Сөйлей білу де теңдессіз өнер туралы мақала, 11 сынып

Сөйлей білу де теңдессіз өнер!

Ғаламда миллиардтаған адам болса да, сол тұлғаларды өзгеден ерекшелеп, болмыс-бітімінен айрықша хабар беріп тұратын ең ғажап нәрсесі-дауысы мен ойының ұшқырлығынан ұшқындайтын көркем сөйлеу дағдысы. Естігенде еліктіріп әкетіп, сананы тұсаулап бөлек сезімге бөлейтін сазды да ырғақты дауыс иелері бұл қасиетке жетуі үшін аз тер төкпегені рас-ау. Егер сіз керісінше, ұзақ сөйлемек түгілі жиын-тойларда немесе қарапайым көпшілік алдында мардымды бір-екі ауыз сөз айтуға тулайтын болсаңыз, міндетте түрде бұл жазбамды соңына дейін оқығаныңыз абзал...

Осы сала зерттеушілернің пікірінше, сөйлеген кезде көпшілік әйел адамдардың даусынан діріл, өксік секілді кедергілердің пайда болуы дұрыс емес дем алудан туындайтыны белгілі болды. Яғни, ең бірінші сөйлемей тұрып, үш рет терең тыныс алып, кейіннен ауаны толтыра жұтып бірден кеудені көтермей тікелей қарынға түсіру керек. Артынша сөзіңізді бастап, іштегі демді жәймен шығара бересіз. Есесіне аптықпайтын, сөзі мен дикциясы айқын сөйлеуші боп шыға келесіз.

Ал, дикция – тіл тазалығы, сөздің нақты және дұрыс айтылуы. Анық әрі таза сөйлеу дәрежесіне жету «артикуляцияның», яғни дыбысталу мүшелерінің қызметіне байланысты. Ол қызмет мүшелеріне: тіл, иек, тіс, жақ, ерін жатады. Артикуляциялық жаттығулар жасау арқылы сөйлеу кемшіліктерін жоюға болады.. Youtube бағдарламасына «артикуляциялық жаттығулар» деп жазып іздесеңіз қазақша көптеген видеоларды табуыңызға болады. Және міндетті түрде оны күнделікті практика есебінде жасап отырыңыз.

Тағы айта кететін жайт, көпшілік алдында сөйлеген кезде ойыңыз жинақталмай әбігерге түсемін деп қорықсаңыз, бұл мәсәлені оңтайлы шешудің амалымен бөлісейін. Түк ерінбей, сол шара болатын кездің алдында өз үйіңізде шағын репетиция жүргізіңіз. Айтатын сөздеріңізді, дайын мәтінді бәрін қайта-қайта нақышына келгенше оқи беріңіз. Google қосымшасына «туған күнге тілек», «бата» сынды сұрағаныңызды жазып, мәтініңізге қосатын керемет сөздерді теріп алыңыз.

Осылайша сіз, сахна алдына шығудан сескенбейтін, сөздері астарлы, өзіне сенімді бірінші микрофонды қолына алатын адам боп шыға келесіз. Жоғардағыларды ұмытпай орындап жүрсеңіз, бұл «дұрыс сөйлей алмау» комплексін де жеңіп, бұрын ашылмаған танымдық қабілетіңізді аша түсесіз.

Саясатқызы Сымбат

11 «А» сыныбы