Түркістан тақырыбындағы тәрбие сағаты, 4-сынып

Тәрбие сағатының тақырыбы: Қасиетті-Түркістан

Сабақтың мақсаты: Ежелгі қазақ хандығыныңастанасы болған Түркістанның

елдік бейнеміздің кәусар бұлағы екенін, оның пайда болу тарихыносы қала арқылы біз өткен тарихымызды, мәдениетімізді білетінімізді оқушыларға дәріптеу оларды Отан сүюге, ұлттық салт-дәстүр, әдет-ғұрпымызды берік сақтауға тәрбиелеу;

Сабақтың көрнекілігі : Қазақстанның картасы,«Түркістан- көне қала» бүктемесі, Тайқазан, Түркістан, Қ.А.Йассауи кесенесінің суреттері, нақыл сөздер жазылған плакаттар. Т.б.

Сабақтың әдісі : Топтастыру ойын, сұрақ-жауап,әдеби монтаж.

Тәрбие сағатының барысы :

Бастаушы:

Түркістан- екі дүние есігі ғой,

Түркістан-ер түріктің бесігі ғой,

Тамаша Түркістандай жерде тұрған,

Түріктің тәңірі берген несібі ғой.

Ертеде Түркістанды Тұран дескен,

Тұранда ер түрігім туып өскен,

Тұранның тарихы бар толқымалы,

Басынан көп тамаша күндер өткен. М.Жұмабаев.

Оқушы

Түркістан-көне қала ғана емес, ірі оқиғалардың куәгері. Қазақ мемлекеттігін құрған, қалыптастырған хандардың, билердің, батырлардың бұл қасиетті шаһарда тұрмағаны немесе соғып өтпегені жоқ деуге болады. Демек, Түркістанның әрбір көшесі тарихи бертерге толы.

оқушы

IV-X ғ Түркістан орнында Шағбар деген үлкен қала болған. IX-X ғ ол жақсы қалалар қатарына қосылып, гүлденеді. Сол кезден бастап Яссы, ал XV ғ –дан бастап Түркістан деп аталады. “Түркістан деген сөз – түріктер мекені, елі” деген сөз. Өйткені сол заман бұл аймақты түркі тілдес халықтар мекендеген. Сол кезден бастап қала түркі халықтардың діни орталығы болып келді.

оқушы

XVI ғ бастап Түркістан қаласы мен төңірегінде қазақ хандығының бөлігіне берілді . Қала көп уақыт қазақ хандығының орталығы болды. Жаугершілік заманында сыртқы жаулардан қорғану мақсатында қаланы айналдыра қорған салынған. Қорған мен қақпаның беріктігі сондай, кейде сырттан келген шапқыншылар бұза алмаған.

5 оқушы

Ежелгі Түркістан қаласы қазақ топырағындағы сол кездегі саяси мәселелерді, дау-дамайларды шешу орталығы болған. Бұл қаланың түбінде мәр төбеде үш жүздің өкілі ылғи бас қосып, уәжге келіп отырған. Жер дауы , жесір дауы осы арада шешіліп, әңгіме өзек болған.

6 оқушы

Исі түркі халықтарының екінші меккесі атанған Түркістан аумалы-төкпелі заманда елге нық сенім беріп, діни және рухани беріктікті сақтап қалуға көмектескен рухани тазарту орталы болған.Оны қазақ жерінің әр жерінің тұкпірінен мінәжат етіп келген халық ауыр қасіретпен қиындықтан қорғайтын пана деп білген.

7 оқушы

Қазақстанның халық жазушысы Ш.Мұртаза «Киелі Түркістан» деген мақаласында былай деген: “Әр елдің, егер ол өз тарихын ,өз мәдениетін, өз намысын бағалай білетін ел болса, сол елдің пір тұтатын бір мекені болды.”Мысалы, ол өзбектерде Самарханд, Бұхара, орыстарда Суздаль,Владимир,Иранда-Машхат.Ал біз үшін қазақтар үшін сондай рухани алып –Түркістан. Бүкіл қазақ халқы мойындайтын піріміз-Түркістан.

8оқушы

Қасиетті Түркістанға барғанда теңгесі жоқ Ахмет Иассауидің сөулетті ғимараты ерекше көзге түседі.Мұны Х1V ғасырдың алдында әйгілі Ақсақ Темір салдырған.Оның ені 46,5 ұзындығы 62,5 биіктігі 40 метрге жуық.Әр түрлі мақсатқа пайдаланатын 35 бөлмеден тұрады.Ортада қазандық деп аталатын бөлме бар.Осы бөлмеде салмағы 2тонна келетін ішіне 60шелек су сиятын үлкен «Тайқазан » орнатылған.Тайқазан 1399 жылы Түркістан шаһарынан 25 шақырым жерде Қарнақта 7 асыл металдан жасалған.

9 оқушы

1935 жылы Санкт-Петербургте Иран өнері жөніндегі 3 халықаралық конгресс өтті.Конгреске байланысты Қазақстан үкіметінің рұқсатымен тайқазан Санкт-Петербургке жіберілді.Тайқазан әрмитажда ұзақ жыл тұрды.1939 жылы Тайқазан Түркістанға қайта әкелінді.Тайқазан-молшылықтың белгісі.

10 оқушы

Қожа Ахмет Иассауи ХХ ғасырда өмір сүрген.Қазақ халқының көне мәдени тарихын айрықша орын бар.Бұхар қаласын діни білім алған кейін Түркістанға келіп, сол кезде Орта Азияда кең тараған софылық діни мистикалық идеялардың насихаттаушы болды.

Ахмет Иассауидың бүгінгі ұрпақ жеткен шығармасы «Диуани Хикмет».Онда қазақ халқының ежелгі мәдениеті,әдебиеті,тарихы,этнографиясы,экономикасы жазылған.

11 оқушы

Есімі ежелден ел жүрегінде сақталған,асыл сөздері зерделерде жататын инабаттылық пен имандылыққа шақырған адамгершілік биік мұраттарын уағыздаған ұлы ғұлама ,киелі әулие Құл-Қожа Ахмет Иассауидің халқымыздың рухани өмірінднгі өнегелі орны өзгеше жоғары . «Мадинада –Мұхаммед,Түркістанда –Қожа Ахмет».

«Мына бізге жәрдем ет,» деген аталы сөз, мәртебелі теңеу орынды айтылған.

12 оқушы

Түркістанның «Екінші мекке» атануыда осы әруақты атамыздың бәтуалы бабамыздың бүкіл Түркі дүниесін нұрландыған шапағат шам шырағы екенін айқындайды.

Уа,көне көз Түркістан

Иассауиден бата алған

Ғажайып қай түр нұсқаң