Сынып жетекшісіне арналған тәрбие сағаты материалы

"Еңбек түбі – зейнет»

Мақсаты:

а) Білімділік

Балалардың бойына табиғаттың тылсым құпиясын сезіндіру. Балабақша ауласы туралы түсінік беру. Көркейту - көгалдандыру ұғымын кеңейту. Еңбек құралдары арқылы еңбек ету дағдысы мен машығын қалыптастыру. Еңбек ете білудің пайдасын ұғындыру. Ауыз әдебиеті үлгісі мақал - мәтелдердің мағынасын ашу.

ә) Дамытушылық

Балалардың дүниетанымын кеңейту. Еңбек ету қабілетін арттыру арқылы баланың дене қимылын дамыту.

б) Тәрбиелік:

Туған жерді құрметтеуге тәрбиелеу. Табиғатты аялауға, оны қорғауға, еңбексүйгіштікке тәрбиелеу. Балаларды ұжым болып еңбек етуде татулыққа, достыққа шақыра отырып, бастаған істі тиянақты аяқтауға тәрбиелеу.

Түрі: дәстүрлі емес.

Типі: білімді, іскерлік пен дағдысын қалыптастыру.

Әдіс - тәсілі: сұрақ - жауап, түсіндіру, әңгімелесу, көрініс, практикалық.

Көрнекілігі: еңбек құралдары, егін алқабы, гүл, жуа, ағаш көшеті, су құйғыш.

І. Ұйымдастыру бөлімі:

Балалар! Табиғат әлеміне қош келіпсіздер! Бір сәт табиғаттың үніне құлақ түріп көрейікші? (ямахадан судың сылдыры, құстардың сайрағаны, желдің гуілі, шөптің сыбдыры естіледі)

- Балалар, кәне кім не естіп түйді?

- Желдің гуілін естідік

- Шөптің сыбдырын естідім

- Судың сылдырын тыңдадық

- Құстардың сайрағанын, т. б

Тәрбиеші: Иә, балалар, тынымсыз бір дүние, ол - бізді қоршаған табиғат екен. Ал енді айналамызға қарайықшы. Бізді қоршап тұрған не екен?

- Ауа

- Су

- Шөптер

- Тау

- Аспан

- Тастар

- Құстар

- Гүлдер

- Жер

- Топырақ

Көріп тұрсыңдар ма, осының бәрі табиғаттың сыйы екен. Ал адамдар осы қоршаған әлемнің қожасы екен. Олай болса, біз табиғатқа иелік етіп, оның игілігі үшін еңбек етуіміз керек. Ал біз табиғаттан нәр алып, қуат алып қалай шаттанамыз.

Бәрі бірге: Күнге қарап шуақтанып,

Суға қарап шөл қандырып,

Табиғаттан нәр алып,

Қонақтардан ізет алып,

Денсаулықпен ойнап күліп жүрейік.

Тәрбиеші: Тамаша! Осы ізгі ниеттерің орындалсын! «Дені саудың – жаны сау» - дейді халқымыз. Денсаулықтың пайдасын қалай білеміз?

1 – б: күнде таңғы жаттығу жасаймыз

2 – б: таза ауада көп боламыз

3 – б: қызықты ойындар ойнаймыз

4 – б: еріншек, жалқау болмаймыз

5 – б: таза болып жүреміз

6 – б: дәмді асты ішеміз

7 – б: еркін өмір сүреміз

8 – б: еңбек еткенді жақсы көреміз

Тәрбиеші: Иә, балалар осындай тіршіліктің арқасында деніміз сау, жайдары жарқын өмір сүреміз. Ал балалар тағы да күнделікті не істейміз.

Балалар:

- Айналамызды таза ұстаймыз

- Шашылған ойыншықтарды жинаймыз

- Сабақ өтеміз

- Еңбек етеміз

- Тобымыздың ауласын таза ұстаймыз

- Ойнап болған соң, құмдарды жинап жүреміз.

