Тоғызқұмалақ тарихы мен ережелеріне арналған ашық сабақ

Тақырыбы:

“Тоғызқұмалақ ойынының шығу тарихы және ережесі”

Сыныбы: 5 “А”

Өткізетін: дене шынықтыру пәнінің мұғалімі К.М.Утегенова

Психологиялық кезең

Оқушылар:

Амансың ба, алтын күн?!

Амансың ба, көк Аспан?! Амансың ба, Жер-ана?!

Амансың ба, достарым?!

Саламатсыздар ма ұстаздар!

Сабақтың мақсаты

Оқушылар арасында тоғызқұмалақ ойынын насихаттау.

Білімділігі:

Оқушыларға тоғызқұмалақ ойынының тарихын түсіндіру және ережелерін үйрету

Дамытушылығы:

Тоғызқұмалақ ойыны арқылы оқушылардың ұлт-тық ойындарға деген қызығушылығын арттыру және тоғызқұмалақ ойыны арқылы оқушылардың ойлау қабілеттерін дамыту.

Тәрбиелілігі:

Оқушыларды өз елін сүюге,адалдыққа,өзара жолдастыққа,сыйластыққа,ұйымшылдыққа тәрбиелеу

Тоғызқұмалақ тарихы

Бүгінгі күні халқымыздың ежелгі ұлттық ойыны – тоғызқұмалақ жаңғыру кезеңін басынан өткізіп отыр. Оған еліміздегі Тоғызқұмалақ қауымдастығы да үлкен үлес қосуда.Соның арқасында бұл спорт түрі соңғы кездері әлемдік деңгейде де көшбасшылық орынға шыға бастады. Осыдан 6-7 жыл бұрын Қазақстанда тоғызқұмалаққа енжар қарайтындар көп болса,қазір олай емес.Мәселен, тәуелсіз еліміздің тарихында түңғыш рет Тоғызқұмалақшылар қауымы ұлттық ойынды еуропалықтарға таныстырып, кең көлемде жұмыстар жүргізді.

Қазақстан Республикасының тоғызқұмалақ ойынынан жекелей чемпионаты ресми түрде 1974 жылыдан бастап өткізіліп келеді. Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасының Спорт және туризм министрлігі жыл сайын ересектер арасында жекелей және командалық, жастар мен жасөспірімдер арасында,ардагерлер арасында чемпионаттар өткізуде.

“Тоғызқұмалақ” әуесқой ойыншыларының Қазақстан Республикасы Тоғызқұмалақ Федерациясы 2001 жылы құрылды.

Тоғызқұмалақ тарихы

Тоғызқұмалақ –еліміздің дәстүрлі ұлттық ойындарының бірі.Соңғы де-ректерге қарағанда,оның шығу тарихы 4 мың жылдық кезеңді қамтиды.

Тоғызқұмалақ өткен ғасырларда қазақ даласындағы ең кең тараған ойын болатын.Көшпелі халықтың өмірінде бүтін сандардың төрт амалын есептеп шығару осы тоғызқұмалақ ойыны арқылы қалыптасқан.

Сондықтан да бұл ойын “Малшы математикасы”деп аталған.

Алайда, өкінішке қарай, мектебімізде тоғызқұмалақ ойыны туралы білетін жандар өте аз. Осыған орай, бүгінгі тақырыбымызда оқушыларымызды аталмыш ойынмен таныстырсам деймі н.

Бүгінде тоғызқұмалақ ойынының әлемде әртүрлі үлгілері бар.Мәселен, Египетте осыған ұқсас ойынды «калах» деп атаса,Шри-Ланкада «олинда калия», қырғыздарда «тогузкоргоол» деп атайды .

Тоғызқұмалақ ойынын дамытуға себеп болған тағы бір жайт,21 ғасырдың талаптарына сай ұлтымыздың болашағы – жас ұрпаққа тоғызқұмалақты үйрету - олардың бойында сабырлылықты, төзімділікті, ойшылдық, есеп-тегіш пен үнемшілдік қасиеттерін қалыптастыру екені анық.Бұл қасиет-тер дамыған елдер қатарына қосылам деген әр азаматтың бойынан табылу керек.

Тоғызқұмалақ тарихы

Тоғызқұмалақтың түпкі негізі бірлік және бейбітшілік принциптерін ұстануды қалайды.Тоғызқұмалақ ойынын ертеде Орда деп атаған. Түсіндірме сөздікте “Орда” деген сөзге – “Орта ғасырдағы көшпелі елдер-дің,ұлыстық,мемлекеттік атауы”немесе “топталған орын, қайнаған орта” деген мағынасы көрсетілген. Яғни,жиналу,бірігу сипаты бар.

Тоғызқұмалақ ойынының тұрмысқа, күнделікті өмірге байланысы

Бұл ойынның өзіне тән ерекшелігі – ол аса күрделі жабдықтарды қажет етпейді.Құмалақ орнына тас, моншақ,т.б, ал тақта орнына кез-келген тегіс материалды қолдануға әбден болады.

Қазақстан жеріндегі жартастардың немесе төбенің үстіндегі тегіс тастың бетіне ойып салынған тоғызқұмалақ тақ тасының бейнесі бұл ойынның халқымыздың тұрмысына терең сіңгенін аңғартады. Оған қоса ойында “тұздық” деген ереже бар,бұл ережені отауға ие болу деп қарастыруға…