Табиғаттың адам өміріне әсер ету дәрежесі, 7-сынып

Мазмұны :

Аннотация......................................................................................................3

Пікір................................................................................................................4

I.Кіріспе...........................................................................................................5

II. Табиғаттың адам өміріне ықпал ету дәрежесі.

2.1.Жыл мезгілдерінің ауысуының адам өміріне әсері.

2.2 Табиғат пен адам ұқсастығы.

2.3.Табиғат пен оның әсерлері.

III.Эксперимент бөлімі

IV.Қорытынды

V.Пайдаланған әдебиеттер.

VI.Қосымша

6.1 Фотоальбом

Аннотация

Бұл ғылыми жұмыста бүгінгі күні табиғаттың адам өміріне пайдасы мен зияны ,жыл мезгілдерінің адам өміріне әсері сөз етіледі.Мақсаты – жас ұрпақтың табиғатты ластамауы,сондай-ақ өлең ,әңгімелермен қатар имандылық жағын қоса сөз өтуімен де құнды.

№23 Алатау орта мектебінің 7 сынып оқушысы Бозтай Асылайдың «Табиғаттың адам өміріне әсер ету дәрежесі»тақырыбындағы ғылыми жұмысына пікір

Бұл ғылыми жұмыста бүгінгі күні табиғатта болып жатқан экологиялық құбылыстарды зерделеу арқылы адам өміріне байланыстырады.

Осы тақырыпты зерттеу үшін ғаламтор желісінен ақпараттар

ізденіп ,түрлі мағлұматтар жинап ,тақырыпты аша білді.

Жетекшісі :

физика пәнінің мұғалімі : Бутеева Раушан

Зерттеу мақсаты :

-табиғатты идеясын ашу;

-табиғатты аялау;

-қорғауға,сақтауға деген құлшынысын ояту .

Зерттеу міндеттері ;

-оқушының ғылымға деген қызығушылығын арттыру .

Зерттеу нысаны :

Зерттеу жұмысының нысаны ретінде татиғатта болып жатқан алуан түрлі өзгерітерді зерттеу.

Зерттеу әдістері :бақылау,ақпараттар жинау,жобалау,зерттеуге сүйену.

Қорытынды нәтижелері:

I.Кіріспе.

Табиғат- тіршілік атаулының құтты қонысы, түлеп өсуіне қажетті нәрі, жер бетіне көрік берген сәні. Табиғат, Жер Ана, Атамекен, Туған жер, Ауылым деген ұғымдар бір-бірімен тамырлас әрі тағдырлас.

Табиғат- адам тәрбиешісі. Оның құрамдас бөлігі болып саналатын өсімдіктер мен жануарлар әлемі, биік таулар мен сарқыраған өзендер, кең дала барлығы да адам баласына ой салып, денесіне қуат,бойына күш, көңіліне шабыт береді. Адам да, қоғам да-табиғаттың төл баласы., жалғасы. Тіпті, адам ауасыз, сусыз өмір сүре алмайды дейтін болсақ, сол ауа мен судың өзі жан-жануарлар, адамзатқа табиғаттың тарту еткен ғажайып сыйы.

Басқаша айтқанда, табиғат барлық уақытта да адамзаттың өмір сүретін ортасы, тіршіліктің қайнар көзі болған және солай болып қала бермек. Табиғат пен қоғам арасындағы қарым-қатынасты терең әрі нақты түсіну үшін географиялық орта деп аталатын түсінік қалыптасады.

Адамзаттың қоршаған ортаға тәуелділігі сол табиғаттың, ен байлықтардың қайнар көзі және өмір сүру ортасы болғандығынан. Ғұлама ойшыл Әбу Насыр әл- Фараби айтқандай «Адам бойында ерекше жаралған, олар – дене құрылысы, жан құмарлығы мен ой-парасаты»

