Тербелістер мен толқындар бойынша ашық сабақ, 9 сынып

Физика 9 сынып

«Тербелістер мен толқындар тарауын қайталау»

Сабақтың тақырыбы: «Тербелістер мен толқындар тарауын қайталау»

Сабақтың білімділік мақсаты: Дәстүрлі емес сабақ түрлерінде оқушылардың бесенділігін арттырып, өзіне-өзі баға беруге, өз жетістіктерін сезініп, әлсіз жақтарын сын көзбен қарауға үйрету, өткен тарауда алған білімдерін жетілдіру, тиянақтау, практикада қолдандыра білу.

Дамытушылық мақсаты: Танымдық ойлау қабілетін дамытып, өз бетімен жұмыс жасауға дағдыландыру. Білім сапасын арттырып, пәнге деген қызығушылығын туғызу.

Тәрбиелік мақсаты: Оқушыларды сабақ үстінде ұқыптылыққа, өздеріне деген сенімділікке, уақыттарын дұрыс қолдана білуге үйрету.

Көрнекі құралдар: Математикалық маятник, жуктер, штатив, серіппе, презентация

Сабақтың түрі: Білімді бекіту ( бақылау –жарыс сабақ)

Сабақтын әдісі: Сұрақ-жауап, талдау, баяндау

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру бөлімі

ІІ. Сабақ жоспарымен таныстыру:

1. «Қайталау – білім айнасы» Физикалық диктант, тест, сүрақ-жауап.(6 сүрақтан)

2. «Адасқан формулалар» - сәйкестігін табу

3. «Тәжірибе – білім көзі» - эксперименттік жұмыстар

4. Деңгейлік есептер.

5. Қолдануы

ІІІ .Оқушыларды бағалау

Оқушыларды үш топқа бөлу

Оқушыларды қағазға жазылған бірдей сөздер арқылы 3 топқа бөлу. Топ ережелерін еске алу.Топқа бағалау парағын беру.

І топ: Физикалық диктант

Бірдей уақыт аралығы өткен сайын дәлме-дәл немесе жуықтап қайталанып отыратын қозғалыстар механикалық тербелістер деп аталады.

Созылмайтын салмақсыз жіңішке ұзын жіпке ілінген кішкентай ауыр шарды математикалық маятник деп атайды.

Дене қозғалысы толығымен қайталанып отыратын ең аз уақыт аралығын тербеліс периоды деп атайды.

Бөлшектердің тербелісі толқынның таралу бағытына перпендикуляр бағытта жүзеге асатын толқын қолденен толқындар деп аталады:

Тербеліс амплитудасы- деп дененің тепе-теңдік күйінен ең үлкен ығысуының мәнін айтады.

Электромагниттік тербелістер алуға болатын, тізбектей жалғанған конденсатор мен катушкадан тұратын тізбек тербелмелі контур деп аталады.

ІІ топ: Сүрақ-жауап

1.Тербелістер дегеніміз не? 2. Тербелістердің пайда болу шарттары. 3 Адамның құлағы естілмейтін дыбыстың бір түрі.

4. Дыбыстың қандай сипаттамаларын білесіңдер

5. Жер бетіндегі ен апатты тербеліс. Қазақстанның қай бөлігінде

орналасқан?

6. Шағылған ультрадыбысты пайдаланып, нысананың орнын аныұтау

не деп аталады

Қазіргі кезде Қазақстанда 41 сейсмикалық станция бар.Қазақстанның оңтүстік – шығыс аймақтары жоғары сейсмикалық аймақтарға жатады. Сондықтан, Қазақстан сейсмологтары жер сілкінісі болатын аймақтарда құрылыс нысандарын салу жұмыстарын жүргізгенде сейсмикалық нығайту мәселелерін алға қойып отыр.

ІІІ топ: тест

1. Бойлық (немесе кума ) толқындар А. Толқынның таралу бағытына перпендикуляр В. Толқынның таралу бағытына бағыттас С. Көлденең толқындардың бағытындай Д. Бағыты дәл келмейтін 2. Серіппелі маятник неге тәелді? : А. Ұзындыққа В. Еркін түсу үдеуіне С. Ұзындық пен еркін түсу үдеуіне Д. Қатаңдыққа және массаға

3. Тон биіктігі анықталады. А. тербеліс амплитудасымен В. Тербеліс жиілігімен С. Тербеліс ұзындығымен Д. Тербелістің ығысуымен

4.Жаңғырық А. Дыбыстың әр түрлі кедергілерден өтуі В. Қандай да бір кедергіден шағылған және бастапқы таралған орнына

қайта оралған дыбыс толқындары. С. Қандай да бір кедергіден қайта оралған дыбыс толқындары Д. Қандай да бір кедергіге соғылған дыбыс толқындары 5. Серіппеге ілінген жүктің массасын 9 есе артты. Серіппенің периоды қалай өзгереді

A) 9 есе артады. B) 9 есе кемиді. C) 3 есе артады. D) 3 есе кемиді.

E) өзгермиді.

6. Резонанс дегеніміз А. Мәжбүр етуші күштің тербеліс жиілігі мен тербелмелі жүйенің меншікті жиілігі дәл келген кездегі еріксіз тербелістер амплитудасының кенет арту құбылысы В. Мәжбүр етуші күштің тербеліс жиілігі мен тербелмелі жүйенің амплитудасының кенет арту құбылысы С. Мәжбүр етуші күштің тербеліс амплитудасының кенет арту құбылысы Д. Мәжбүр етуші күштің тербеліс жиілігі мен тербелмелі жүйенің меншіктіжиілігі кенет арту құбылысы

Жауабы: Тест

В

Д

В

С

А

ІІ. «Адасқан формулалар» - сәйкестігін табу

І топ

Атауы

Белгісі

Олшем бірлігі

Период

ϑ

м

Жиілік

T

Гц

Жылдамдық

ν

с

Индуктивтік

λ

м/с

Сыйымдылық

L

м

Амплитуда

ω

Ф

Циклдік жиілік

xm

Гн

Толқын ұзындығы

С

рад/с

ІІ топ, ІІІ топ