Табысты оқыту және құзыретті мұғалім туралы баяндама

«Бүкіл әлeмдe өзгepіcтep жacaудың eң жaқcы жoлы - мeктeптepді қaйтa құpу, ceбeбі мeктeп - білім opдacы. Oлap бүкіл әлeмдe бoлып жaтқaн өзгepіcтep мeн peтcіздіктің ceбeптepінің көзі бoлып тaбылaды» - дeп Кaмeнcкий aйтқaндaй, мeктeп - білім мeн мәдeниeттің oшaғы, жapқын бoлaшaғымыздың нeгізі. Aл coл мeктeптің жүpeгі - ұcтaз. Ұcтaз әpқaшaн шығapмaшыл бoлуы тиіc. Шығapмaшылық oл - ұcтaздың тaлмaй іздeнуі. Қaжымaй, тынымcыз aқыл-oйын дaмытуы. Бoлaшaқтың бүгінгідeн дe жapқын бoлуынa ықпaл eтeтін aдaмзaтты aлғa aпapaтын күш тeк білімдe ғaнa. Мұғaлім oқытудың әдіc-тәcілдepін үнeмі жeтілдіpіп oтыpу кepeк. Ұcтaз үшін eң бacты мәceлe –oқыту әдіcін дұpыc тaңдaу. Мінe, мeн coндықтaн дa oқу мeн oқытудaғы тәжіpибeмдe өзгepіc жacaу үшін Кaмeнcкийдің cөзін нeгізгe aлдым.

«Нашар мұғалім ақиқатты өзі айтып береді, ал жақсы мұғалім оқушының өзін ізденуге жетелейді» деген А.Дистервергтің сөзін басшылыққа алып, оқушылармен осы жаңа әдіс-тәсілдер бойынша өткен сабақ барысында, зерттеушілік әрекетінің, диалогтың, алты ойлау қалпағы тағы басқа да әдістер мен тәсілдердің көмегімен жетістікке қол жеткізуге болатынын ұғындым. Бүгінгі таңда қоғамымыздың жаңа қарқынмен дамуы, ғылыми-техникалық прогрестердің жетістіктері, еліміздің өркениетті елдер қатарынан көрінуі білім беру жүйесіне де ықпал етпей қойған жоқ. ХХІ ғасыр информациялық қоғам табалдырығына аяқ басқан сәтте-ақ Республикалық білім берудің жаңа жүйесі, яғни білім беру жүйесін ақпараттандыру ісі қолға алынды. Заман талабы оқу үрдісінде компьютерлік технологияны енгізу, оны кең көлемде қолдануды қажет етеді. Компьютерлік технологияны қолдану оқытуға арналған программалық жабдықтарды (электрондық оқулықтар т.б.) сабақта тиімді қолдану пән мұғалімдерінің мол тәжірибесін, ізденісін, әдістемелік шеберлігін қажет етеді. «Өткенге қарап басымызды иеміз, ертеңге қарап білек сыбанамыз» демекші, бүгінгі бала-ертеңгі азамат. Сондықтан мектептің, мұғалімнің ең басты міндеті-рухани бай, жан-жақты дамыған дарынды т

Джудит Харристің мәлімдеуінше, отбасының тарапынан оң ықпал болмаған жағдайда жастар тәрбиесінде мектеп тәжірибесі маңызды роль атқаруы мүмкін. Аталған тұжырымдарға сәйкес мен өзін-өзі реттей алатын өзінің оқуы төңірегінде ой жүгірте алатын,қоршаған орта мәнмәтінінде өзінің білім қорын сыни тұрғыдан ойластыруға қабілетті оқушы тұлғасын қалыптастыру арқылы оны тәрбиелеуге күш салатын боламын.

Жаман оқушы болмайды, сол оқушыны жетелей алмайтын мұғалім болады. Сондықтан мұғалім өз ісіне жауапты болу керек,себебі ол болашақ ұрпақты тәрбиелеп отыр.Сондықтан да, осы Бағдарлама құзырлы мұғалімнің алдына оқушының жан дүниесін жақсы түсіне білу жөнінде нақты міндеттеме қойып отыр. Бұл бағдарлама бірін –бірі оқыту арқылы оқушылардың сыни ойлауын дамытуға бағытталған.