Тәрбиеші: Дұрыс айтасыңдар балалар. Біз еңбек етеміз. Ал осы көктем айы нағыз еңбек айы. Адамдар арасында қызу еңбек жүреді. Адамдар жер жыртып, егін егіп, мол өнім алуға тырысады. Ол үшін топырақты аударып, жерді өңдеп күтіп баптайды.

Тәрбиеші: Кәне бәріміз есімізге түсірейікші. Бізде шуақты күндер көп болды ма әлде жаңбырлы күндер көп болды ма?

- Шуақты күндер.

Тәрбиеші: Өткен серуенде біз топырақты бақыладық. Ендеше топырақ жайлы не білеміз?

- Күн жылыда топырақ құрғақ, ашық, қоңыр түсті болады.

- Жаңбырлы күні қара түсті болады.

- Сулы болады, ылғалды болады.

Тәрбиеші: Иә, балалар, ылғалды топырақ жұмсақ болады екен. Ал нәрлі болуы үшін топырақтың құнарлылығы қажет. Ол үшін еңбек құралдары арқылы жерді аударып, оған құнарлы қиланған топырақ салып, сумен қандырып топырақты баптап аламыз. Бірақ, балалар, еңбек құралдарын пайдаланғанда сақ болуымыз керек. Өйткені құралдардың басы темірден жасалынған. Денемізге тиіп кетуі мүмкін. Мысалы, күректің ұшы үшкір, тырманың да ұшы үшкір. Ендеше, балалар, біз осы еңбек құралдары арқылы бөлініп еңбек етсе қайтеді?

Осы кезде күрек, кетпен, тырма келеді.

Тәрбиеші:

- Балалар, бізге бір шу естілетін сияқты.

Үшеуі дауласып келеді.

- Мен күштімін.

- Мен адамзатқа керекпін.

- Жоқ мен керекпін адамға.

Тәрбиеші: Неменеге дауласып келесіңдер?

Күрек: Мен адам баласына қажетпін. Жерді мен арқылы қазып, егін егеді. Мен болмасам еңбек қызбайды. Мен нағыз еңбек құралымын. Мен болмасам, жер қазылмас, кен табылмас еді.

Сонда тырма тұрып:

- Жоқ, қателесесіңдер, мен болмасам, жерге жалғыз күректің әлі келмейді. Топырақты майдалап, құнарын жақсартуға көмектесетін мен ғанамын. Сондықтан мен керекпін адамға.

Тәрбиеші: Жоқ, босқа дауласпаңдар! Бәрің де адамзатқа керексіңдер! Бір - бірлеріңді толықтырсаңдар ғана шын мәніндегі нағыз еңбек құралына айналасыңдар Бұған көз жеткізгілерің келсе бүгінгі сабағымыздың қонағы болыңыздар.

Үшеуі: Жарайды, көрсек көрейік.

Осы кезде Бағбаншы келеді:

Сәлеметсіздер ме?

- Сәлем бердік.

- Мен осы жердің Бағбанымын. Мен сендердің еңбек етуге дайындалып жатқандарыңды бақылап келемін. «Еңбек түбі –– береке» деген бірігіп еңбек етсеңдер ғана жеңіске жетесіңдер. Жерді қалай күтіп баптауын менен сұраңдар. Мен сендерге жеміс

Тәрбиеші:

- Бағбан ата! Сіз де көпті көрген көрегендігіңізбен балаларға қалай егуін көрсетіп бере аласыз ба?

- Әрине, мен болмасам жер де жетімсіреп қалады. «Еңбексіз іс бітпейді» деген бәрі де еңбек арқылы өнеді.

Ақдәулет: Бағбан ата! Біз де еңбек туралы мақал білеміз.

