Тоғызқұмалақ ұлттық ойыны туралы таныстырылым

Қазақтың ұлттық ойыны

ТОҒЫЗҚҰМАЛАҚ

Сабақтың мақсаттары:

Жетістік критерийлері

Дескрипторлар

Тілдік әдіс

Сабақтың басы

8 мин

Сапқа тұрғызу, сәлемдесу, түгендеу.

Жаңа сабақты түсіндіру.

Саптық жаттығулар, оңға, солға, артқа бұрылу.

Қозғалмалы бой жазу жаттығулары

-Қолды жоғары ұстап аяқ ұшымен жүру.

-Екі қол белде өкшемен жүру.

-Екі қол белде аяқтың ішкі және сыртқы қырымен жүру.

-Бір қалыпты жеңіл жүгіру.

-Тіркеме адыммен оң және сол бүйірмен жүгіру.

-Алға қарай созылған қол алақанына екі тізені тигізе жүгіру.

-Өкшені артқа көтеріп, екі алақанға тигізе жүгіру.

-Екі қол тізеде толық отырып жүгіру.

- Отырып секіре жүру.

- Дем алу , дем шығару.

Осы ған дейінгі білетіндерін анықтау. Қауіпсіздік ережелерін түсіндіру. Өткен тақырыпты қайталау, пысықтау.

Тоғызқұмалақ тақтасы,

слайд, бейнеролик, стикер, интернет ресурстар, мультимедиалық кабинет

Сабақтың ортасы

27мин

Жаңа сабақты құрастыру барысында спиральдық бағдарламаны қолдандым. Сприральдық бағдарламасы жеңілден анағұрлым күрделіге қарай қисынды жолмен сабақ жоспарын құрастырдым. Lesson study әдісі арқылы оқушыларды топқа бөлдім.

Тақырып бойынша жинақталған ресурстармен таныстырдым.

Оқушыларды тоғызқұмалақ ойынына қызығушылықтарын оятып, уәждеу жүргіздім.

“ Тоғызқұмалақ ойыны қазақтың барлық ойынының ішіндегі ең қиыны, ойнаған адамның миы істеп, есепшілігі артып, тез тапқыштық жағы күшеймек” С. Аманжолов

Тоғызқұмалақ ойынының негізгі терминдері:

• Құмалақ

• Қазан

• Отау

• Бастаушы

• Қостаушы

• Тұздық

• Атсырау

Дәптер,смайликтер, көрнекәліктер ,

интернет-ресустар,

жұптық тәсілдер

Тоғызқұмалақ ойынының негізгі ережелері:

Тоғызқұмалақ ойыны арнайы тақтада екі адам арасында ойналады. Ойын тақтасы 2 қазан, 18 отау, 162 құмалақтан тұрады. Ойын басында әр ойыншыға бір қазан, тоғыз отауға тоғыз-тоғыздан салынған 81 құмалақ тиесілі. Алғашқы жүріс жасаған ойыншыны бастаушы, екінші жүріс жасаған ойыншыны қостаушы деп атайды.

Жүріс жасау үшін өз жағыңыздағы отаулардың бірінен сегізін алып, біреуін орнында қалдырып, қалған құмалақтарды қолға алып, солдан оңға қарай бір-бірлеп таратамыз. Тарату сәтінде құмалақтар өз отауларымыздан асып кететін болса, қарсыластың отауына таратамыз. Егер соңғы құмалақ қарсыластың тақ санды құмалағы бар отауына түсіп, ондағы құмалақтарды жұп қылса (2, 4, 6, 10, 12), сол отаудағы құмалақтар ұтып алынып, өз қазанымызға салынады. Егер соңғы құмалақ қарсыластың жұп санды құмалағы бар отауына түсіп (3 құмалақтан басқа), тақ қылса немесе өз отауымызға түссе, құмалақ ұтып алынбайды. Отаудағы жалғыз құмалақ көрші отауға жүргенде, орны бос қалады. Жүріс жасаған кезде отауларға құмалақ салмай немесе екі-үш құмалақ бөліп алып жүруге болмайды.

Атсырау ережесі:

Ойын аяқталуға жақындаған сайын әр ойыншының отауларындағы құмалақ кеми бастайды. Әр құмалақ ұтып алынған сайын немесе тұздыққа түскен сайын қарсыластардың жүріс мөлшері азая береді. Сондықтан ойын соңында қарсыластардың бірі өз отауларында жүріс жасай алмай қалатын жағдай да кездеседі. Ойыншылардың бірінің отауларындағы құмалақты бірінші тауысып алып, жүріссіз қалуы «атсырау» деп аталады. Мәселен, қостаушы атсырауға ұшыраса, бұл жағдайда бастаушы қосымша бір жүріс жасап, барлық құмалақтарды өз қазанына салып алады. Сөйтіп, бастаушы жеңімпаз атанады. Егер ойыншы ойын барысында 82 құмалақ жинаса, ойын бірден тоқтатылып, сол ойыншы жеңімпаз болып танылады.

Тұздық алу: