология- педагогикалық әдістермен толықтырған кезде артады.

Балабақшада балалардың денсаулығын сақтау, тәрбиелеу және дамыту

үрдісінде педагогикалық жағдайлар жасалған. Олардың негізгілері: ойын формасындағы балалардың әртүрлі іс-әрекеттерін ұйымдастыру, ҰІӘ-ті дұрыс ойластырып өткізу, балаларды қажетті құралдармен қамтамасыз ету (ойыншықтар, ойындар, ойнауға қажетті заттар, жаттығулар). Бұл жұмыстар күнделікті тәрбиешілер, музыка жетекшісі және денешынықтыру нұсқаушымен бірлесе өткізіледі. Осы үрдістің қатысушылары тәрбиешілер, топта денсаулықты сақтау технологиясын тәжірибеде әртүрлі әдіс-тәсілдерін қолдану арқылы балаларға орта жағдайын жасап, салауатты өмір салты дағдыларын үйретуге көңіл бөледі.

Денсаулықты сақтау технологиясы:

Динамикалық үзілістер балалардың шаршауына байланысты сабақ кезінде (2-5 минут) өткізіледі. Олар: көзге арналған жаттығулардың элементтері, сабақ түрлеріне байланысты тыныс алу, саусақ жаттығулары.

Қозғалмалы және спорттық ойындар денешынықтыру ҰІӘ бөлігі ретінде күнделікті топсеруенде, топта (қозғалысы аз дәрежедегі ойындар) өткізіледі. Ойындар балалардың жас ерекшелігі мен өткізілетін орын, уақытқа байланысты таңдап алынады.

ІІІ-тарау

ТӘЖІРИБЕ НӘТИЖЕЛІЛІГІ

ӨЗ БІЛІМ ЖЕТІЛДІРУ ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША

1. ЖОБА МОНИТОРИНГІСІ

Өткізілетін жұмыстар келесі нәтижелерді көрсетті: Қимылды ойындар, спорттық жарыстар балаларға білімді қызықты және тартымды түрде жеткізуге, мықты меңгеруге және жүйелендіруге көмектесті. Денсаулық технологиялары балалар мен педагогты ойлануға, шығармашылықты көрсетуге ынталандырды.

Оқу жылының I жартысында және II жартысында мониторинг жүргізіледі. Жыл басында мектепке дейінгі жастағы балалармен жұмыс жүргізе отырып білім деңгейлері көтерілді. Соның нәтижесі ретінде үшінші жылдың соңында топтың балаларының білім деңгейі біршама өскендігін байқалады.

Осылайша менің, егер, осы қарастырылған мәселелер арқылы мектепке дейінгі балалармен ойын түрлері, үлгілері балалардың ҰІӘ-не қызығуын, белсенділігін арттырып, ойлау қабілетін дамытып, ұжымшылдыққа тәрбиелейді, тапқырлыққа, алғырлыққа, жылдамдыққа баулитыны, жәнеде дұрыс таңдап алынған ойын баланың қиялын,сана-сезімін өсіріп, денсаулықтары мықты болып, сауықтыру мен шынықтыру шараларын үнемі жүргізіліп жиі қимылды ойындар, сергіту жаттығулары, таңғы жаттығулар және де спорттық ойындарға жиі қатыстырып, мектепке дейінгі балаларға арналған ойын түрлерін әр ҰІӘ-нен тыста орындауды жалғастыру.

2021-2022ж аралық бағалау критеийлері

Деңгейлер

І

ІІ

ІІІ

Бала саны-27

% бойынша

2022-2023ж қортынды бағалау критеийлері

Деңгейлер

І

ІІ

ІІІ

Бала саны-25

% бойынша

2. Ата - ананың аты жөні.................................................

«Дені сау болып өсеміз» сауалнама1.Салауатты өмір салтын қалай түсінесіз?

