Туған жер бағдарламасы туралы география баяндамасы

«Туған жер» бағдарламасы – жастардың кіші

Отаның қолдау бойынша жүйелі мүмкіндігі

Елбасымыздың екі бөлімнен тұратын «Болашаққа бағдар:

рухани жаңғыру» атты мақаласы «Қазақстанның үшінші

жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» жолдауының

шешу жолдары іспетті. Бұл мақалада «Мақсатқа жету үшін

біздің санамыз ісімізден озып жүруі, яғни одан бұрын

жаңғырып отыруы тиіс. Бұл саяси және экономикалық

жаңғыруларды толықтырып қана қоймай, олардың өзегіне

айналады» делінген. «Рухани жаңғыру тек бүгін басталатын

жұмыс емес», «мен еліміз мықты, әрі жауапкершілігі жоғары

Біртұтас Ұлт болу үшін болашаққа қалай қадам басатынымыз

және бұқаралық сананы қалай өзгертетініміз туралы

көзқарастарымды ортаға салуды жөн көрдім» дейді кіріспе

бөлімінде. Бұл мақалада саяси реформа мен экономикалық

жаңғырудан бөлек тәрбие, білім беру саласына айырықша

үлкен мән беріліп отыр.

«ХХІ ғасырдағы ұлттық сана туралы» атты бірінші

бөлімде алты мәселе қаралады: бәсекелік

қабілет,прагматизм, ұлттық бірігейлікті сақтау, білімнің

салтанат құруы, Қазақстанның революциялық емес,

эволюциялық дамуы, сананың ашықтығы деген

бөлімшелерден тұрады. Мұнда ұлттық сананы ұлттық

болмыстан, ұлттық қабілеттен айырылып қалмай, әлемдік

өркениетпен үйлестіріп, Қазақстанның игілігіне жарату

туралы мәселелер анық айтылған. Елбасымыз «ХХ ғасырдағы

батыстық жаңғыру үлгісінің бүгінгі заманның болмысына сай

келмеуінің сыры неде? Меніңше, басты кемшілігі – олардың

өздеріне ғана тән қалыбы мен тәжірибесін басқа халықтар

мен өркениеттердің ерекшеліктерін ескермей, бәріне жаппай

еріксіз таңуында. Әжептәуір жаңғырған қоғамның өзінің

тамыры тарихының тереңінен бастау алатын рухани коды

болады. Жаңа тұрпатты жаңғырудың ең басты шарты – сол

ұлттық кодынды сақтай білу. Онсыз жаңғыру дегеніміздің құр

жаңғырыққа айналуы оп-оңай.

Бірақ, ұлттық кодымды сақтаймын деп бойындағы жақсы

мен жаманның бәрін, яғни болашаққа сенімді нығайтып, алға

бастайтын қасиеттерді де, кежегесі кері тартып тұратын,

аяқтан шалатын әдеттерді де ұлттық сананың аясында сүрлеп

қоюға болмайтыны айдан анық.

Рухани жаңғыру ұлттық сананың түрлі полюстерін

қиыннан қиыстырып, жарастыра алатын құдіретімен

маңызды.

Мен халқымның тағылымы мол тарихы мен ерте

заманнан арқауы үзілмеген ұлттық салт-дәстүрлерін алдағы

өркендеудің берік діні ете отырып, әрбір қадамын нық

басуын, болашаққа сеніммен бет алуын қалаймын.

Бұл ретте, тұтас қоғамның және әрбір қазақстандықтың

санасын жаңғыртудың бірнеше бағытын атап өтер едім» дей

келе, бірінші бәсекелік қабілетке тоқталады. «Қазіргі таңда

жеке адам ғана емес, тұтас халықтың өзі бәсекелік қабілетін

арттырса ғана табысқа жетуге мүмкіндік алады.

Бәсекелік қабілет дегеніміз – ұлттың аймақтық немесе

жаһандық нарықта бағасы, я болмаса сапасы жөнінен

өзгелерден ұтымды дүние ұсына алуы. Бұл материалдық өнім

ғана емес, сонымен бірге, қызмет, зияткерлік өнім немесе

еңбек ресурстары болуы мүмкін.

Сол себепті, «Цифрлы Қазақстан», «Үш тілде білім беру»,

«Мәдени және конфессия аралық келісім» сияқты

бағдарламалар – ұлтымызды, яғни барша қазақстандықтарды

ХХІ ғасырдың талаптарына даярлаудың қамы.

2. Прагматизм

Прагматизм - өзіңнің ұлттық және жеке байлығыңды

нақты білу, оны үнемді пайдаланып, соған сәйкес

болашағыңды жоспарлай алу, ысырапшылдық пен

астамшылыққа, даңғойлық пен кердеңдікке жол бермеу деген

сөз. Қазіргі қоғамда шынайы мәдениеттің белгісі – орынсыз

сән-салтанат емес. Керісінше, ұстамдылық, қанағатшылдық

пен қарапайымдылық, үнемшілдік пен орынды пайдалану

көргенділікті көрсетеді.

Нақты мақсатқа жетуге, білім алуға, саламатты өмір

салтын ұстануға, кәсіби тұрғыдан жетілуге басымдық бере

отырып, осы жолда әр нәрсені ұтымды пайдалану – мінез-

құлықтың прагматизмі деген осы.

