Тіл татулық тірегі тақырыбындағы мәтіндер 3-сыныпқа

Қ.Қалыбеков атындағы орта мектеп

Сынып сағаты: «Тіл – татулықтың тірегі»

Сыныбы: 3 «Б»

Жетекшісі: Ш.Қарағойшиева

2014-2015 оқу жылы Тіл – татулықтың тірегі!

Мақсаты: Қазақ тілін мемлекеттік тіл ретінде қалыптастыру. Мемлекеттік тілдің өркендеп, оянуына, мемлекеттік тілімізді сүюге, тілді аяққа баспай, мәртебесін биік ұстау жөнінде, әр ұлттың өзіндік ерекшеліктері, салт-дәстүрі, діні, тіл ерекшелігі болатынын түсіндіру.

Оқушылардың ой-өрісін, дүниетанымын кеңейту, сөздік қорын молайту.

Ана тілін, Отанын, елін, жерін, тарихын, салт-дәстүрін, туған тілін құрметтеуге оқушыларды тәрбиелеу.

Көрнекілігі: Нақыл сөздер, «Сөзі жоғалған жұрттың өзі де жоғалады» (А.Байтұрсынов), «Ақыл көркі – көңіл, тілдің көркі - сөз» (Мақал), А.Құнанбаев, М.Әуезов, тағы басқа ақын-жазушылардың портреттері.

Мұғалім: Құрметті ұстаздар мен оқушылар! Ақын атамыз Қадыр Мырзалиев жырлағандай:Ана тілің – арың бұл,

Ұятың боп тұр бетте. Өзге тілдің бәрін біл, Өз тіліңді құрметте, - демекші бүгінгі «Тіл – татулықтың тірегі» атты сынып сағатын ашық деп жариялаймыз!

Қазақстан Республикасының Әнұраны орындалады. Мұғалім: Қазіргі таңда ана тілін білу, үйренудің қажеттілігі жайлы орасан зор жұмыстар жүргізілуде. 1989 жылы 22 қыркүйекте тұңғыш рет Қазақ КСР-нің «Тілдер туралы» заңы қабылданып, онда қазақ тіліне «Мемлекеттік тіл» мәртебесі берілді. 1997 жылы 11 шілдеде Қазақстан Республикасының «Тіл туралы» Ата Заңы қабылданды. Заңда қазақ тілі-мемлекеттік тіл деп нақты атап көрсетілген. Б. Момышұлы атамыз: «Тілін білмеген-түбін білмейді» деген. Шынында, тілін білмеген адам өз халқының тарихын, дәстүрін, мәдениетін өз тілінде сезініп, терең бойлай алмаса, ол қасірет емес пе? Ұлағатты сөздер:

Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде Н.Назарбаев

Ана тілінен айырылған адам өз халқы жасаған мәдени мұраның

бәрінен құралақан қалады.

Ғ.Мүсірепов Тілдің тірікшіліктегі мәніне қазақ ежелден көңіл бөлген.

Сондықтан да “өнер алды- қызыл тіл” дейді.

С.Мұқанов

Анамыздың ақ сүтімен бойымызға дарыған тілімізді ұмыту – бүкіл

ата-бабамызды, тарихымызды ұмыту. Б.Момышұлы

Сүйемін туған тілді – анам тілін,

Бесікте жатқанымда-ақ берген білім. Шыр етіп жерге түскен минутымнан, Құлағыма сіңірген таныс үнін С .Торайғыров

1-оқушы: Ең бірінші бақытым – халқым менің,

Саған берем ойымның алтын кенін. Ол бар болса мен бармын, қор болмаймын, Қымбаттырақ алтыннан нарқым менің. 2-оқушы: Ал екінші бақытым – тілім менің

Тас жүректі тіліммен тілімдедім. Кей-кейде дүниеден түңілсем де, Қасиетті тілімнен түңілмедім. 3-оқушы: Сүйемін туған тілді – анам тілін,

Бесікте жатқанымда-ақ берген білім. Шыр етіп жерге түскен минутымнан, Құлағыма сіңірген таныс үнім. Мұғалім: Ана тілім, дана тілім бақытым. Қазақ тілін білу менің парызым. Тілім менің ұмытылмас тірлігім, Кім біледі тіліміздің тағдырын. Алаңдатты тіл тағдыры бүгінде. Сен болмасаң болар ертең күнім не? Қазақ тілін сүйемін мен жаныммен. Қазақ болып қалу үшін түбінде. Қазақ тілім бас иемін мен саған. Тілге деген болу керек кең талғам. Мемлекеттік тілімізді сыйласақ, Қазақ тілі біздер үшін жаралған. Тіліміздің тарихы бар қол жетпес, Айтсаң оның тарихына сөз жетпес,– демекші Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі – қазақ тілі өте бай әрі көркем. Ана тілін құрметтеген адам Отанын да сүйеді. Бұл пікіріміздің растығын кезінде кемеңгер Абай дәлелдеген болатын.

Орыс биі. 4-оқушы: Тілім менің!

Ұлы Абай, Мұхтардай пірім менің. Тұнығым, рухани жан азығым. Ол бүлінсе, менің де бүлінгенім. 5-оқушы: Ана тілі – ардақ тұтар алтыным.

