Турбо Паскальда екі өлшемді массивтермен жұмыс

Turbo Pascal ортасында екі өлшемді

массивтермен жұмыс.

Мазмұн.

Кіріспе

I Turbo Pascal тілінде программалау. 1. Паскаль программалау тілі.

2. Программалаудың негізгі элементтері.

3. Паскаль тілінің алфавиті және сөздігі.

4. Тұрақтылар мен айнымалылар.

5. Паскаль тілінде программаны теру және оны редакциялау.

II T.P. тілінде программалауда бір өлшемді массивтерді қолдану.

1. Массив типінің сипатталуы.

2. Массив элементтерін өңдеу.

3. Массивтегі циклдық орынауыстыруды программалау.

III

Қорытындылау.

Әдебиеттер.

Қосымша.

Кіріспе.

Праграммалау тілі – ол электрондық есептеуіш машинасына программалық жабдықтауды өңдеуге арналған құрал болып табылатын ерекше тіл. Программалауда қолданылатын тіл программист ойы қалыптасуына әсер етуі керек және де программалау заңдылығын, программалау шығармашылығының көркемділігін ұғынуға себеп болуы қажет. Паскаль тіліне тән болатын прораммалау стилінің негізі ретінде мәліметтер типінің философиясы алынған. Программалау әдістеріне дағдылану үшін тілдегі мәліметтердің ұйымдастырылу концепциясын түсініп, білу керек. Программаны түсініп ұғынуда және оның орындалу барысында пайда болатын қателерге автоматты түрде диагностика беруде мәліметтер типтері маңызды роль атқарады деп айтуға да болады. Паскаль тілінің дәл осы қасиеті оның құндылығы болып саналады да, бұл тіл прграммалау мәдениетін тиянақты үйретуде үлгі бола алады. Соңғы жылдары программистер арасында Turbo Pascal тілі кеңінен тарай бастады.

1. Паскаль программалау тілі.

Программалу дегенді біз бүгінгі күннің, ғылым мен техникадағы прогресстің туындысы деп санаймыз. Бірақ ол дұрыс емес. XΙX ғасырда алғашқы есептеу құрылғылары пайда болғаны белгілі, сол кезден бастап есептеу программаларды құрудың қажеттілігі туындады. Бірінші болып осы мәселені шешкен Ада Лавлейс болып саналады, ол Чарльз Бэббидждің есептеіш машинасында жұмыс істейтін программаны құрған. Ал бірақ нағыз программалау тілдері әрине электрондық есептеуіш машиналар (ЭЕМ) ғасырында пайда болды. Ең бірінші программалау тілі болып Short Code (1949) саналады. XX ғасырдың 50-ші жылдарында пайда болған жоғары деңгейдегі программалау тілдері болып ФОРТРАН, КОБОЛ, және АЛГОЛ саналады. Фортарн мен Кобол әлі күнге дейін пайдаланылады, ал Алгол болса бірталай тілдердің (олардың ішінде Паскаль тілі де бар) негізі болып табылады. Қазіргі кезде программалау тілдерінің саны бірнеше жүзді құрайды. Осы тілдердің ішінде Паскал тілінің орнын келесі суреттен көруге болады.

FORTRAN

Algol 60

PL/

Cobo

Simula

Algol 68

C

Pascal

Smalltalk

Ada

C++

1 – сурет. Паскаль тілінің құрылуының қысқаша тарихы.

1970 жылы программалау әлемінде кемінде екі маңызды оқиға болды, олар: UNIX – операциялық жүйесінің және Паскаль атты жаңа программалау тілінің пайда болуы. Бұл тілді алғашқыда жалпы прораммалауды оқыту мақсатымен құрастырған Швейцариядағы жоғарғы политехникалық мектебінің Информатика институтының директоры, профессор Никлаус Вирт (1968-1971жж). Жаңа программалау тіліне француз математигі, физигі және философы, көрнекті ғалым Блез Паскаль (1623-1662) есімі берілді. Кейіннен осы тілдің бірталай түрлері және толықтамалары пайда болды. Олардың ішінен кеңінен таралған BORLAND компаниясының Turbo Pascal – пакеті. Программа құрастырудың сапасымен жылдамдығын арттыру үшін 80-ші жылдардың ортасында Турбо Паскаль атты программалау жүйесі дүниеге келді. Турбо деген сөз Borland International.Inc. (АҚШ) фирмасының сату таңбасының бейнеленуі. Сонымен қатар Turbo Pascal тілі компьютерлік графиканы пайдалануға, дыбыспен жұмыс істеуге, жүйелік программалауға үлкен мүмкіндіктер береді. Бұл тілдің программистер арасында кеңінен таралуына келесі себептер болды: • Паскал тілі өзінің икемді сипатталуына байланысты оқушылардың игеруіне өте оңай және жылдам. • Алгоритмдердегі концепцияны программа түрінд

Паскаль тілін құрушысы Н.Вирттің айтуф бойынша: “… Паскаль тілінің тәжірибелік пайдалануы оның құндылығын әйгі етіп көрсетті: - бұл тілде программа түзудің өте оңай екендігін; программаның жұмысын жөнге салудағы икемділігін; көптеген тәжірибелік мәселелердің шешімін тиімді жолдармен табу үшін ұсынылатын Паскаль тілінің технологияларын, т.с.с…”. Бұл тілді Н.Вирт біріншіден – программалауға жүйелік бапты енгізіп, автоматты түрде программа мен мәліметтердің бірлігін тексеру мақсатымен құрды, екіншіден – жаңа компьютерлік мәдениетті игерудегі оқу құралы ретінде. Паскаль тілінің маңызды ерекшелігі болып бұл тілдегі оператор мен операндтың бір-бірімен байланысы, яғни кез- келген оператор тек белгілі бір операндтар тобына тән болады. Бұл жерде операндтар деп операторлар арқылы түрлі өңдеуге түсетін бастапқы мәліметтерді айтамыз. Осының жалғасы – Паскаль тіліндегі мәліметтермен айнымалылардың типтеліну концепциясы болады. Типтеліну концепциясының мағынасы неде? Көптеген программалау тілдерінде операторлардың әрекеттеріне байланысты барлық бастапқы мәліметтер бірнеше класқа немесе типтерге бөлінеді. Сондықтан тілдің барлық операторлары да өздеріне тән типті мәліметтермен жұмыс атқара алатын