Сызбаларды безендіру және геометриялық салулар сабағы

«№29 С. Сейфуллин атындағы жалпы орта мектебі»

коммуналдық мемлекеттік мекемесі

Сабақ тақырыбы:

Сызбаларды безендірудің негізгі ережелері және сызудағы геометриялық салулар. Сызу аспаптары, материалдары мен жабдықтары

Пән мұғалімі: Д. Жайлыбаева

Сыныбы: 9

2018-2019 оқу жылы

Пәні: Сызу

Сыныбы: 9

Күні: 07. 09. 2018ж

Сыныбы:

9-сынып

Тақырыбы:

Сызбаларды безендірудің негізгі ережелері және сызудағы геометриялық салулар. Сызу аспаптары, материалдары мен жабдықтары

Мақсаты

Оқушыларға тың мәліметтер беріп, білімді қалыптастыру, жаңа мағлұмат беру және т.б. Сабақ оқытудың негізгі үрдісін есте қалдыру, оқушы санасына терең сіңіру.

Күтілетін нәтиже

Сызу аспаптары және материалдары мен жабдықтары бойынша ақпарат алады

Сызу аспаптарымен жабдықтарын қолдану әдіс тәсілдерін меңгереді

Сызуға қажетті құрал жабдықты ережеге сай қолдануға дағдыланады

Сабақтын түрі:

Аралас, дәріс, машық

Сабақтың әдісі:

Ауызша,көрнекілік,машықтық.

Пәнаралық байланыс:

Технология, математика, бейнелеу өнері

Қажетті құрал-жабдықтар:

Сызғыш,қарындаш,өшіргіш,А4 форматы,циркуль,транспартер т.б

Сабақтың барысы

Мұғалімнің қызметі

Оқушының қызметі

IҰйымдастыру

бөлімі

Оқушылармен амандасу.Сабаққа дайындықтарын тексеру.

Оқушылармен сәлемдеседі.Оқу құралдарын дайындайды.

II.Үй тапсырмасын тексеру

Өткен сабақтағы материал сұрақтар қою арқылы пысықталады.

Оқушылар сабақ айтады.

III.Жаңа материалды түсіндіру

Сызбаларды орындау үшін әрбір оқушыда аспаптар мен жабдықтардың жиынтығы болу керек.

Сызғыштар. Түзу сызықтар жүргізу үшін ағантан немесе пластмассадан жасалған ұзындықтары 250- ден 300 мм-ге дейінгі сызғыштарды пайдаланамыз. Сызғышты пайдаланғанда оның жиегінің тегістігін, яғни кедір бұдырдың болмауын міндетті түрде тексеру керек (8- сурет).

Рейсшина. Сызу барысында параллель сызықтарды жүргізу үшін рейсшинаны пайдаланады. Ол бекітілген ролигі бар сызғыш, сондықтан да оны кейде жылжымалы сызғыш деп те атайды. Егер рейсшинаның ұзындығы 300мм болса, онда ол сызғышты алмастыра алды. Сонымен қатар қазіргі рейсшиналарда әр түрлі диаметрдегі шеңберлер бар, олар сызбаларды орындау барысында циркульдің қызметін атқарады (9- сурет).

Сызба бұрыштықтары. Сызуда екі түрлі бұрыштықтар қолданылады. Олардың біреуінің гепотенузаға іргелес бұрыштары 45̊- тан, ал екіншісің гипотенузаға іргелес бұрыштары 60̊ және 30̊. Бұрыштықтар ағаштан немесе пластмассадан жасалады (10- сурет).

Транспортир. Сызбаларда бұрыштарды өлшеу және салу үшін транспортир қолданылады. Транспортирмен қалай жұмыс істеуді сендер математика сабақтарынан білесіңдер (11- сурет).

Даярша (готовальня). Қорапқа салынған сызу аспаптарының жиынтығы даярша деп аталады (13- сурет). Сызу аспаптарының саны әр түрлі болатын даяршалар бар. Алайда сызбаны орындау үшін бір ғана циркуль- шеңбер сызатын аспап қажет болады. Ең алдымен циркульдің жұмыс істеуге дайындығын тексеру керек (12- сурет). Графит өзек циркульдің ұшынан бір деңгейге келтіріп аламыз. Графит өзек циркульдің ұшынан 5-7 мм шығып тұруы тиіс. Циркульмен жұмыс істеу кезінде ине мен графит өзектің ұштарын бір деңгейге келтіріп аламыз. Графит өзек қағаз бетіне шеңбердің ізін анық түсіруі тиіс. Егер шеңбер дұрыс сызылмаса, онда басқа қосалқы графит өзекті ауыстырып салу керек.

Қағаз. Сызбаларды, әдетте, тығыз қағазға орындайды және қарындаш сызықтары жақсы өшірілетіндей қағаз таңдап алады. Негізінен алғанда, мектептегі сызу сабақтарында А4 пішіміндегі қағаздар пайдаланылады.

Өшіргіш.Сызбадағы артық сызықтарды, әр түрлі жазулар мен кескіндерді өшіру үшін қолданылады. Өшіргіштің мүмкіндігінше жұмсақ, ақ және таза болғаны, әрі сызу жұмыстарына ғана арналғаны дұрыс.

Лекало. Қисық сызықтарды сызу үшін лекало деп аталатын шаблондар қолданылады (14- сурет). Лекалоның пішіні және өлшемі әр түрлі болады.Олар, негізінен пластмассадан жасалады.

Қисық сызықтарды олардың нүктелері арқылы саламыз. Алдымен осы нүктелерді белгілеп алады. Лекалоны оның жиегі қисық сызықтың үш- төрт нүктесі арқылы өтетіндей етіп орналастырамыз да, қисық сызықтың бөлігін сызамыз. Сонан…