Ана тілі – жырлап өткен талайлар, Жырлап өткен Ыбырай мен Абайлар. Қасиетті менің ана тілімде, Өшпес мәңгі алаулаған арай бар. 6-оқушы: Ана тілі – тағдыр талайым,

Ана тілі – ырыс-құтпаным. Ана тілі – ұлы Абайым, Ана тілі – дана Мұхтарым. 7-оқушы: Әндетіп шалқып, қиялға сүйеп,

Ашыла түсер көңілдің күйі. Өзің де үйрен, басқаға үйрет Абайдың тілін, Жамбылдың тілін. Хор: «Анамның тілі –аяулы үні»

Мұғалім: Тіл халықтың жаны да, сәні де, тілінің топырағында көктеп, ауасымен тыныс алмаған өнер де, білім де өміршең емес. Халық өзінің ғасырлар бойында жасаған асыл мұраларын ұрпақтан- ұрпаққа алдымен ана тілі арқылы табыс етеді.

Мақалдың жалғасын табу. 1) Кен байлығы – жерде, сөз байлығы (елде) 2) Ат жүйрігі айырады, тіл (жүйрігі қайырады) 3) Ауыз көркі – сөз, жүздің (көркі – көз) 4) Жеті жұрттың тілін біл, (жеті түрлі білім біл) 5) Шешеннің тілі – (шебердің бізі) 6) Сөз жүйесін тапса – (мал иесін табады) 7) Сөз – түпсіз, (өмір – шексіз) 8) Піл көтермегенді, (тіл көтереді) 9) Сөз тапқанға ... (қолқа жоқ) 10)Қаһарлы сөз ... (қамал бұзар) 11) Бас кеспек болса да, ... (тіл кеспек жоқ) 12) Айтылған сөз, атылған ... (оқпен тең) 13) Бал тамған тілден ... (у тамған) 14) Тауды, тасты жел бұзар, ... (адамзатты сөз бұзар) 15) Жақсы сөз ... (жарым ырыс) 16) Жақсы байқап сөйлер, ... (жаман шайқап сөйлер) 17) Тіл қылыштан ... (өткір) 18) Ана сүті бой өсіреді, ана тілі ... (ой өсіреді) 19) Жыланның уы тісінде, адамның уы ... (тілінді) 20)Көре-көре көсем боларсың, сөйлей-сөйлей ... (шешен боларсың) 21) Тілден артық ... (қазына жоқ) Жұмбақтар шешу. Ақ дуалдың ар жағындағы қызыл ат, О жағы мәрмәр, Байлауына бір босамас қызық ат. Бұ жағы мәрмәр, (тіл) Ортасында Сандуғаш сарнар. Құйрығынан тұмсығы ұзын (тістер және тіл) (тіл) Екі қарауыл, Екі тыңшы, Бір жыршы (екі көз, екі құлақ, тіл) Бірде төмен, бірде шығып жоғары. Сөз сөй

8-оқушы: Ана тілін білмеген –

Ақылы жоқ желікпес. Ана тілін сүймеген, Халқын сүйіп жарытпас. 9-оқушы: Жауына батыр шапқанда –

Ұран болған тіліміз. Білмегенді білуге – Құмар болған тіліміз. 10-оқушы: Туған тілім – бабам тілі, өз тілім!

Туған тілім – анам тілі, өз тілім! Туған тілім – далам тілі, өз тілім! Туған тілім – адам тілі, өз тілім! 11-оқушы: Туған тілде сыры терең жаным бар,

Туған тілде әнім менен сәнім бар. Туған тілім тіл болудан қалса егер, Жүрегімді суырып-ақ алыңдар. Мұғалім: Біздің елімізде тұратын барлық ұлт өкілдері қазақ тілін оқып үйренуде. Ана тілі – бұл атаңның, ананың тілі, туған халқыңның тілі. Ана тілін біз кішкентай кезімізден әке-шешемізге, әжеміз бен атамызға, айналадағы ересектерге еліктеп жүріп біле бастаймыз. Ананың ақ сүтіндей бойымызға біртіндеп сіңіреміз. Өзіміз өскен сайын халықтан, мектептен, кітаптан, газет-журналдан, теледидардан үйреніп, ана тілін тереңірек біле береміз. Ол – біздің өмір бойы өзгелермен ұғынысатын негізгі қатынас құралымыз. Би. Қара жорға

12-оқушы: Тілім менің!

Тілім үшін мың өліп тірілді елім. Арманыммен, арыммен қатар қойып, Тілді қорғау – парызым бүгін менің. 13-оқушы: Туған тілім – тірлігімнің айғағы,

Тілім барда айтылар сыр ойдағы. Өссе тілім мен де бірге өсемін, Өшсе тілім мен де бірге өшемін. Мұғалім: «Ана тілі – бәріміздің анамыз, өйткені ол – ұлтымыздың анасы», «Ана тілін қадірлеу - әр азаматтың перзенттік парызы» демекші, анамыздың ақ сүтімен бойымызға дарыған ана тілімізді ұмытпай ұрпақтан ұрпаққа жеткізу – мына отырған сіздер мен біздердің міндетіміз...

Әр адам ана тілін көзінің қарашығындай сақтауға, білуге тиіс. Болашағымызды баянды етер қаруымыз-тіліміз. Ана тілімізді құрметтей білейік.