Тұйық электр тораптарын есептеуге арналған сабақ жоспары

№ 25 сабақ жоспары

Күні______

Тобы_____ Тақырыбы: Ағынбөлуді анықтау және кернеу шығынын анықтау үшін электр энергиясының бірнеше тұтынушыларымен тұйық жергілікті электр тораптарын есептеу Сабақтың мақсаты:

1. Білімділік: Ағынбөлуді анықтау және кернеу шығынын анықтау үшін электр энергиясының бірнеше тұтынушыларымен тұйық жергілікті электр тораптарын есептеуді үйрету

2. Дамытушылық: Кернеуді анықтау әдістерін үйрету 3. Тәрбиелік: Тақырып мазмұнын толық аша білуге оқушыларды тәрбиелеу

Сабақ түрі: тәжірибелік

Сабақтың оқу әдісі: тәжірибелік жұмыс

Құралдар, жабдықтар: плакат

Сабақ барысы: 1. Ұйымдастыру бөлімі: оқушылармен сәлемдесу, оларды жорнал бойынша тексеру.

2.Үй тапсырмасын тексеру: 1. Электр тораптары дегеніміз не? 2. Жергілікті электр тораптарын есептеу тәсілдері 3. Міндері мен ерекшеліктері 4. Тұйық электр тораптары дегеніміз не? Электр энергиясын өндіру мен тұтынудың бір режимінде жұмыс жасайтын өндірістерден, таратушыны қондырғылардан, жоғарылатушы және төмендетуші трансформаторлық қосалқы станциялардан, электр тораптары мен электр энергиясын қабылдағыштардан тұратын энергия жүйесінің бөлігін электр жүйесі дейді. Әртүрлі кернеудегі қосалқы станциялар мен электр жеткізу желілерінен тұратын электр жүйесінің бөлігін электр тораптары дейді.

Электр энергиясын жеткізуге арналған және сымдардан, желілік арматурадан, тіректер мен фундаменттерден тұратын электр қондырғысын электрді жеткізу желісі дейді. Сенімділікті қамтамасыз ету үшін қосымша элементтерінде жайратқыштар, зарядсыздандырғыштар, жерлестірушілер және басқалар болады.

Арнайымына сәйкес электр тораптары таратушы және қоректендірушілерге бөлінеді.

Электр энергиясын ҚК қорек көзінен ТБ (немесе ТП) тұтынушы трансформаторлық бекет (пункт) немесе егер бұл төменгі кернеу торабы болса, тұтынушылардың өзіне келтіретін электр торабын таратушы деп атайды. (1.1-сурет).

1.1 сурет – Таратушы электр торап. Электр энергиясы ТБ таратушы бекеттерге немесе қосалқы станцияларға келтірілетін энергия торатын қоректендіруші дейді. (1.2- сурет)

Бұл жиелілер энергиясы 35/10 кв кіші қосалқы станцияларға жеткізіледі. Төмендеткіш трансформаторлық пунктері бар кернеуі 10кв таратушы тораптар қосалқы станциялардан шығады. Трансформаторлық пунктерде кернеу 10кв – тан 380 В-қа дейін төмендетіледі.

Таратушы пункттерде электр энергиясының трансформациясы болмайды.

Сонымен, электр энергиясын жеткізгенде және таратқанда оның бірнеше дүркін трансформациясы болады, бұл көп трансформаторлық қосалқы станцияларды салуға мәжбүр етеді. Өзара қосылып жүйелер біріккен энергия жүйелерін құрайды.

Кернеудің шамалары электрлік қондырғының кез келген элементін, оның ішінде электр торабын, сипаттайтын маңызды параметр.

Электр қондырғысындағы қалыпты және тиімді жұмыс жасайтын кернеуді коминалдық кернеу дейді. Бұл кернеу дейді . Бұл кернеу тиісті машиналаның немесе аппараттың төлқұжатында көрсетіледі.

Үш фазалық айнымалы тоқ қондырғыларында номиналдық кернеу ретінде кәдімгі жағдайда фазалық кернеу қабылданады.

Барлық электр қондырғылары 1кв-қа дейінгі және 1кв тан жоғары қондырғыларға бөлінеді. Бұдан былай 1кв-қа дейінгі тораптарды төменгі кернеулі тораптар деп, ал 1 кв тан жоғары тораптардаы жоғары кернеулі тораптар деп атауға келісейік.

Біздің елде электр қондырғыларының, оның ішінде электр тораптарының номикалық кернеулері стандарттық шамаларының азғана санымен шектеледі, осының арқасында өнеркәсіп машиналарымен жабдықтардың әртүрлі қалыптасқан өлшемдерінің азлдаған санын шығарады. Сонымен қатар, стандарттық кернеулер мәндерінің әртүрлілік ауқымы тораптарды тиімді жасауға және металл шығынын қысқартуға мүмкіндік береді.

Ауылдық электр тораптарында бейтарабы жерлестірілген төрт сымды жүйеде көбіне 380 В кернеу қолданылады. Тораптың нөлдік сымы трансформаторларда, тораптың әрбір айнанының соңында және ұзын айландарда жерсіндіріледі.

Электр энергиясын сымдар бойынща беріп тарататың әртүрлі тірек құрылымдарынада ашық ауада орнатылған құрылымы – электірлі әуе желілері 1000 В-ке дейінгі кернеулі және 1000 В кернеуден және жоғары (3,6,10 Кв және стандартты кернеу шкаласынан жоғары) болып бөлінеді. Елімізде әуе желілері өте кең таралған өте кең таралған және

мынадай ерекшеліктері бар: Әуе желілерін құру кезінде көлемді жер жұмыстарының қажеттілігі; Әуе желілерін пайдалану және жөндеудің қарапайымдылығы; Кернеуі 1000 В-қа дейінгі әуе желілері тіректерінің радиоторап, телефонмен байланыс, сыртқы жарықтандыру, телебасқару және белгі

беруге арналған сымдарды ілуге кернеуге пайдалану; 1 км әуе желісі құрылымы құнының төмендігі (осы қашықтықта) Кабельді желілер құрылысымен салыстырғанда шамамен 25-30%-на төмен