Тілім менің – тірлігімнің тірегі ашық сабағы

Сабақтың тақырыбы:

Тілім менің – тірлігімнің тірегі

Танытқан қазағымның қазақтығын,Танытқан қазағымның азаттығын,Танытқан қазағымның ғажаптығын,Айналдым құдіретіңнен Қазақ тілім.

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Тыңдаушыларды өз ана тілінің қадір - қасиетін біліп, өз ана тілінің көркемдігін сезініп, сөз құдіретін түсініп, оның адам өміріндегі маңызын ұғынуға үйрету.

Дамытушылық: Тіл әуезділігін, көркемдігін, байлығын, шешендігін көрсететін нақыл сөздер, мақал - мәтелдер арқылы оқушы дүниетанымын кеңейту.

Тәрбиелік: Тіл тазалығын сақтау, мәдениетті сөйлеу, шешендік өнерді тыңдаушы бойына сіңіре отыра, ана тіліне сүйіспеншілігін қалыптастыру, мемлекеттік тіл мәртебесін көтеруге ат салысуға шақыру.

Сабақтың көрнекілігі: Microsoft Pover Point программасында безендірілген презентация

Сабақтың түрі: аралас сабақ

Сабақтың әдіс-тәсілдері, жұмыс түрлері: түсіндірмелі, қайталау, шығармашылық, талдау, сұрақ-жауап

І. Ұйымдастыру кезеңі:

ІІ. Сабақтың барысы:

Сәлеметсіздер ме, құрметті тыңдаушылар! Тіл – халықтың жаны. Тілі құрыса, халық та жер бетінен жоғалады. Адамзат тарихында көптеген өркениетті елдердің өшіп кетуі алдымен тілдің ауылынан басталғанын ғылым дәлелдеп отыр. Бүгінгі қазақ қоғамындағы мәңгүрттіктің басы да өз тілін тәрк етуден туды. Тілі мен дінінен айырылған ондай жан рухани кемтарлығын, адамдық болмысын түсінбей, көлдененең көк атының қолжаулығына айналады. . Тілдер онкүндігіне орай «Тілім менің – тірлігімнің тірегі» атты сабағын бастаймыз.

Тіл дегеніміз не?

Тіл не үшін керек?

Ана тілі деген не? – сұрақтарына кеңінен тоқтала кетейік.

Тіл – қатынас құралы болғандықтан, қарым – қатынас, өзара әрекет сол тіл арқылы дамиды. Қазақ тілі – қазақ халқының әдеби тілі және мемлекеттік тіл. Қазақ тілі - өте бай және көркем тілдердің бірі.

1989 жылы – Қазақстан Республикасының Тіл туралы заңы қабылданып, қазақ тілі - мемлекеттік тіл дәрежесін алды. Орыс тілі – ресми тіл ретінде қолданылады. 1997 – жылы Қазақстан Республикасының Тіл туралы заңына өзгертулер мен толықтырулар енгізілді.

Қазақстан үш тұғырлы тіл саясатын қолдайды: қазақ, орыс, ағылшын тілдерін.

Өзге тілдің бәрін біл, Өз тіліңді құрметте! – дегендей әр адам өзінің ана тілін құрметтей, сыйлай білуі керек. Өз ана тілінде сөйлей алуы керек.

Мына ақпаратқа назар аударсақ

Бұл уақытқа дейін мемлекеттегі Тілдер мерекесі 22 қыркүйекте тойланатын. Осыдан 29 жыл бұрын 1989 жылы 22 қыркүйекте Қазақстанда "Тілдер туралы" заң қабылданған. Ол заңда сол кездегі Қазақ КСР-нің мемлекеттік тілі – қазақ тілі, ал орыс тілі – ұлтаралық тіл деп бекітілді. Ал 1998 жылдың 20 қаңтарында ҚР президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың жарлығымен 22 қыркүйек – Қазақстан халқы тілдерінің күні болып жарияланды.

Тілдер мерекесінің датасы неге өзгерді?

Ал еліміздегі тілдер мерекесінің датасы өзгеруінің де өзіндік себебі бар. Бұл күн – «Ұлттың сақталуына да, жоғалуына да себеп болатын нәрсенің қуаттысы – тіл» деген ұлағатты сөз қалдырған, қазақ халқының тағдыры мен тілі үшін күрескен Алаш арысы, ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының туған күні. Бүгін барша қазақстандық қазақ әліпбиінің негізін салған ғалымның туған күнінде Тілдер мерекесін тойлайды.

Сіздердің ана тілдеріңіз қандай тіл?

Тіл – сөзін естігенде ойларыңызға не келеді?( бай, көркем, дамыған, құнарлы, ырғақты, мұра, парыз, құрмет, ана тілі, қазына, мемлекеттік тіл, отбасы, рухани байлық, тәуелсіздік, қорғау, ата - баба)

Олай болса тапсырмаларға зейінімізді аударайық.

1. Тіл-қатынас құралы

Тіл — адамдар арасындағы қатынас құралы, өйткені адамдар қоғамдық өмірде бір-бірімен тіл арқылы сөйлеседі, пікір алмасады, ойын жеткізеді.

Тіл арқылы біз оқып, білім аламыз, қалаған мамандықты игереміз.

Халқымыздың өткен тарихы, әдет-ғұрыптары, салт-дәстүрлері бізге тіл арқылы жетіп, ұрпақтан-ұрпаққа тарайды.

Тіл халықпен бірге жасайды, дамиды, өркендейді. Халықтың тарихта қалуы тіліне тікелей байланысты.

Дәлірек айтқанда, тіл — халықтың жаны, сәні, кескін-келбеті.

Сөздікпен жұмыс:

қатынас құралы — средство общенияпікір алмасу — обмен мнениеммамандық — специальностьұрпақтан-ұрпаққа — с поколения в поколениеөркендеу — развиватьсякескін-келбеті — облик

2. «Әріп жұмбақтар» ойыны

Аюда бар,

Түлкіде жоқ.

Тышқанда бар,

Мысықта жоқ.

(А)

Қыста бар,

Жазда жоқ.

Наурызда бар,

Сәуірде жоқ.

(Ы)

Данада бар,

Сарада жоқ.

Динада бар,

Ирада жоқ.

(Д)

Нанда бар,

Майда жоқ.

Ұнда бар,

Шайда жоқ.

(Н)

Қарда бар,

Айда жоқ.

Құлыпта бар,

Кілтте жоқ.

(Қ)

Мысықта бар,

Тышқанда жоқ.

Маймылда бар,

Үкіде жоқ.

(М)

Арықта бар,Сезімде жоқ.Балықта бар,Теңізде жоқ.

(A)

Мұнайда бар,

Көлікте жоқ.

Мерекеде бар

Кеште жоқ.

(М)

Раушанда бар,

Лалада жоқ.

Ринатта бар ,

Алматта жоқ.

(Р)

Ойда бар,

Қыда жоқ.

Отта бар,

Суда жоқ.

(О)

Маралда бар,

Мұратта жоқ.

Оралда бар,

Таразда жоқ.

(Л)

Шыққан әріптерден сөздер құрастыр.

3. Мақал-мәтелдерді толықтырыңыз:

Піл көтермегенді, не көтереді.

Жауабы: тіл

Не қылыштан да өткір

Жауабы: Тіл

Өнер алды... (қызыл тіл)

Не оттан да ыстық

Жауабы: Отан

Тіл мәртебесі - ... мәртебесі.

Жауабы: ел