1 – б: «Еңбек – бәрін де жеңбек»

2 – б: «Еңбектің наны тәтті, Жалқаудың жаны тәтті»

3 – б: «Еңбек түбі - зейнет»

4 – б: «Еңбек етсең ерінбей, Тояды қарның тіленбей»

5 – б: «Еңбек етпеген ішіп жемейді»

Бағбан:

- Бәрекелді!

Тәрбиеші: Ендеше Бағбан атаға көмекші болып көшет отырғызуға кімдер барғысы келеді? Ал қалғанымыз гүл егеміз, жуа немесе пияз егеміз. Келісесіңдер ме?

- Мен жуа егемін.

- Мен гүл егемін.

- Мен ағаш отырғызамын.

Тәрбиеші: Көрдіңдер ме, еңбек құралдары! Сендерсіз адамдар жерді баптап күте алмас еді. Олай болса еңбек құралдарымен дос болып еңбек алқабынан көңілді ән айтып қайтсақ.

Адамгершілік – асыл қасиет

Адамгершілік — бұл рухани тәрбие. Адамгершілік - адам бойындағы ең асыл қасиет және адамзат баласының ең жоғарғы мақсатына бағытталады. Бұл қасиет адамды мейірімділікке, Отанын, елін, отбасын сүюге үйретеді. Егер адамда адамгершілік қасиет болмаса, ол адам өз - өзін сыйламайды.

Рухани - адамгершілік тәрбиесі - өзіндік сананы дамытуға жағдай жасауды, жеке тұлғаның әдеп ұстанымын, оның қоғам өмірінің нормалары мен дәстүрлерімен келістірілетін моральдік қасиеттерін және бағдарларын қалыптастыруды болжайды. Оқушыларды рухани - адамгершілікке тәрбиелеу, болашағына жол сілтеу – бүгінгі қажетті, кезек күттірмес мәселе. Әсірсе, мектеп жасына дейінгі балаларды адамгершілікке тәрбиелеудің мазмұны осы жастағы балалардың ерекшеліктеріне сай келуі тиіс. Негізгі міндет – балалардың жақсы әдет, мінез - құлықын қалыптастыру. Баланың сезіміне әсер ету арқылы ішкі жан дүниесін ояту нәтижесінде оның рухани - адамгершілік қасиеттері қалыптасады.

Жаңа кезеңдегі білім берудің өзекті мәселесі жас ұрпаққа - адамгершілік - рухани тәрбие беру. «Адамгершілікке тәрбиелеу құралы – еңбек пен ата - ана үлгісі» - деп, Ы. Алтынсарин атамыз айтқандай, құнды қасиеттерге ие болу, рухани бай адамды қалыптастыру баланың туылған кезінен басталуы керек. Халықта «Ағаш түзу өсу үшін оған көшет кезінде көмектесуге болады, ал үлкен ағаш болғанда оны түзете алмайсың» деп бекер айтылмаған. Сондықтан баланың бойына жастайынан ізгілік, мейірімділік, қайырымдылық, яғни адамгершілік құнды қасиеттерді сіңіріп, өз - өзіне сенімділікті тәрбиелеуде отбасы мен педагогтар шешуші роль атқарады. Рухани - адамгершілік тәрбие - екі жақты процесс. Адамгершілікке, еңбекке тәрбиелеу күнделікті өмірде, үлкендердің қолдан келетін жұмысты ұйымдастыру барысында, ойын және оқу ісінде жоспарлы түрде іске асады.

Мектепке дейінгі балаларды адамгершілік сана - сезімін оятып, жағымды мінез - құлқын қалыптастыруда даярлық тобының балаларына арналған ашық сабақтар: «Мамандықтар», «Ұ дыбысы мен әрпі», тәрбие сағаты: және ойын - сабақтарын: «Ойнайық та, ойлайық!» өткіздім. Мұның бәрі адамгершілікке бағытталды әрі дәл осыған кереғар қасиеттерді бала бойынан кездестірдім және оған керекті әдіс - амалдарды да іздестіріп, қолданып келемін.

