Сырлау жұмыстары туралы ғылыми жұмыс 11-сыныпқа

Сырлау жұмыстары. Тұрғын үйді әрлеуге желімді, әкті, майлы, эмальды және су-эмульсиялы сырлар, олифа және түрлі лактар пайдаланылады. Желімді сырмен тебен, қабырғаны сырлайды да, ал әкпен бөлмейін төбесін ақтайды. Олифа, майлы және эмальды сырлар — панель, есік, терезе, газ пештерін және су құбырларын; су эмульсиялы сыр-төбе мен қабырғаны ақтауға ; лак сырланған есік, терезе, еденді жылтыратып өң беру үшін қолданылады.

Сырлауға арналған аспаптар мен құралдар

Сырлау және әрлеу жұмыстарын өр түрлі бояужаққыш, арнаулы бояғыш біліктер (валик) , бояубүріккіш (краскопульт), пульверизаторлар пайдаланылады. Аумақты жерлерді сырлау үшін қылы ұзын дөңгелек бояу жаққыштар, ал есік, терезе, радиаторларды сырлауға шағын бояу жаққыштар суэмульсияны пайдаланғанда малма бояу жаққыштар (ұзынша ағаш сапқа орнатылған), ал желімді және казеинді сырлар үшін әктеуге арналған бояу жаққыштар қолданылады. Флейц-кистінің қылы ұзын, талшығы жіңішке әрі қатқыл болады. Онымен сырлаған жер біртегіс әрі жылтыр болып шығады. Жаңа боялған жердің ұзына бойын флейцтің ұшымен қатты батырмай сырлайды, сонда бояу жаққыштың ізі қалмай, біртегіс болып шығады.

Сырлау кеңестері

Боялған жер күңгірт түсті болып шығуы үшін қылы ұзын құрғақ щеткамен кеппеген бояулық үстінен жайлап жүргізеді. Щетканың қылы боялған жерді бүлдірмеуі үшін бір жерге екі рет жүргізуге болмайды. Бұл үшін киім щеткасын да пайдалануға болады. Жаңа малма бояу жаққыштар мен шағын қол бояу жаққыштарын пайдаланар алдында қылының 2/3 бөлігін жіппен орап байлап алған жөн (2-сурет). Қылдың желініп тозуына орай ораманы біртіндеп тарқатып отырады. Желімді сырларға арналған бояу жаққыштарын майлы сырлы бояу жаққыштарынан гөрі бостау орайды. Оралған бояу жаққыш тығыз болады да, сыр біртегіс жағылады және қылдың арасында бояу аз тұратын болады. Малма бояу жаққыштардың қылын жоғары қаратқан күйі қағазға орап сақтайды. Желімді сырларды пайдаланғанда сырбүріккішті, шаңсорғыш пульверизаторды немесе бау-бақшаға дәрі сепкішті қолдануға болады. Ол үшін сырды алдын-ала сүзгіден өткізіп алған жөн. Сырлау жұмыстарында арнаулы біліктер кеңінен қолданылады. Білік ағаш немесе алюминий цилиндр тәріздес болып келеді де, поролон немесе жүні қырқылған қой терісімен қапталады (тері жүнінің ұзындығы 12—15 мм). Білік ағашпен сапталады. Сырлаған кезде (әсіресе, желімді бояумен) бір жердің үстінен екі рет жүргізуге бо

Сырлау жұмыстары біткеннен кейін

Құралдарды скипидар, керосин, бояу сұйылтқыш немесе уайт-спириттің көмегімен мұқият тазартып, сосын сабынды немесе содалы сумен жуады. Суэмульсияға салған бояу жаққыштарды бірден жуып тастаған дұрыс, өйткені эмульсия кеуіп, қатып қалады. Сырлы араластыруға және керекті түске келтіруге шелек, банка және леген керек. Лакты-бояулы материалдардың аузын мұқият жауып, қараңғы, салқын жерде ұстаған жөн. Металл заттардағы татты кетіру үшін болат қылды щеткалар пайдаланылады. Ескі бояу қабатын арнаулы қырғыштармен кетіруге болады.

