Ұлттың ұлы ұстазы, Ахмет Байтұрсынұлы туралы жұмыс

ТАҚЫРЫБЫ: Ұлттың ұлы ұстазы

(Ахмет Байтұрсынов атамыздың 145 жылдық мерейтойына байланысты әдеби кеш) 5, 9- 10сынып оқушылары қатысады.жоспары: Үш бөлімнен тұрады.І. Ахмет Байтұрсынов – ғалым.(ғылыми еңбекетері, мақалары мен зерттеулері негізінде)ІІ. Мысалмен айтқан көп ойлар.(аудармалары мен мысалдары қақында)ІІІ. Ахмет Байтұрсынов – ақын.

Көрнекілігі: слайд, портреті, шарлар, кітаптары, т.б

Оқ тиіп он үшімде, ой түсіріп,Бітпеген жүрегімде бар бір жарам.Алданып тамағыма оны ұмытсам,Болғандай жегенімнің бәрі харам?Адамнан туып, адам ісін етпей,Ұялмай не бетіммен көрге барам?!1 - жүргізуші. Қайырлы күн, еңбегі асыл, білімі зор, ғибраты мол, ұстаздар және құрбылар, достар!2 - жүргізуші. Бүгінгі тұтас буынның төл басы, кешегі Абай, Ыбырай, Шоқан ұлыларымыз салған ағартушылық, демократтық бағытты ілгері жалғастырушы ірі ғалым, тілші, әдебиет зерттеушісі, түріктанушы, дарынды ақын, аудармашы, педагог, қоғам қайраткері Ахмет Байтұрсыновтың туғанына 145 жыл толу мерейтойына байланысты ұйымдастырылған«Ұлттың ұлы ұстазы» атты әдеби кешке қош келдіңіздер!Осы орайда тағы бір айта кетер жайт «Тілдер мерекесі» 5-ші қыркүйек Ахмет Байтұрсынұлының туған күніне орайластырып қойылғанын еске сала кетейік.1 жүргізуші

Адамдық диқаншысы қырға шықтым;

Көл жоқ, көгалы жоқ- қорға шықтым.

Тұқымын адамдықтың шаштым ектім,

Көңілін көгертуге құл халықтың.

2-жүргізуші

А. Байтұрсынұлының осы өлең жолдары оның бүкіл өмірінің эпиграфы іспеттес.

Ол - ақын, жазушы, аудармашы, публицист, қоғам қайраткері, ағартушы, этнограф, фольклорист, түркітанушы, әдебиетші, тілші, ғалым…

Оның бүкіл еңбегінің мәнін бір ауыз сөзге сыйғызып айтар болсақ, ол бас әріппен жазылған ҰСТАЗ, ХАЛЫҚ ҰСТАЗЫ.

Ахмет Байтұрсынұлы- қыры мен сыры мейлінше мол адам. Біріншіден, ол қазақ тілінің тұңғыш әліппесі мен оқулықтарының авторы, соныдан із салған жаңашыл ағартушы. Ол жазған мектеп оқулықтары 1914- 1915 жылдан 1927- 1928 жылға дейін пайдаланылып келді. Қазақ оқушыларының бірнеше буыны сауатын Байтұрсынұлының “Әліп- биімен” ашып, ана тілін Байтұрсынұлының “Тіл құралы” арқылы оқып үйренді.

1-жүргізуші

Ахмет Байтұрсынұлының жас қазақ ғылымына еткен қызметі тек тіл білімі саласында емес, әдебиет тану саласында да еңбек етті.Оның“Әдебиет танытқыш” атты көлемді еңбегі- әдебиеттану ғылымы мен қазақ әдебиеті тарихына арналған тұңғыш зерттеу жұмысы… Қазақтың ұлттық әдебиеттануының ғылыми негізі, әдістемелік арналары, басты- басты терминдері мен категориялары түп- түгел осы кітапта қалыптастырылған.

2-жүргізуші

Ендеше, ұлы ұстаздың өмір дерегіне көз жүгіртейік.

10-сынып оқушысы Мубаракова Р

Табиғатынан аса дарынды туған талапты бала Ахмет 1882- 84 ж. әуелі көзі қарақты адамдардан өз үйінде хат танып, артынан жақын жердегі ауыл мектебінен сауат ашады да, 1886- 1891 ж. Орынбордағы мұғалімдік мектепте оқып, білім алады.

1895 ж. 1 маусымнан бастап мұғалім болады. Ақтөбе, Қостанай, Қарқаралы атырабында бала оқытады, өмір, тіршілік күресіне араласады, әділет үшін күреседі, жуандарға, байларға қарсылық білдіреді, патшаның отаршылық саясатын айыптайды. 1901 жылдан бастап қолы бос кездерде өзі ізденіп, сан алуан, кітаптар оқиды, әдебиетпен айналысады, оқу құралдарын жасайды, өлең – жыр тудырады, фольлор нұсқаларын жинайды. Ел ішінде жас, оқыған, еркін мінезді батыл ойшыл бедел- атағы өсе бастайды.

1-ЖүргізушіҚазағым елім,Қайқайтып беліңСынуға тұр таянып.Талауда малың,Қамауда жаның,Аш көзіңді, оянып2 - жүргізуші.Бұл бір сөз қасірет айтып хатқа жазған,Қалмаған түк қасиет, қазақ азған.Байға мал, оқығанға шен мақсұт боп,Ойлайтын жұрттың қамын…