Жаңа формациядағы –мұғалім- ізденімпаз өзіне талап қоя білетін,кәсіби –құзырлылық және шеберлілік деңгейі жоғары, рухы биік, даралық сапалары жетілген, шығар тауы биік маман. Қытай философы Конфуций «Маған жай айтсаң – ұмытамын, көрсетсең-есімде сақтаймын, ал өзімді іс- әрекетке қатыстырсаң- үйренемін» деген даналығы, білім алушының білімге ықыласын арттыруда күш- жігер береді. Оқушыларға сабақ үдерісінде рефлекция жасауды, Екі жұлдыз, бір тілек, даму ағашы, бағдаршам, Insert түсіндім, онша түсінбедім, мүлде түсінбедім деген сияқты бағалаудың түрлерін қолдануды үйреттім, Сабақтың барысында мен оқушыларды жауап бергеніне қарай стикерлермен, смайликтермен бағалап отырдым және оны көшбасшыларға да тапсырдым және шулап отырған топтарға сары үшбұрыш белгісін бердім, оны алған топтардың баллын төмендеттім.

Қателік жасау арқылы оқушылар өздерінің білім алу кезіндегі кедергілерді түсіндіргім келді және алдағы сабақ үдерісінде мұндай кедергілердің болмау керектігін айтып, сапалы білім алуға жағдай жасадым.

Бір жаңалықтың нышаны – Блум таксономиясын енгізу болатын. Әдетте сабақтарымды білу, түсіну, қолдану, анализ, синтез, бағалау бойынша жүргіздім. Сабақ соңында оқушы көптеген өзгерістерге қол жеткізіп, оқушы күрделі тапсырмаларды орындауға бағытталады.

Блум таксаномиясы кезеңдерінде, алты кезең бойынша, топ мүшелері өзін-өзі бағалайды, топбасшы бағалайды, соңында сыныптың бағасын қорытынды бағаны өзім шығарып, барлық оқушыны бағалап отырдым.

Мен қалай өзгердім:

Сабақта өз білімімнен гөрі ұстанымға негіздеуді

Әрбір қадамымды жоспарлауда нақты белгілеп көрсете алуым

Оқушының пікірінің құндылығына бағалауды

Өзімді-өзім реттей алуым арқылы, оқушыларды жинақылыққа баулуым

Оқытудағы жаңа әдістерді тиімділігіне қарай пайдалануды

Әріптестеріммен серіктестік құру арқылы білім беру

тәсілдерін өзгерту керектігін түсіндім;

Оқушыларды зерттеу арқылы олардың қабілеттерін ашуға болатындыңын

Қалай оқу керектілігін, қалай сабақтарыма әдіс-тәсілдерді кіріктірілуін

Оқу үшін бағалауды, оқыту үшін бағалауды

Оқушы пікірін, айтатын сөздерін тыңдауды, оқушы үніне құлақ асуын

Сыни тұрғыдан ойлай отырып, талдап, жинақтап, дәлелдеуге:

Оқушыларды жұптық, топтастыруға бөлуді:

Оқушыларға дұрыс сұрақ қоюды, оның ішінде ашық сұрақтарды құрастыра білулеріне мүмкіндік беруді

Қажет болған жағдайда орта мерзімді жоспарды өзгертуге үйрендім.

Осы курсты оқуда не ала білдім, нені меңгердім, мені не өзгертті және қалай өзгертті?

Бағдарламадан сабақ жоспарын жазуды, оқыту мен оқуды меңгерту әдістерін қолдануды және сабақ құрылымында модульдерді тиімді падалануды өз тәжірибеме ендірдім.

Бұрын жалпы сыныпқа бірегей тапсырмалар жаппай берілсе, қазір тапсырма орындауда оқыту үшін оқу керек екенін, оқушылардың сабаққа қызығушылығын әр түрлі тәсілдер арқылы арттыруға болатыны үйрендім

Сабақ басында, сабақтың басқа кезеңдерінде рефлексия жасап, атқарылған жұмыстар нәтижесіне сындарлы пікір білдіре отырып, жоспар жасауға қалыптастым.

Менің тәжірибемде тек оқушыларды ғана емес, өзімді-өзім реттеуді, өз қызметім мен оқушылар әрекетін бағалаудың жаңа түрлерін меңгердім

Іс-тәжірибем арқылы бұрынғы дәстүрлі сабағыма өзгерістер енгіздім.

