Тоғызқұмалақ қазақтың ұлттық ойыны ашық сабағы

Сабақтың мақсаты

Білімділігі

Оқушыларды жаңа сабақты түсіндіру және үйрету

Дамытушылығы

Оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыру мақсатында , тоғызқұмалықтың ережелерін түсіндіру және көрсету

Тәрбиелілігі

Оқушыларды адалда ,иманды , ақыл-ой өрісін дамыту мақсатында оқушыларды

тәрбиелеу

Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта , тоғызқұмалақ

Пән мұғалімі: Жабагин Рысбек Акылбаевич

Глазунов орта мектебінің дене шынықтыру пәні мұғалімі

“Тоғызқұмалақ” ережемен ойнау.

Т оғызқұмалақ

Тоғызқұмалақ тарихы

Қазақ халқының ежелгі ұлттық спортының бірі – тоғызқұмалақ.

Зерттеушілердің пайымдауынша, бұл ойынның пайда болуы

шамамен 4 мың жылдық кезеңді қамтитын көрінеді. Алайда,

өкінішке қарай, елімізде тоғызқұмалақ ойыны туралы білетін

жандар өте аз. Осыған орай, бүгінгі тақырыбымызда оқырмандарымызды

аталмыш ойынмен таныстырсақ деймі з.

Бүгінде тоғызқұмалақ ойынының әлемде әртүрлі үлгілері бар.

Мәселен, Египетте осыған ұқсас ойынды «калах» деп атаса,

Шри-Ланкада «олинда калия», қырғыздарда «тогузкоргоол»,

африкалықтарда «манкала», «габата», «абапа», «нам-нам»,

«бао», «тамподуо», «омвесо», «маработ» деп аталады екен.

Сол сияқты америкалықтарда да тоғызқұмалақтың өз үлгілері бар.

Олар оны «аджи-бото» немесе «варри роунд» деп атайды .

Тоғызқұмалақ ойынының негізгі терминдері : • Құмалақ • Қазан • Отау • Бастаушы • Қостаушы • Тұздық • Атсырау

Тоғызқұмалақ ойынының негізгі ережелері :

Тоғызқұмалақ ойыны арнайы тақтада екі адам арасында ойналады. Ойын тақтасы 2 қазан, 18 отау, 162 құмалақтан тұрады. Ойын басында әр ойыншыға бір қазан, тоғыз отауға тоғыз-тоғыздансалынған 81 құмалақ тиесілі. Алғашқы жүріс жасаған ойыншыны бастаушы, екінші жүріс жасаған ойыншыны қостаушы деп атайды.Жүріс жасау үшін өз жағыңыздағы отаулардың бірінен сегізін алып, біреуін орнында қалдырып, қалған құмалақтарды қолға алып, солдан оңға қарай бір-бірлеп таратамыз. Тарату сәтінде құмалақтар өз отауларымыздан асып кететін болса, қарсыластың отауына таратамыз. Егер соңғы құмалақ қарсыластың тақ санды құмалағы бар отауына түсіп, ондағы құмалақтарды жұп қылса (2, 4, 6, 10, 12), сол отаудағы құмалақтар ұтып алынып, өз қазанымызға салынады. Егер соңғы құмалақ қарсыластың жұп санды құмалағы бар отауына түсіп (3 құмалақтан басқа), тақ қылса немесе өз отауымызға түссе, құмалақ «Х» деген шартты таңбамен белгіленеді . Тұздық ойында…