Туған жер бағдарламасы бойынша оқушылар туризмі жобасы

«ТУҒАН ЖЕР» БАҒДАРЛАМАСЫН АСЫРУ ЖӨНІНДЕГІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ОҚУШЫЛАР ТУРИЗІМІН ДАМЫТУ ЖОБАСЫ

ЕРЕМЕЕВА У.Р.

оқушы, А.Текенов атындағы №2 орта мектебі, Тереңкөл а., Павлодар облысы

ЛЕВКОВИЧ Ж.Ю.

қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, А.Текенов атындағы №2 орта мектебі,

Тереңкөл а., Павлодар облысы

Мемлекеттің дамуы көп жағдайда адами капиталдың әлеуметтік-экономикалық дамуымен анықталады, бұл өз кезегінде елге пайдалы жастардың қалыптасуынсыз мүмкін емес.

2019 жылдың желтоқсанында экономикалық бірлестік және даму ұйымы PISA 2018 15 жастағы оқушылардың функционалдық сауаттылығын халықаралық зерттеуінің нәтижелерін жариялады. Қазақстанның көрсеткіштері ОЭСР мемлекеттерінен және өткен жылдардағы өз нәтижерінен анағұрлым төмен болып шықты. Халықаралық зертеулерге Қазақстанның қатысуы мектеп мұғалімдерінің пәндік білімдерді жақсы меңгертетіндігін алайда оларды шынайы өмір жағдайларына қалай қолдану керектігін үйретпейтігін көрсетті. Яғни Қазақстанның оқушылары ғылыми сауаттылықты нашар меңгерген. Ғылыми сауаттылық - сөздікке сәйкес қарасақ, ғылыми білімін қолдана білу, мәселелерді анықтау және соған байланысты қоршаған әлемді және адам әрекетінің оған енгізетін өзгерістеріне қорытынды жасауға сондай ақ оған сәйкес шешімдерді шығара білу қабілеті.

Бүгінгі таңда мен орта мектептегі 9 сынып оқушысымын. Мемлекеттік аттесттауға және Ұлттық біріңғай тестілеуге дайындала отырып тарихи археологиялық ескерткіштерді араласа, Ұлы жібек жолының соқпақтарымен саяхат жасаса, демалыстарда Қазақстанның табиғаты көркем жерлеріне барсам, онда, Қазақстан тарихы, география, биология, қазақ тілі пәндерінің тест тапсырмаларының 50% қосымша дайындық пен қайталауды қажет етпес еді, алайда Қазақстанның оқушыларына арналған арнайы туристік бағдарламаларының және менің жанұямның материалдық мүмкіндігінің жоқтығынан менің білімім пәндік деңгейде қалады.

ХVІІ ғасырдың аяғы мен ХVІІІ ғасырдың басында Англия, Франция, Германия, Австралия және де өзге де мемлекеттерде студенттерге жеке пәндерді меңгертуде оқытушылар өз жұмыстарында жаяу серуендер мен қала маңайына саяхаттар жасау әдісін қолданған. Саяхаттаудың бұл қарапайым түрлері «экскурсия» деп аталады. Сонау 17-ғасырдың өзінде ұлы славян педагогы Я.А.Коменский (1592-1670) балалар мен жасөспірімдерге білім беру мен тәрбиелеу жүйесіне қозғалыс ойындары мен саяхаттарды енгізу талабын қойған. Кеңес Одағында күрделі саяси эканомикалық қайта құруларға, соғыс жылдарына қарамастан мемлекет мектеп туризімін дамытуға орасан көп қаражат бөлді және аталған бағыт бойынша мектеп жасындағы 11 млн-ға дейін балаларды қамтыды. Әлемдік тәжірбиеде әуесқойлық туристік қозғалыс және балалар мен жасөспірімдер туризімі әлеуметтік ерекше құбылыс болып табылады[6].

