Сырым Датұлы бастаған шаруалар көтерілісі, 9-сынып

Сырым Датұлы бастаған шаруалар көтерілісі.

Мақсаты: 1. Сырым Датұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыстың алғышарттары, мақсаты, себептері, сипаттары, қозғаушы күштері, ерекшеліктері мен тарихи маңызына терең талдау жасау. Сырым Датұлы тәуелсіздіктің іргетасын қалаушы, саясатшы батыр, ірі тарихи тұлға ретінде қарастыру.

2. Ақпараттық технология әдісі арқылы оқушылардың өздігінен жұмыс істеу дағдыларын жетілдіру, тарихи деректерді тұжырымдап, талдауға бейімдеу.

3. Туған тарихының аса маңызды оқиғаларын терең түсініп, тағылым алатын ұлтжанды тұлға тәрбиелеу.

Түрі: Аралас сабақ.

Әдісі: Сұрақ-жауап. Сатылай комплексті талдау, интерактивті зерттеу сабағы.

Көрнекілігі: Тақырыпқа қатысты тарихи тұлғалардың портреті, схемалар, кестелер.

Сабақ барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі. Балаларды сабаққа даярлау.Жалғанның жартысындай қазақ елі,Алғандай көздің жауын сұлу жеріАқ пейіл, дарқан көңіл, халқымыз бар,Болғанда бірі – батыр, бірі – сері.Әз бабам азаттықты аңсап өткен,Ел үшін талай саңылақ шаһид кеткен.Солардың құдіреті, ой-арманы,Таңы боп, тәуелсіздік бізге жеткен.

Бүгінгі сабағымызға тәуелсіздікке қол жеткізуге себепкер болған ірі тарихи тұлғамен таныс боламыз. Сондықтан да, бүгінгі сабағымызды зерттей отырып, өзіміз жеке журналымызды даярлап шығарамыз.

ІІ. Үй жұмысын тексеру.Үйге берілген тапсырма бойынша: 1. «Жылдар сөйлейді» жұптары бойынша жылдарды айтып шығады. 1) 1773 ж.қыркүйек – 1774 ж.наурыз1774 ж.наурыз – 1774 күз1775 ж.қыркүйек – 1776 ж.ақпан2) 1773ж.қыркүйек – 1774 ж.сәуір1774 ж.сәуір – маусым1774 ж.жазы – 1776 ж.

2. Бұл кім? Бұл не?(Жекелеген оқушыларға карточкаларды таратып беріп, сол сөздің түсініктемесін түсіндіріп береді.)1. Е.Пугачев 1.Усиха2. Нұралы 2. Орынбор3.Зәбір 3.Пресногорьковск, Тройцк4.Суворов 4. Орал5. Н.А.Рейнсдорф 5. Орыс помещиктері.6.Байбақты7.Дәуітбай8.Сырым9. Е.Петровна3) Жалғастыр. 1. Қазақ шаруаларының және жеке феодалдардың көтеріліске қатысуына... түрткі болды? (жер)2. 1742 жылы 19 қазан Жайықтың бойында мал жоюға тыйым салған патша үкімін... (жоюды талап етті)3. Еділ мен Жайық бойындағы шаруалар Е.Пугачев басқарған 1773-1775 жылғы шаруалар соғысына... (қатысты)4. Кейін Орал қаласында Е.Пугачевке арналған ... (музей ашылды)5. 1775 жылы 7 қараша сыртқы істер коллегиясының жарлығы бойынша, қысқы уақытта Еділ, Каспий теңізі, Ертіс пен Жайықтың оң жағалауы бойындағы жайылымдарды ... (пайдалануға рұқсат берді)6. Е.Пугачев көтерілісіне қатысқан Кіші жүз қазақтарының көтерілісі ... (3 кезеңге бөлінді)

ІІІ. Үй жұмысын қорытындылау.Сонымен, Е.Пугачев көтерілісіне Кіші және Орта жүз қазақтарының қатысуы 3 кезеңге бөлінді. Көтеріліс жеңілгенімен тарихи маңызы өте зор болды:1. Орыс, қазақ шаруаларын біріктірді.2. Сырым Датұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыстың басталуына себеп болды.Ұлт-азаттық қозғалыс деген ұғым нені білдіреді?1. Ұлт-азаттық қозғалыс – отар елдерге тән тарихи құбылыс.2.Ұлт-азаттық қозғалыс – халықтардың отарлық езгіге қарсы жалпы халықтық күрресі. 3. Ұлт-азаттық қозғалыс – отарлық тәуелділіктегі халықтардың жат-жұрттық езгіге қарсы жалпыұлттық күресі.4. Ұлт-азаттық көтеріліс – ұлт азаттық қозғалыстың бір түрі, ол – көп халық қатысқан қарулы түрі.