-дұрыс тамақтану;

-күн тәртібін сақтау;

-дене шынықтырумен айналысу;

-қоршаған ортаның қолайлы жағдай;

2. Үйде балаңыз күн тәртібін сақтайма?

-ия

-жоқ

3. Балаңызбен таза ауаға серуенге шығасыз ба?

-ия

-жоқ

4. Таңертеңгі жаттығуды балаңызбен бірге орындайсыз ба?

-ия

-жоқ

-кейде

5.Балаңыздың денсаулығын нығайту үшін не істейсіз?

-дәрігерге көрсету

-дене шынықтырумен айналысу

-таза ауада серуендеу

-дұрыс тамақтану

-массаж

6.Үйде балаңыз немен айналысады?

-сурет салады

-ертегі тыңдайды

-теледидар көреді

-қимылды ойындар ойнайды

7. Жалпы балаңыздың денсаулығын нығайтуы туралы ізденесіз бе?

-ия

-жоқ

8. Ол үшін ақпаратты қайдан аласыз?

-дәрігерлерден

-балабақшадан

-ақпарат құралдарынан

-арнайы кітап, журналдардан

-басқа

9. Балаңызды салауатты өмір сүруге тәрбиелейсіз бе?

-ия

-жоқ

10. Егер жауабыңыз «иә» болса, онда қандай түрде?

- әңгіме жүргізу

- өзіңіздің жеке үлгіңізде

- басқа

3. Ата-аналарға сауалнама қорытындысы

Жалпы ата – аналар саны 26. Оның ішінде 20 ата - ана 90 пайыз қатысты.

Бұл сауалнаманы балалар мен ата – аналар арасындағы қарым – қатынасын анықтау мақсатында өткіздім. Және әр баланың мінез –құлқын сонымен қатар бос уақытта ата – аналар мен балалар немен айналысады, ата-ананың балаға қаншалықта уақыт бөліп, баланың неге қызығушылығы бар, балабақшада балалардың барғанда баланың қаншалықты қызығушылығын, яғни осының бәрін анықтау болды.

Менің сауалнамам өте ыңғайлы, түсінікті болды. Балалардың балабақшаны өз еркімен барғысы 80 пайызы келетіндігін айтса, 20 пайызы көңіл күйіне байланысты келетіндігін айтты. Балалардың басым көпшілігі үйдеде, балабақшада да белсенді екендігі анықталды.

Салауатты өмір салтын қалай түсінесіз? деген сұраққа ата-аналардың дұрыс тамақтану үшін 48 пайызды көрсетсе, 40 пайыз күн тәртібін сақтау;

12 пайыз дене шынықтырумен айналысу;

Үйде балаңыз күн тәртібін сақтайма? Иә дегенде 60 пайыз, жоқ дегендер 30 пайызды көрсетті. Балаңызбен таза ауаға серуенге шығасыз ба? Иә дегенге 65 пайыз, жоқ дегенге 30пайыз.

Таңертеңгі жаттығуды балаңызбен бірге орындайсыз ба?иә- 40 пайыз, жоқ-40пайызды көрсетті. Балаңыздың денсаулығын нығайту үшін не істейсіз? дегенге дәрігерге көрсету 50 пайызды көрсетсе, дене шынықтырумен айналысу-25 пайызды көрсетті, таза ауада серуендеу 25пайызды көрсетті.

Үйде балаңыз немен айналысады? сурет салады 30 - пайызды құрады, ертегі тыңдайды 25 пайыз, теледидар көреді 40 пайыз. Жалпы балаңыздың денсаулығын нығайтуы туралы ізденесіз бе? иә дегенге 70пайыз, жоқ дегендер10пайыз. Ол үшін ақпаратты қайдан аласыз? Дәрігерден дегенге 50 пайыз, балабақшадан дегенге 40пайыз. Балаңызды салауатты өмір сүруге тәрбиелейсіз бе? ия дегенге 70 пайыз көрсетті. Осы өзімнің жұмысымды алдағы уақытта балалардың…