Еуропалық балалар мен жастардың туризм орталықтарының ортақ ерекше белгілері бай саясаттық танымдық бағдарламалары және кең ауқымды спорттық сауықтыру қызметінің қызмет көрсету саласы болып табылады. Англия, Франция, Германия, Австралия және басқа елдерде жеке пәндерді оқытуда мұғалімдер оқушылармен жұмыста жаяу серуендеу мен қала маңына саяхаттар жасайды.Жапонияда мектеп демалысы уақытында оқушылар халықтық кәсіп түрлерін меңгеруге шығады. Осылайша, мектеп туризімі дамыған елдерде жас ұрпақтың демалысы мен еңбекпен қамтуды мазмұнды ұйымдастырудың ең тиімді түрлерінің бірі болып табылады және халықаралық зертеулер ғылыми сауаттылық деңгейін көрсетіп отыр.

Әсіресе, осы елдер оқушылардың функцианалдылығы сауаттылығының дамуы бойынша жоғары нәтижелер көрсетіп отыр.

Ал Қазақстан Республикасындағы балалар мен жасөспірімдердің туризімі жағдайына талдау жасасақ, Қазақстандағы балаларға арналған туристік өлкетану мекемелерінің мемлекеттік желісі ХХ ғасырда қалыптасты . Олардың дамуы туризм мен өлкетанудың педогокикалық орындылығын дәлелдейді. Көптеген онжылдықтар бойы Қазақстанда туристік өлкетану жұмысының жүйесі қалыптасты және жұмыс істейді. Е.С.Никитинскийдің, Д.В.Смирновтың, Е.И.Тарасенконың, А.Г.Шаяхметовтың, Р.П.Шердің, В.П.Фаминнің «2015-2018 жылдардағы Қазақстан Республикасындағы балалар мен жастардың туризімінің дамуына тұжырымдамалық тәсілдер» еңбегінің деректері бойынша қазіргі уақытта Республикада туристік өлкетану оқу қызметі 35 станция мен жас турист өлкетанушылардың орталықтарында жүзеге асады. Олар 19084 оқушыны қамтиды. Туристік өлкетану үйірмелері жалпы білім беру мектептеріндегі бірлестіктерде – 35844 оқушылар, оқушылар үйімен шығармашылық орталықтарында 7-17 жас аралығындағы 12192 оқушылар қамтылған. Жалпы туристік-өлкетану бағытында 67120 бала қамтылған , бұл оқушылардың жалпы санының 2,6%( 2004 жыл -1,6%) [5].

Туристік – өлкетану бағытында Республикалық және облыстық жарыстар слеттер мен конкурстар өткізіліп тұрады. Осындай іс – шаралардың өткізілуі балалар мен жасөспірімдердің шығармашылық қабілеттерінің дамуына, тұрақты мүдделерінің және кәсіби бағыттарының ертерек қалыптасуына әсер етеді.

«Туған өлкенің көрікті жерлерінен – Қазақстанның киелі жерлеріне» атты оқушылардың саяхаттары жергілікті табиғи және тарихи ескерткіштерден бастап отанымыздың астанасы – Нұр-Сұлтан қаласына еліміздің басқада аймақтарына ұйымдастырылады. Алайда менің мектепте оқыған кезеңімде (2009-2021) Павлодар облысының ауылдық аймақтарында кең таралмағандығын атап өту қажет. Аталған сала бойынша мәнді жұмыстар қосымша білім беру ұйымдарында ғана және нақты жарыс түрлеріне қатысу үшін ғана ұйымдастырылады.

Талдаудан шығатын қорытынды аталған жұмыс түрі ірі қалалар мен облыс орталықтарында сондай-ақ КСРО-дағы жаппай мектеп туризмінің ірі аймақтық орталығы болып табылатын Батыс Қазақстанда ретке келтірілген.

Өкінішке орай, қосымша білім берудің аталған түрі бойынша барлық ауылдық аймақтар қамтылмаған, әсіресе, өз аймағынан асып кету жоспары тұрғысынан қарағанда. Яғни қазақстандық оқушылардың көпшілігі білімді мектеп оқулығы және жергілікті өлкетану материялы деңгейінде алады. Оқушылар таяу және алыс шетел туралы көп білсе де, Қазақстанның аймақтарына қатысты ақпараттарды тиісті деңгйде меңгермеген. Қазақстандағы туристік фирмалардың сайтына талдау жасайтын болсақ маршруттар негізінен ересектерге арналған, отбасылық демалыс үшін турлар. Оқушылар үшін турларды Нұр-сұлтан және…