II. Табиғаттың адам өміріне ықпал ету дәрежесі.

Табиғаттың тазалығын сақтайтын да, оны былғап улайтын да адам. Адам өзінің де, табиғаттың да досы. Санасыз іс-әрекет жасаса жауы бола алады. Қазіргі таңда экологиялық проблема ғаламдық мәселеге айналып отыр.Экология- табиғат пен қоғам байланысы туралы ғылым.Экология- тірі организмдердің бір-бірімен қарым-қатынасын қоршаған ортамен байланыстырып зерттейтін ғылым. Бүгінгі таңда табиғат қорғау мәселесі, қоршаған ортаның тазалығы үшін күрес дүние жүзі елдерін, халықтарын қамтып отырған «бір жеңнен қол, бір жағадан бас шығаруды» талап ететін ғаламдық мәселеге айналды. Сондықтан елімізде табиғат қорғау, оның байлығын ұқыпты пайдалану мәселесі мемлекеттік саясат деңгейінде қаралып отырғаны да әбден заңды. Экологиялық тәрбиені жүйелі негізге қою да-уақыт талабы, экологиялық мәдениетке ие болып, табиғатқа туған анасындай аяулы сезіммен қарау- бүгінгі таңда әрбір азамматтың абыройлы борышы. Соңғы ондаған жылдар ішінде табиғат ресурстарын пайдаланудың артуына байланысты адамзаттың табиғатқа тигізетін әсері өте күшейді. Адамзат өндірістік қызмет процесіне барған сайын табиғатты елеулі өзгерістерге ұшыратушы, табиғаттағы геологиялық жүйені зат алмасуының тепе-теңдік құрылымын бұзушы қуатты факт

- Жергілікті жердің тарихи-табиғи ерекшеліктерін ескермеу;

- Ауыл шаруашылығын дұрыс жоспарламау, судың қорын есепке алмау;

- Суды өте көп қажет ететін күріш, мақта дақылдарын барынша көбейтіп жіберу;

- Жерді игерудің агротехникалық шараларын сақтамау және суды үнемді пайдаланбау;

- Байқоңыр ғарыш айлағынан ұшырылған космос кемелерінің салдарынан өртенген ауаны қалыпқа келтіру үшін жұмсалатын су қорын есепке алмау;

Сонымен қатар Арал өңіріндегі жердің азып-тозуына «Байқоңыр» кешенінен арасын суытпай ұшырып жатқан зымырандардың да әсері тиіп отыр. Өйткені ұшырылған зымырандардың кейбіреулері кейінгі кезде сәтсіздікке ұшырауда.Сол аппарат түскен жерлерінің төңірегіндегі топырақты улап шөбін өсірмейді. Ал кейбір жағдайда сол уланған топырақтан өсіп шыққан өсімдіктерді мал жеп, оның еті мен сүтін ішкен адамдар айықпайтын дертке ұшырап жатыр.

Арал теңізімен қоса Байқоңырдағы ғарыш айлағы да экологиялық ортаны ластануына үлкен әсер етуде. Байқоңырдан ұшырылған зымырандардың отын құрамында кездесетін хлорлы қосылыстар да өте зиянды. Атмосфераның жоғарғы қабаттарында жағылып, одан бөлінген хлор элементтері озонның ыдырауына тікелей ықпал жасайды. Өйткені әрбір зымыран ғарышқа ұшқаннан кейін атмосфераның қалыпты режимі бүлініп, астан-кестен болатынын көзбен көріп жүрміз. Зымыран ұшқан кезде оның отынынан ауаға тасталған зиянды заттар мөлшері 300 тоннаға дейін жетеді. Жазда 5-8 күнге дейінгі шаң-тозаңды дауыл болса, ал қысқы мерзімде 2-3 күнге дейін қар ұшқындаған боран болып жыл бойына мұндай қатты жел тұратын күндер 40-50 күнге созылады. «Байқоңыр» тек атмосфералық ауа мен жер үсті кеңістікті бүлдіріп жатқан жоқ, сонымен бірге, жер асты суын да сарқуға айналды.Онымен қоса Аралдың тұзды шаңы мен зымырандардан шығатын улы түтін мен газ қосылып ауа кеңістігінен қышқыл жауын болып жауады Осы қышқыл жауынның әсерінен табиғи обьектілер, топырақ пен өсімдік уланып, бұзылады. Егіннің өнімі азаяды, судағы тірі организмдер қырылады. Демек,мұның экономикалық және экологиялық зардабының да көп екені даусыз. Радиактивті заттар – адам ө

