Тіл және сөйлеу тақырыбына ашық сабақ

Мерзімі: 04.0918Сынып: 4 АПән: қазақ тілі

Сабақтың тақырыбы: Тіл және сөйлеу

Сабақтың мақсаты: Тіл –адамзат баласының аса маңызды қатынас құралы. Тіл-әр халықтың қымбат қазынасы. Тіл-елдің мәдениетін, әдебиетін, ұлттық дәстүрін анықтайтын құрал.Адамның іс-әрекетіне, сезіміне сөйлеудің жасайтын ықпалын ашу.

Сабақтың көрнекілігі: Үнтаспа (Абай өлеңі), сөз құдіреті туралы халық даналығы, топшамалар, қазақ тілі туралы ғалымдардың ой-пікірлері.

Сабақтың барысы: 1. ұйымдастыру

2. өткен тақырыпты пысықтау

А) Жансызды-жанды етеді

- Жұлым-жұлым етікті,

Жамап тікті ..............

-Бүркітімен ................. ,

Бір топ қазды үркітті

Кім де болса:

Найзаны,

Жансыз затқа балайды-

Ал жалғанса «кер» мен «гер»,

Найза болар-.................,

Айла болар- ...................

Оқушылармен сөз мағынасын өзгертетін жұрнақ түрлерін атау( паз,бегі, кес, көс, гөй) жұрнақтың сөз тудырушы, әрі сөз түрлендіруші қызмет атқаратынын пайымдау.

Айтылуы бір,

Жазылуы бөлек сөздер

Оқушылардың мәлеметтері:

Қайыпбайдың ерке баласы,

Жейтіні тек қант пен бал – асы

Тұр уылжып жемістер,

Тер сіңіріп,

Жеміс тер

Ұқсас сөздер

Үй салайық сәнді, кең,

Топырақ үй алдымен.

«Мая-мая, маяны,

Күтімдемей бола ма?»

Інген мен маяны

Қамадым тас қораға

Оқушылардың жұмысын бағалау.

Жұмбақ оқу :

Шіңгір, шіңгір етеді,

Шіңгірлеп кіріп кетеді

Апан-апан,

Ескі шапан,

Иір қобыз,

Жарық жұлдыз

Оқушылардың жауабы тыңдалып, жұмбақ шешуін қалай тапқандығы туралы сұрау:

- Жануарлардың түр-сипаты сөзбен бейнеленіп, сипатталған .Демек, біз бір-бірімізді сөз арқылы, сөйлеу арқылы ұғыстық.

- Сөйлеу не арқылы жүзеге асады?

- Сөйлеу тіл арқылы жүзеге асады.

- Адамзат тілінің шығуы өте ерте заманнан басталады. Алғашқы кезде топтасқан ұжымдар бірлесіп еңбек етудің артықшылығын сезіне бастаған.Еңбектене отырып, тағы бір қажеттілікті сезіне бастаған. Ол бір-біріне бірдеңе айту, бірін-бірі ұғысуға талпыну. Осы қажеттіліктен келіп тіл шыққан.

58-жаттығу Мәтінді түсініп оқу. Мәтінге ат қою.

Мәтінде бір дана қария баласына қымбат қазына қалдырды. Бұл қымбат қазына –тіл.

-«Саған мұра етіп қалдырған қымбат қазынасы- тіл» деп , қария аталы сөздің шешуін айтыпты.

- Тілді неліктен мұра етіп қалдырған?

- Халықтың талай ғасырлар барысында жасаған материалдық байлығы мен рухани мәдениетін, әдебиетін, ұлттық дәстүрін ұрпақтан-ұрпаққа жеткізетін тіл.Қарияның баласына қалдырған асыл мұрасы- тіл арқылы жететін өнер-білім, мәдениет, ғылым, өткен-кеткен тарих, ата-баба дәстүрі.

Тіл туралы халық мақал-мәтелдер:

1. Өнер алды- қызыл тіл

2. Сөзден асқан байлық жоқ,

Тілден асқан жүйрік жоқ

3. Сөз қадірін айтқан білер,

Жол қадірін жортқан білер.

4. Сөз қадірін білмеген,

Өз қадірін білмейді.

Сабақты қорытындылау:

а) Ең алғашқы адамдар қандайда болмасын бір оқиғалар туралы мәлеметтерді кейінгі ұрпаққа қалай қалдырған?

ә) Ауызша сөйлеудің адамзат қоғамы үшін маңызы қандай?