Үйсіндер тақырыбы бойынша материал, 10-сынып

Түркістан қалалық Кешкі мектеп КММ

Булекбаева Ботакоз Кожабековна тарих пәні мұғалімі

Пәні Қазақстан тарихы

10 сынып

Сабақтың тақырыбы Үйсіндер .

Сабақ мақсаттары: Үйсін тайпасының этникалық тарихын, мемлекеттің пайда болып, даму ерекшеліктерін көрсету. Оқушылардың ойлау дағдысын қалыптастырып,бәсекеге қабілетті, білімді ұрпақ тәрбиелеу

Сабақтың түрі: аралас

Сабақтың көрнекілігі:

карта

Тірек-сызба, суреттер, кестені пайдалану.

Сабақтың барысы: І.Ұйымдастыру кезеңі

Оқу құралын тексеріп түгелдеу

Оқушылар зейінін сабаққа аудару

Көрнекілік: карта, суреттер, сызба, кесте пайдалану.

Сабақтың көрнекілігі:

«Қазақстан Республикасының саяси картасы»

«Б.з.б. ІІІ-б.з. V ғасырындағы Қазақстан картасы»

Үй тапсырмасын сұрау: Ғұн мемлекеті, қоғамдық құрылысы және өркендеуі

Сабақтың жоспары:

1.Үйсіндердің этникалық тарихы

2. Үйсіндердің қоныстануы

3.үйсін мемлекеттілігі

4.Үйсін-қытай қарым қатынастары

Үйсін мемлекеті - (б.з.д. VIIIғ - б.з. V ғасырда Қазақстанды мекендеген тайпаларда мемлекеттіктің алғашқы белгілері болды.

Қазақ мемлекеттігінің тағы бір қайнар көзі үйсіндер мемлекеті болып есептеледі. Үйсіндерде ежелгі өркениетке тән дамудың барлық белгілері байқалды. Бұл қалыпты даму белгілеріне мемлекеттік билік жүйесін, жазудың болғандығын, тұрақты әскерді, елшілік жоралғыларын және т.б. жатқызуға болады. Сақ дәуірінде болған малға, еңбек құралдарына және тұрмыс бұйымдарыңа деген жеке меншік үйсіндерде де кең қанат жайды. Қоғамның билеуші және бағынышты топтарға бөлінуі мейлінше айқын байқалды. Қоғам — ру ақсүйектері мен тәуелді ұсақ өндірушілер, жартылай тәуелді құлдарға бөлінді. Жерді жеке иеленумен қатар иерархиялық иелену түрі де дамыды (рулық, тайпалық, қауымдық). Ежелгі үйсіндерде әлеуметтік-экономикалық қатынастар өтпелі кезеңге тән сипатта болды. Дамудың мұндай ерекше түрінің болу себебі экономикалық кұрылысқа байланысты. Жартылай көшпелі және жартылай отырықшы үйсін коғамында өндірістің екі негізгі түрі болды: мал және жер. Мал түріндегі байлықтың жиналуы, мал-мүлік, жиһазға жеке меншіктің, тауар алмасудың дамуына әкелді. Әйтсе де көшпелі қоғам ерекшелігіне сай — әлеуметтік қатынастар аса ірі және шағын дәулетті мал иелерінің жеке меншік қатынастары түрінде дамыды. Рулық құрылыстың ыдырау

Үйсіндер Орталық Азиядан келді. Олардың негізгі территориясы Іле алқабында болды, батыс шекарасы Шу мен Талас арқылы өтіп, Қаңлылармен шектесті, солтүстігі Балқашқа дейін жетті. Астанасы Чигучен (Қызыл алқап) Ыстықкөлдің…