Сырлауға дайындау

Тұрғын үйді әрлеуге желімді, сумен араластырылатын эмульcияны және майлы бояулар пайдаланылады. Көптеген лакты-бояулы материалдарды магазиндерден дайын немесе жартылай фабрикаттар күйінде сатып алуға болса, енді біреулерін, мәселен желімді сырлы қолдан жасауға да (су, бор, бояғыш пигмент және желім арқылы) болады.

Тұрғын үйді сырлағанда бояулық сілтіге төзімділігін де ескерген жөн. Жаңа әктелген қабырға мен бетон ұзақ уақыт қа дейін еттілік қасиетін сақтайды, соның негізінде эмальды және майлы сырдың құрамында болатын алкидті смолалар тез бүлінеді. Металл заттарды тат пен кірден металл щеткамен тазалайды. Сыланған қабырға, металл немесе ағаш заттарды майлы бояумен сырламас бұрын, оған олифа жағыл алған жөн. Бұл бояудың сырланатын затқа жақсы жұғуына септігін тигізеді. Бұрын ақ, сырмен боялған затты қайтадан сырламас бұрын ыстық сумен жуып, қырғышпен тазалаған жөн, егер кетпесе, 3% сірке суы немесе тұз қышқыл ының ерітіндісімен сүртеді. Сыланған қабырғалары дақ пен ысты тотияйын ерітіндісімен (1 л ыстық суға 50-ден 100 г дейін тотияйын қосады), ал майлы дақтарды 2 процентті ыстық сода ер і тінді-сімен кетіруге болады. Егер қабырғалары немесе төбедегі дақ тотияйынның ерітіндісімен сүрткенде кетпесе, онда үстінен мырышты ақ бояумен сырлап жіберу керек. Төбе мен қабырғаны тотияйын ерітіндісімен бір-екі рет сүрту қажет. Ерітіндіні басқа заттарға шашыратып алмас үшін сақ болған дұрыс. Желімді бояулы пайданалар алдында сырланатын жерді тегістеп алады да, қайнатылған сабынды, тотияйын және ашудас қо

Тотияйын қоспасын жасау

Қоспаға 40 процентті 300 г қара сабын, 200 г құрғақ ағаш желімі, 300 г тотияйын, 300 г олифа және 3 кг ұнтақталып сүзгіден өткізілген бор қажет. Алдымен 2—3 л ыстық су құйылған эмаль ыдысқа тотияйынды ерітеді. Ішінде 2—3 л ыстық суы бар екінші бір ыдысқа желімді салып, оған сабын қосып, түйіршік қалдырмай араластырып езеді. Сосын үстіне олифа қосқанда эмульсия пайда болады. Алынған қоспаны електен өткізіп, оған тотияйынды бор және су (10 л) ерітіндісін қосады. Мұндай қоспамен 40 м2 жерді тегістеуге болады. Пайдаланар алдында қоспаны електен немесе бірнеше қабат дәке сүзгіден өткізеді. Оны ағаш немесе эмаль ыдыста екі тәулік шамасында сақтауға болады. Қайнатылған сабын қоспасын 2 кг әк, 200 г қара сабын, 10 л су; 3 кг қоймалжың әк, 300 г қара сабын, 100 г олифа, 10 л су араластырып жасайды. 2 л ыстық суға сабынды езіп, оған олифа құяды. Сосын 8 л суға әк салып ерітіп, оған сабын мен олифаның қоспасын араластырады.

Ашудасты қоспалы жасау

Қоспаға 200 г алюминийлі ашудас, 200 г қара сабын, 200 г құрғақ ағаш желімін, 30 г олифа мен 2 кг ұнтақталып електен өткізілген бор қажет. 3 л ыстық су құйылған ыдыста ашудасты ерітіп, ал екінші ыдысқа (оған да 3 л ыстық су құйылған) желімді салып араластырып, үстіне сабын мен олифа қосады. Сосын үстіне ашудас қоспаны құйып, бор салып, су қосып, бәрін араластырады.

Казеин бояумен сырланатын жерді тегістейтін қоспа