Қоршаған орнаның және халықтың экологиялық қауіпсіздігін нығайтып қазіргі кездегі өзекті мәселелерді шешу көптеген жұмыстардың атқарылуын талап етеді. Бұл мақсатқа жету үшін мынадай шараларды орындау қажет:

-Қуатты зымырандардың ұшырылуын сирету;

- Егінді жинау және бау-бақшалардың гүлденуі кезінде токсинді химиялық қосылыстарды бөлетін зымырандарды ұшырмау;

- Аймақтың суы, топырағы, өсімдіктеріне жан-жақты зерттеу жұмыстарын жүргізу;

Егер Байқоңыр мен Арал проблемасы осылай бола берсе, біздің экологиялық апат аймағы тұтасымен «қызыл кітапқа» еніп кетуі мүмкін.

Соңғы жылдары эканомиканың қарқынды дамуына ілесу мақсатында республика көлемінде атқарылып жатқан түрлі бағдарламаларға орай біздің аймақтарда да ірі өндіріс ошақтары ашылуда. Солардың бірі біздің ауданымызда, оның ішінде біздің ауылдық округке қарасыт Кейден ауылы жанында уран қорын жинайтын үлкен терминал іске қосылса, қабатынан уран өндіруге пайдаланылатын күкірт қышқылы зауытының құрысы аяқталуға жақын. Егер осы өндіріс орындары толық қуатымен жұмыс істей бастаса, біздің аймақта табиғи тепе-теңдік ауытқып, апатты жағдайлар жиілей түспек.

Табиғи тепе-теңдіктің бұзылуының басты салдарлары болып табылатын негізгі факторлар:

-Уранның ашық әдіспен өндірілуі;

- Уранды қорғаныс қауіпсіздігін толық сақтамай тасымалдау;

- Күкірт қышқылын өндіруде шамадан тыс көп мөлшерде улы газдардың бөлінуі;

- Улы газдарды ауадан тазарту мақсатында жұмсалатын су мөлшерінің өте аздығы;

- Осы өндірісті пайдаланып, өнім өндірушілердің арасында шетелдік компаниялардың үлесінің басым болуы;

Қорыта айтқанда біз атмосфералық ауағы «Байқоңыр» ғарыш аймағынан ұшырылатын зымырандардың жанармай қалдықтары мен Арал теңізінен көтерілетін тұздың қоршаған ортаға әсері туралы толық мәліметтерді зерттеу қажет екендігін баса айтқымыз келеді. Сонымен бірге жергілікті тұрғындардың өздерінің табиғи тепе-теңдікті сақтамай отын үшін тоғайларды шамадан тыс пайдалануы мен негізгі айналысатын шаруашылығы мал болғандықтан шабындық жерлердің шөбін мөлшерден артық орып жинауымен бірге,

малдың қиын ауыл ортасына үйіп жинап қоюы да үлкен экологиялық апаттың басты себептерінің бірі болп табылады. Себебі, табиғат байлықтарын шамадан тыс көп пайдалану- табиғи тепе-теңдіктің бұзылуына тікелей әсер етсе, үйілген малдың қиы өз құрамынан улы газдар бөліп, адам ағзасына орасан зиян келтіреді. Атап айтқанда:

- Тыныс алу жолдары ауруларына;

- Қан қысымының өзгермелі қалыпқа ұшырауына;

- Сүйектің құрғап, морт сынғыштығына;

- Түрлі тері ауруларының пайда болуына тікелей әсер ететінгі медицинада толығымен дәлелденген.

Сондықтан да экологиялық апаттың алдын алу үшін ең бірінші кезекте өзіміз тұратын географиялық аймақтың тазалығы мен табиғатын қорғай білуіміз қажет. Ол үшін барлық азаматтардың дүниетанымы кең, экологиялық сауатты болуы керек.

2.1.Жыл мезгілдерінің ауысуының адам өміріне әсері.