3. Ұлттық бірегейлікті сақтау

Ұлттық жаңғыру деген ұғымның өзі ұлттық сананың

кемелденуін білдіреді. Оның екі қыры бар. Біріншіден, ұлттық

сана-сезімнің көкжиегін кеңейту. Екіншіден, ұлттық

болмыстың өзегін сақтай отырып, оның бірқатар сипаттарын

өзгерту.

Ұлттық салт-дәстүрлеріміз, тіліміз бен музыкамыз,

әдебиетіміз, жоғарғыларымыз, бір сөзбен айтқанда ұлттық

рухымыз бойымызда мәңгі қалуға тиіс. Мен

қазақстандықтардың ешқашан бұлжымайтын екі ережені

түсініп, байыбына барғанын қалаймын. Біріншісі – ұлттық

код, ұлттық мәдениет сақталмаса, ешқандай жаңғыру

болмайды. Екіншісі – алға басу үшін ұлттың дамуына кедергі

болатын өткеннің кертартпа тұстарынан бас тарту.

4. Білімнің салтанат құруы

Білімді, көзі ашық, көкірегі ояу болуға ұмтылу – біздің

қанымызда бар қасиет. Біз бүгінгі жаңа атаулы ертең-ақ

ескіге айналатын, жүрісі жылдам дәуірге аяқ бастық. Бұл

жағдайда кәсібін неғұрлым қиналмай, жеңіл өзгертуге

қабілетті, аса білімдар адамдар ғана табысқа жетеді. Табысты

болудың ең іргелі, басты факторы білім екенін әркім терең

түсінуі керек. Құндылықтар жүйесінде білімді бәрінен биік

қоятын ұлт қана табысқа жетеді.

5. Қазақстанның революциялық емес, эволюциялық

дамуы

Күллі ХХ ғасыр революциялық сілкіністерге толы болды.

Бұл осы аумақтағы барша ұлттарға мейлінше әсер етіп, бүкіл

болмысын өзгертті.

ХХ ғасыр халқымыз үшін қасіретке толы болды, зобалаң

да зұлмат ғасыр болды. Сонымен бірге бірқатар игіліктерін де

берді. Біздің кешегі тарихымыз бұлтартпас бір ақиқатқа –

эволюциялық даму ғана ұлттың өркендеуіне мүмкіндік

беретініне көзімізді жеткізді. Әлемдегі оқиғаларды ой

елегінен өткізіп, қорытынды жасау – қоғамның да, саяси

партиялар мен қозғалыстардың да, білім беру жүйесінің де

ауқымды дүниетанымдық, рухани жұмысының бір бөлігі.

Әлем бізді қара алтынмен немесе сыртқы ірі

бастамаларымызбен ғана емес, мәдени жетістіктерімізбен де

тануы керек.

6. Сананың ашықтығы

Көптеген проблема әлемнің қарқынды өзгеріп

жатқанына қарамастан, бұқаралық сана-сезімнің «от басы,

ошақ қасы» аясында қалуынан туындайды. «Өзімдікі ғана

таңсық, өзгенікі – қаңсық» деп кері тартпай, ашық болу,

басқалардың ең озық жетістіктерін қабылдай білу, бұл –

табыстың кілті, әрі ашық зерденің басты көрсеткіштерінің

бірі.

«Таяу жылдардағы міндеттер» атты екінші бөлімдегі

ойлар мен идеялар ұлттық мемлекеттілікті нығайту мен

сақтауға қажетті жобалардың айқын да нақты көрінісі.

Жоғарыда атап өткеніміздей мемлекет басшысы білімге

баса назар аударған. Оған дәлел осы бөлімдегі нақты

міндеттер мысал бола алады. Біріншісі, қазақ тілін латын

әліпбиіне көшіру жұмыстары. «Мен 2012 жылғы желтоқсан

айында жария еткен «Қазақстан – 2050» Стратегиясында

«2025 жылдан бастап латын әліпбиіне көшуге кірісуіміз

керектігін мәлімдедім. Яғни, 2025 жылға қарай іс

қағаздарын, мерзімді баспасөзді, оқулықтарды, бәрін де

латын әліпбиімен басып шығара бастауға тиіспіз» дейді

Елбасы. Бұл жоба 2017 жылдың аяғына дейін ғалымдардың

көмегімен, барша қоғам болып жұмылып ақылдаса отырып,

2018 жылдан бастап жаңа әліпбиді үйрететін мамандарды

және орта мектептерге арналған оқулықтарды дайындауға

кірісеміз. Екіншісі, қоғамдық-гуманитарлық ғылымдар

бойынша «Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100

жаңа оқулық жобасы». Бұл деген тарих, саясаттану,

әлеуметтану, философия, психология, мәдениеттану және

филология ғылымдары бойынша жаһандық бәсекеге

неғұрлым бейімделген мамандарды даярлау деген сөз.

Үшіншісі, бізге яғни, география пәні мұғалімдеріне арнап

айтылғандай «Туған жер» бағдарламасы. «Қазақ «Туған

жерге туыңды тік» деп бекер айтпаған.

Патриотизм кіндік қаның тамған жеріңе, өскен ауылыңа,

қалаң мен өңіріңе, яғни туған жеріне деген сүйіспеншіліктен

басталады. Сол себепті, мен «Туған жер бағдарламасын қолға