Жалпы оқушылардың бойынан бұрын көрмеген, жасырынып жатқан қабілеттерді байқадым.

Топ ережесін оқушылардың өздеріне құруға мүмкіндік бердім.

Топтық ережені тақта бұрышына іліп қойдым. Сабақ бойы қандай тапсырма берсем де, ережені сақтау керектігін ескертіп отырдым.

Оқушылардың топтық жұмыс атқаруында парталардың орналасуының рөліде өте маңызды. Біз оқушыларға сапалы білім беруіміз үшін оларға жағдай жасай алуымыз керек, сондағана біз жетістікке жетеміз.

Дәстүрлі оқыту барысында :

Мұғалім сабақты өзі түсіндіреді

Оқушы ережелерді тек жаттанды түрде есте сақтайды;

Оқушылар тапсырманы жеке орындайды;

Мәтінді толық игере алмайды;

Білгендерін іс – тәжірибе жүзінде қолдануға қиналады;

Сабақта тек мұғалім көшбасшы болады.

Сабақта сыни тұрғыдан ойлауды қолданыла бермейді;

Мұғалім бағаны өзі қояды.

Сабаққа рефлексия жасалмайды.

Сындарлы оқыту барысында :

Мұғалім бағыт- бағдар береді;

Оқушылар топпен бірігіп жұмыс жасайды;

Сабақта жаңа тақырыпты оқушылар өз бетімен оқып меңгереді.

Дарынды және талантты балалар ашыла бастайды;

Өз оқып білгендерін іс-жүзінде қолдана алады.

Сыни тұрғыдан ойлау арқылы өз ой- пікірлерін дәлелдей алады;

Бір- біріне дұрыс сұрақ қоя білуге дағдыланады;

Бір- бірінің пікірін тыңдйды;

Өз сыныптастары, топтар арасында көшбасшылық етуге дағдыланады;

Берілген тапсырманы өздері орындай алады.

Өз-өзіне, бір-біріне әділ баға қоя алады;

Сабақ соңында рефлексия жасай алады;

Топтық ережені сақтайды.

Сыныпта ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру үшін «шаттық шеңбері», «тілектер шоғыры», «сынып бөлмесіндегі маған ұқсас заттар», « айна» сияқты ой сергектер қолдана отырып балаларға жағымды ахуал және біз бірге екенімізді бәріміздегі ортақ мақсат білім алу екенін, және бұл мақсатқа тек қана бірге жететінімізді, жалғыз қалу қауіпті екенін ұғындыра отырып дағдыға айналдырдым. «Кoмпьютeрлік жeлілeр, жeлілeр түрлeрі» тақырыбындағы сабақта « Миғa шaбуыл», «Кубизм» әдіc-тәcілі aрқылы диaлoгтық aрқылы oқыту көрініc тaбaды. Ceбeбі cұрaқ қoйылғaн жaғдaйдa caбaқ өтудің тиімділігі aртaды. 2-caбaғымдa «Аквaриум» әдіcіндe түрткі бoлуғa aрнaлғaн cұрaқтaр қoю aрқылы, oқушылaрғa тoлығырaқ жaуaп бeругe итeрмeлeдім.

Барлық сабақтарымда оқушылардың айтқан ойын толық тыңдап, айтылған жауап дұрыс болмағанның өзінде «Отыр, дұрыс емес, қате», немесе дұрыс айта алмадың деген сөздердің орнына түрткі сұрақтар айта отырып. Мысалы қане, кім қалай ойлайды? Кім толықтырар еді не қосуға болады? деген сұрақтар қойып оқушының қатесін өзгелердің жауабын тыңдау арқылы дұрыстап өздігінен реттелуіне жол ашу керектігін түсіндім.

Әрбір сабағымды психологиялық дайындықтан бастадым. Оқушыларға шеңбер болып тұруларын айтып,көңіл күйлерін сұрап,бір-біріне ізгі тілектерін білдірді. Ноутбукты пайдалана отырып үнтаспадан көңіл-күйлерін көтеру үшін көңілді әуендер қойып бердім. Балаларға бір-біріне күле қарап тілектерін айтты.Оқушылар бір-біріне үздік оқы, тәртіпті бол, аспанымыз ашық болсын, сабағымыз сәтті өтсін…