Адам – әсер қабылдағыш жаратылыс. Оның болмысы генетикалық факторлармен қатар екі кеңістіктің әсеріне ұшырайды: бірі отбасы, мектеп және достардан тұратын қоғамдық кеңістік, ал екіншісі биіктіктер мен төмендіктер, таулар мен қырлар, күн нұрының қалай түсетіндігі мен су мен ауаның сапасы, қоршаған ортаның географиялық жағдайы – осының барлығы адамның жаны мен тәніне ерекше жағдай қалыптастырады. Ирандық мұсылман философ ибн Сина қоныстанған аймақтың таулы болуы адамның епті және ержүрек болуына себеп болады деп санап, тұрғылықты жердің ойпатта болуы жабырқаушылық пен ауруға шалдықтырады деген сенімде. Ол биік таулы жердің тұрғындарын мықты және күшті деп есептейді. Ибн Сина сонымен қатар ылғалды аймақтың адамдарын сұлу жүзді болып келеді деп сипаттап, құрғақ аймақтардың адамдарының жағдайы мен қылығын толығымен ылғалды аймақтардың адамдарының жағдайларына қарама-қарсы деп ескереді. Мәшһүртарихшы Ибн Халдун да аптапыстық пен қатты аязды бастан өткермейтін қоңыр жай климаты аймақтардың тұрғындарының мінез-құлқы, сыртқы келбеті мен өмірсүрутәсілдері де қалыпты болып келеді деген сенімде. Олардың өмірлерінде ысырапшылдық азырақ, ал аймақтарында көріктендіру мен абадтандыру көбірек көзге

Табиғат әсерінің деңгейі жыл мезгілдерінің ауысуымен адамның жаны мен тәні өзгерістерге ұшырайтындай деңгейде. Мәселен, зерттеулер көктем маусымында психикалық науқасқа шалдыққан адамдардың мінез-құлықтарының өзгеріп, табиғи қалыпқа түсетіндіктерін көрсетеді. Көктем маусымындағы түстердің алуан түрлілігі де адамдардың көңіл-күйлері мен қылықтарына әсер етеді. Көгілдір аспан, жасыл жер, түрлі түсті гүлдер мен әдемі бүршіктердің әрқайсысы адамның көңіл-күйіне, тіпті тәніне де әсерете алады. Ирандық психолог дәрігер доктор Ибраһими Моғаддам былай дейді: "Көгілдір, жасыл, қызыл және сары – маңызды төрт түстің көктем мезгілінде айналамызда толы болуының біздің көңіл-күйіміз бен мінез-құлқымызға айтарлықтай әсері болады. Аспанның көгілдір түсі тыныштық пен ризашылық, мінездің жұмсаруы мен махаббат пен ғашықтық сезімін тудырады. Жасыл түс иелену мен адамның өзінің абырой мен беделін сезіну сезімін жоғарылатады. Қызыл түс арманшылдық пен үміттенуді, толқынысты қабылдау мен ішкі ерекше қалау мен қызығушылықтарды тудырады. Ал күннің сарытүсі мен әдемі бүршіктер мен шешектер өміршеңдік, болашаққа үмітпен қарау, қуаныш және бастамашылдық күш тудырады. Көктемдегі табиғатта болатын түстер махабб

Шынында көктемнің әдемі мезгілінде ағаштардың арасынан құлаққа жететін табиғаттың әуеніне құлақ түру немесе құстардың жағымды әуені мен табиғат аясында ағып жатқан өзендердің үнін есту әр адамның көңілін көтеріп, қуаныш сезіміне бөлейді. Бәлкім, сол себепті болар, ақындар мен өнерпаздар көктемде табиғат аясына шығып, содан әдемі шабыт алып, көптеген құнды туындылар тудырады.

2.2 Табиғат пен адам ұқсастығы.

Адам мен табиғат егіз. Табиғат пен адам егіз әлем ретінде бірін-бірі күтуге, аялауға міндетті. Олар бір-біріне сый-құрмет жасауға тиіс болса, сол сыйластықтың…