Физикадан тербелістер тақырыбындағы ашық сабақ, 9-сынып

Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданы Өтес орта мектебінің мектебінің

физика пәнінің мұғалімі

Тәуірова Гүлзира Көпжасарқызы

Сабақ тақырыбы: Тербелмелі қозғалысты сипаттайтын негізгі шамалар.

Мақсаты:

Тербелістер, тербелмелі қозғалысты сипаттайтын шамалар туралы түсінік беру.

Оқушыларды өз бетімен ғылыми ой қорытындыларын айта алуға жетелеу.

Ғылыми дүниетанымын қалыптастыру. Жауапкершіліккке, еңбекқорлыққа, тиянақтылыққа тәрбиелеу.

Сабақ түрі: аралас сабақ

Сабақ әдісі: жаңа тақырыпты түсіндіру

Сабаққа керекті құрал-жабдықтар: интерактивті тақта, серіппеге ілінген жүк.

Сабақ барысы:

Ұйымдастыру кезеңі: Түгендеу, формулалар бойынша топқа бөлу (салмақ, импульс, үдеу), сабақты бастауға дайындау

Өткен тарау бойынша сұрақтар:

Дене импульсы дегеніміз не?

Күш импульсы дегеніміз не?

Импульстың сақталу заңы қалай тұжырымдалады?

I және I ғарыштық жылдамдық неге тең?

Зымыранның құрылысы және олардың қозғалуы.

Энергия, энергия түрлері.

Энергия мен жұмыс арасында байланыс қандай?

Энергияның сақталу және айналу заңы қалай тұжырымдалады?

Жаңа сабақ.

Механикада тербелістер деп дененің бірдей уақыт аралығында дәлме - дәл немесе жуықтап қайталанып отыратын қозғалысын айтады.

Мысалдар: тербелістің негізгі физикалық мағынасы- қозғалыстағы белгілі уақыт аралығын да қайталанып отыруы. Дене қозғалысы толығымен қайталанып отыратын ең аз уақыт арадығы тербеліс периоды деп аталады. Тербеліс периодын Т- әрпімен белгілейді. Өлшем бірлігі (с)- мен өлшенеді. Дене бір нүктеден шығып сол нүктеге қайта оралуын 1 цикл деп атаймыз.

Бірлік уақыт ішінде жасалатын тербелістер саны тербеліс жиілігі деп аталады. Жиілікті гректің V(НЮ) әрпімен белгілейміз. Жиілік бірлігін неміс ғалымы Генрих Герцтың құрметіне герц (гц) деп атаған. Басқа өлшем бірліктері бар: килогрец (кГц), мегагерц (мГц).

T=

Тербелістер амплитудасы деп дененің теппе- теңдік күйінен ең үлкен ығысуының мәнін айтады. А- әрпімен белгіленеді.

Енді үдеумен жылдамдық тербелісте қандай роль атқаратынын айтайық. Бұл шамалар нүктеден- нүктеге дейін өзгереді. Мысалы: жылдамдық –тепе-теңдік күйінен ең үлкен ауытқу нүктесінде 0-ге тең. Сонда тербеліс күйінде жылдамдық пен период міндетті түрде өзгеріп отырады.

Тербелісті талдау.

Тербелістің күнделікті өмірде кездесетін түрдерінің оқушылардың өз пікірлері.

Магнит тілі неге тербеледі?»

Егер сезгіш магнитке бір сәт зер салып қарап тұрса, оның тұрмай үнемі бір жағына немесе екінші жаққа қарай ауытқып тұратынын байқау оңай. Магнит тілінің тербелістері көп болғанда күннен-күнге 15-20 ауытқып тұрады. Магнит тілі үнемі тыныш тұра бермейді, аздап тербеліп тұрады. Кейбір күндері ол «толқып тұрады» кенеттен және абайсыздан дір ете қалады да, сонан-соң…