Сырым Датұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс сабағы

Тақырыбы: С.Датұлы бастаған ұлт-азаттық көтеріліс.

Мақсаты: Тақырыпты талдау, шығармашылық тапсырмалар орындау және тақырыптың ғылымилығын ашу;

Ұйымдастыру: Психологиялық отмосфера қалыптастыру /3 мин/

Гүлдей болсын өміріңіз, нұрға толсын көңіліңіз

Биік болсын жұлдызыңыз, көктемдей құлпырыңыз.

Тақырыпты талдау, айту /10 мин/ 1-топ

Анықтама: 1783-1797 ж. Сырым Датұлы бастаған Кіші жүз қазақтарының ұлт -

азаттық көтерілісі болды.

2. Тану: 2.1. Көтерілістің себептері хандық биліктің әлсіреуі, Нұралы ханның салық саясаты

2.2.Жайық, Орал казак әскерлерінің зорлық-зомбылығы.

2.3.1782 ж жарлықтағы жер мәселесі.

2.4. Кіші жүз билеушілері: Нұралы хан,Ералы хан,Есім хан, Айшуақ хан.

2.5. 1784 ж Орынбор губерниясының бастығы болып сайланды О.А.Игельстром,

реформасы хандық билікті жою.

3. Ерекшелік: 1797 ж Кіші жүзде хандық билік қайта енгізілді. Орта жүзбен бірігіп кетуден қорықты.1789 ж С.Датұлына прокурор қызметін ұсынды.Мектеп,мешіт салдыруды көздеген

2-топ

4. Салыстыру: К.Қасымұлы С.Датұлы

К.Қасымұлы 1802-1847 жж. 1. Сырым Датұлы 1753-1802 жж.

Көтеріліс болды 1837-1847 /10 жыл/ 2.1783-1797ж /14 жыл/

Отарлықты тежеу,дербестікті сақтау, 3.Отарлықты тежеу,Тәуелсіздікті

Қоқан езгісінен сақтау сақтау, хандық билікті қалпына келтіру

Үш жүзді қамтыды.Шаруалар қолдады. 4. Кіші жүзді қамтыды,шаруалар.

5.Әкесі Қасым, атасы Абылай. 5.Әкесі Дат. Байбақты руының старшыны.

6. 1841ж. хан болып сайланды 6. «Бала би» атағын алды,би,шешен.

7. Көтеріліс кезіндегі орыс патшасы Ι Николай 7. ΙΙ Екатерина

8.1847ж Қырғыз жеріндегі Майтөбе жерінде 8. 1802 ж. Хиуа хандығында қаза болды.

Інісі Науырызбаймен бірге қаза болды.

5.Экология: Шегара әскері салық төлемеген қазақ ауылдарын тонады, күдікті дегендерді тұтқынға алды.Кен қазу жұмыстарына жіберді.Хан тұтқындарды босатуға кепілдікке халықтан қаражат жинады. Патша өкіметі отарлау саясатын жүзеге асырдып, ханжық билікті жюды көздеді. 1795-1796 ж жұт болды.

3- топ

6.Болашақ: Бұл көтеріліс қазақ халқының ұлттық сана-сезімін жоғарлаты.Ұлт-азаттық көтеріліске жігерлендірді.С.Датұлы ескерткіші Орал қаласында орнатылған.Ағылшын журналисі Д.Ч.Бульжер С.Датұлы туралы жазған.

7.Қорытынды: Нұралы хан Уфаға жер аударылды, 1790 ж дүние салды.1791 ж. Ор қамалында Ералы хан болып сайланды.1795-1797 ж. Есім хан болды. 1797ж Айшуақ Кіші жүз ханы болып сайланды. 1792 ж Краснагорск бекінісіне жасаған шабулы сәтсәз болды. 1797ж…