Ұлт көсемі Әлихан туралы ғылыми жоба, 9 сынып

Жамбыл облысы Сарысу ауданы Балтабай Адамбаев атындағы

тірек орта мектебі

«Ә.Бөкейханов - Алаштың ардақты арысы» атты ғылыми жоба байқауы

Тақырыбы:

Ұлт көсемі-Әлихан

Секция: Тарих

Исаханов Айбек Біржанұлы 9 - сынып оқушысы

Ғылыми жетекшісі: Балахметова Индира Қалитқызы

тарих пәнінің мұғалімі

Саудакент 2016

Мазмұны

Аннотация........................................................................................................ .........3-4 бет І. Кіріспе.............................................................................................................. ......4-7 бет ІІ. Негізгі бөлім...........................................................................................................9- 18 бет

1. Өмір жолы және қоғамдық-саяси қызметі.......................................................9-11 бет 2. Алаш Орда төрағасы.......................................................................................12-14 бет 3. Ғылыми еңбектері...........................................................................................15- 16 бет 4. Қайраткердің адамгершілік қасиеттері..............................................................17 бет 5. Алаш арысы туралы тың деректер......................................................................18 бет ІІІ.Қорытындысы............................................................................................. ..............19 бет Пайдаланылған әдебиеттер........................................................................................20 бет

Аннотация

9-сынып оқушысы Исаханов Айбек қазақтың көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері, ғалым және көрнекті публицисті Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхановтың тұңғыш толық шығармалар жинағымен оқып танысты. 1888-1985 жылдар аралығында жарық көрген ірі ғылыми монографияларын ғылыми зерттеулерін,саяси публицистикасын,әдеби сын мақалаларын жинақтады, зерттеді. Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов - қазақ әдебиетіндегі әдеби сынның қалыптасуына ғылыми бағыт берген қазақ ғалымы.Әлихан Бөкейхановтың атқарған ісі,кейінгі ұрпаққа қалдырған аманат –мұрасы әлі де жан-жақты талдауды,зерттеуді қажет етеді.

Аннотация

Ученик 9 класса Айбек Исаханов выдающегося государственного и общественного деятеля, выдающегося ученого и публицист Алихан Нурмухамедович сборник произведений читать полностью ознакомился с первого Букейханова. 1888-1985 гг. крупных монографий научных исследований, опубликованные в научных,политических публицистикасын,накопила статей литературной критики, - говорится в сообщении. Букейханов Алихан Нурмухамедович - критики в литературно научное направление подачи становление казахского ученого в казахской литературе. Работы Алихана Букейханова, оставил последующим поколениям аманат – наследие по-прежнему всестороннего анализа, нуждается в изучении.

Кіріспе Алаш арысы Бөкейхан Әлихан Нұрмұхамедұлы - аса көрнекті қоғам, ұлт-азаттық қозғалыстың және алаш қозғалысының жетекшісі, Алашорда автономиялы үкіметінің төрағасы, ғалым, аудармашы, публицист. Бөкейханов қазақ халқының тұрмыс- тіршілігін,мәдениетін,шаруашылығын,төрт түлік малын, жер-суын жан- жақты зерттеген санаулы ғалымдардың бірі.Ол қазақ мемлекетінің пайда болуының тарихи кезеңдерін, даму заңдылықтарын терең зерттеген және халықтың ауыз әдебиеті мұраларынан үлгі алмай ұлттық әдебиеттің өркендеуі мүмкін емес деп түсінген. Ол ауыз әдебиеті туындыларын жинауға көп күш салды. Әлихан Бөкейхан-ХХ ғасырдың бас кезінде қазақ даласында кеңінен қанат жайған ұлт-азаттық «Алаш» қозғалысының негізін қалаушы және жетекшісі, Алашорда ұлттық автономиясы Халық кеңесінің төрағасы болды. Алашорда автономиялы үкіметінің тұңғыш төрағасы сол кездегі Алаш зиялылары сияқты әр саланың білгірі.Ресми түрде атайтын болсақ – ғұлама ғалым ормантанушы, экономист, мал шаруашылығын зерттеуді ғылыми жолға қоюшы, тарихшы, этнограф, әдебиеттанушы, аудармашы,әрі публицист ретінде қазақ халқының саяси әлеуметтік,мәдени рухани тарихында өшпестей із қалдырған ұлы тұлға.