Халқымыз «баланы ойын өсіреді»деген сөзі тегін айтылмаса керек. Бала ойнап жүріп, ойланады, жүйкесі тынығады, ойы сергиді, денесі шымырланады. Өздерінің құрбы - құрдастарымен жақсы араласуды үйренеді. Сан алуан ойындар баланың дене тәрбиесін дамытып, жас жеткіншектің бойына адамгершілік, сүйіспеншілік, кішіге көмек, үлкенге құрмет көрсете білуге, қиыншылықтан қорықпауға, мақсатқа жетуде төзімділікті ұлғайтуға тәрбиелеуде ерекше мәні бар. Ең бастысы, ойын баланы жан - жақты, тез ойланып шешім қабылдауға, ойын шыншыл ойнауға кешірімді, жанашырлыққа тәрбиелейтіні анық.

Адамгершілік тақырыбы - мәңгілік. Жас ұрпақтың бойына адамгершілік қасиеттерді сіңіру - ата - ана мен ұстаздардың басты міндеті. Көрнекті педагог В. Сухомлинский «Егер балаға қуаныш пен бақыт бере білсек, ол бала солай бола алады», — дейді. Демек, шәкіртке жан - жақты терең білім беріп, оның жүрегіне адамгершіліктің асыл қасиеттерін үздіксіз ұялата білсек, ертеңгі азамат жеке тұлғаның өзіндік көзқарасының қалыптасуына, айналасымен санасуына ықпал етері сөзсіз.

Рухани - адамгершілік білім беру – жас ұрпақтың бойына өмірдің мәні, сүйіспеншілік, бақыт, сыйластық, татулық, бірлік, төзімділік сынды құндылықтарды дарыту арқылы адамның қоғамда өз орнын табуына, қабілет - дарынының ашыла түсуіне, ақыл - парасатын дамытуына, яғни сәнді де мәнді өмір сүруіне қызмет етеді.

«Жұмыла көтерген жүк жеңіл» демекші бала тәрбиелеудегі осындай міндеттерді іске асырушылар – мектепке дейінгі мекемелер мен отбасы. Осы екі арнада жүргізілетін тәлім - тәрбие сабақтаса, ұштаса өткізілгенде ғана көздеген мақсат нәтижелі болары өзсіз. Бүгінгі жаңа қоғам мүддесіне лайықты, жан - жақты жетілген, бойында ұлттық сана, ұлттық психология қалыптасқан ертеңгі қоғам иегері боларлық парасатты азамат тәрбиелеп өсіру – отбасының балабақшаның, барша халықтың міндеті.

Адамгершілік тәрбиенің, адам бойында осы жақсы қасиеттердің болуы, жанұяға, өскен ортасына байланысты. Бала ісінің дұрыс екенін қоштап, оң бағыт беріп, теріс жерін дереу жөндеп, демеп жіберу ата - ана мен тәрбиешіге жүктелер міндет. “Адам бойында жақсы қасиеттер көп болса, оған бақ та, бақытта қонады” деген сөзге сүйенсек, жағымсыз қылық - қасиеттер болса одан арылту қажет. Көптеген қайырымды істер жасап, жақсы мінез - құлықтарды өн бойыңа жинап, ақылдылық танытсаң, міне адамшылдық болғаны.

Қорыта келгенде, уақыт талабынан туындап, білім беру жүйесінде болып жатқан өзгерістер баланы тәрбиелеу осы заман талабына сай үйлесімді деңгейді қайта құруды міндеттейді. Тәрбие мен оқу егіз деген сөз бар. «Тәрбие бар жерде ғана сапалы білім саналы ұрпақ болады» деген дана халқымыздың мақал сөзіне сүйенеміз.

Сабақтың тақырыбы: Отан – отбасынан басталады.

Сабақтың мақсаты:

1. Оқушыларға отбасы туралы ұғым беру. Отбасының мүшелерінің әрқайсысының өзінің орнын түсіндіру.