тапсырма, 7 сынып қазақстан тарихы

§6. Жоңғар шапқыншылығына қарсы күресте танылған хандар, билер мен батырлар

1. Тақырыптың мәні

Жоңғарлардың қазақ еліне шапқыншылығы.

Қазақ халқының азаттық үшін күресі.

Бұл күресте хандардың, билердің және батырлардың ұйымдастырушылық рөлі.

2. Хандардың рөлі

Әбілқайыр хан (1693–1748)

Қазақ жасақтарының бас қолбасшысы.

Жоңғарларға қарсы ірі шайқастарды басқарды.

Ордабасыдағы жиында үш жүз әскерін бір тудың астына біріктірді.

Абылай хан (1711–1781)

Қазақ халқының тәуелсіздігін қорғауда ерекше рөл атқарды.

Қолбасшыларды топтастырып, халықты күреске жұмылдырды.

3. Билердің рөлі

Төле би (1663–1756) – Ұлы жүз биі, елді біріктіруші, әділдігімен танымал.

Қазыбек би (1667–1764) – Орта жүз биі, дипломат, елшілік қызмет атқарған.

Әйтеке би (1644–1700) – Кіші жүз биі, әскери ұйымдастырушы, заң білгірі.

→ Үш би қазақ қоғамының саяси бірлігін сақтауда шешуші рөл атқарды.

4. Батырлардың ерлігі

Қаракерей Қабанбай (1691–1769) – «Дарабоз» атанған, ірі шайқастарда қолбасшы.

Шақшақ Жәнібек – қазақ жасақтарын ұйымдастырушы, дипломат.

Малайсары Тұтқабайұлы – ерлігімен танылған, «Малайсары тауы» аты қалған.

Тама Есет – жоңғарларға қарсы ірі шайқастарда жасақтарды басқарған.

Бөгенбай батыр (1680–1778) – аса көрнекті қолбасшы, дипломат.

Наурызбай батыр – Абылай ханның сенімді серігі, қалмақтарға қарсы күрескен.

Райымбек батыр – халық арасындағы аңызға айналған, жасынан ерлігімен танылған.

5. Ескерткіштер

Қабанбай – Талдықорған қаласы.

Жәнібек – Қостанай қаласы.

Наурызбай – Алматы облысы.

Райымбек – Алматы қаласы.

Малайсары – Павлодар қаласы.

6. Қорытынды

Жоңғар шапқыншылығына қарсы күресте:

Хандар – елді басқарушы, әскери күшті ұйымдастырушы.

Билер – бірлікті сақтап, халықты рухтандырушы.

Батырлар – ерлік пен батырлықтың үлгісі, азаттық күрестің қаһармандары.

Хандар

Ханның аты-жөні

Жылдары

Қызметі, рөлі

Әбілқайыр хан

Ордабасыдағы жиында үш жүздің әскерін біріктірді, жоңғарларға қарсы азаттық күресті басқарды

Абылай хан

Қазақ елінің тәуелсіздігін сақтап қалды, қолбасшыларды топтастырып, шешуші шайқастарға басшылық етті

Батырлар

Батырдың аты-жөні

Жылдары

Ерлігі, рөлі

Қаракерей Қабанбай

«Дарабоз» атанған, ірі шайқастарда қолбасшы болды

Шақшақ Жәнібек

Қазақ жасақтарын ұйымдастырған, дипломат қызметін атқарған

Бөгенбай батыр

Қазақ жасақтарын бастап, жоңғарларға қарсы ірі жеңістерге жеткен

Тама Есет