Замандастары мен халқы қадірлеп «Әлекең» деп атап кеткен Әлихан Бөкейханов – бүкіл саналы өмірін қазақ халқының ұлттық саяси бостандығы мен дербестігі үшін арнаған аяулы ұлы тұлғамыз. «Хан баласының мойнында қазақтың өтелмеген қақысы бар еді, соны ақтауға тырысам, қазаққа қайтсем де қызмет қылам» деген Әлихан

Бөкейханов тірісінде қандай жан еді? Айтқан сөзін орындай алды ма? Бұл сұрақтың жауабын тарихтың қатпар беттерін ақтарып отырып табамыз. Иә, ол өзінің алға қойған мақсатына жетті. Қазақ елінің тағдыры талқыға салынған сын сағатта оқыған азаматтардың басын қосып, тұңғыш Қазақ Республикасының негізін қалады. Ол құрған Алашорда үкіметінің ғұмыры ұзақ болған жоқ. Бірақ сол аз уақыттың өзінде талай дүниенің басын қайырды. Қазақтың қазақ екендігін, азат ел бола алатындығын көрсетті.

Зерттеудің тақырыбы: «Ұлт көсемі-Әлихан»

Зерттеудің өзектілігі: Өз елінің тарихында «халық жауы» деген қара күйе жағылып,солақай саясаттың құрбаны болған Алаш және қоғам қайраткерлеріміздің бірі-Әлихан Бөкейханов. Өз уақытында халқымыздың болашағы үшін бар ғұмырын күресте өткізген зиялыларымыздың артында қалдырған рухани мұрасын қалың оқырманның, әсіресе, жас ұрпақтың қолына жеткізу.

Зерттеу жұмысының мақсаты: Әлихан Бөкейхановтың ғылыми жұмыстарын келешек ұрпаққа үлгі ету. Біртуар ғұлама атамыздың өмір жолы мен еңбектері арқылы өскелең ұрпақтың ұлтжанды, көреген болып өсуіне септігін тигізу.

Зерттеу жұмысының міндеттері:

- Әлихан Бөкейхановтың шыққан тегі мен өмір жолын зерттеу; - Ә.Бөкейхановтың қайраткерлік тұлғасын ашу; - Ғылыми еңбектерінің маңыздылығын зерделеу; - Қайраткердің беймәлім қырларын ашу.

Зерттеу болжамы: Егер көрнекті қайраткеріміздің бірі Әлихан Бөкейхановтың көзі тірі болғанда өзі «тірі болсам,хан баласында қазақтың хақысы бар еді,қазаққа қызмет қылмай қоймаймын!...» деп айтқандай халқымыздың,еліміздің өсіп-өнуіне одан да көп үлес қосар еді. Еліміздің тәуелсіздігі үшін күрескен Әлихан Бөкейхановтың артында қалдырған рухани мұраларының пайдасы зор.Болашақ зерттеуші ғалымдар өткен тарихымыз жөнінде жазғанда оның еңбектеріне үлкен құрметпен қаралатын болады.

Зерттеу әдістері: жұмысты жазу барысында Әлихан Бөкейханов жайында мәлімет жинақтау, басылымдар мен зерттеу. Зерттеу жұмыстарының кезеңдері:

Бірінші кезең Әлихан Бөкейхановтың шыққан тегі мен өмір жолы Екінші кезең Ә.Бөкейхановтың қайраткерлік тұлғасы Үшінші кезең ғылыми еңбектерінің маңыздылығы Төртінші кезең қайраткердің беймәлім қырлары

Зерттеу жаңалығы: