Ұлтымыздың ұлы ұстазы Ахмет Байтұрсынов туралы әдеби кеш

№ 65 ЖББОМ мектеп кітапханашысы: Жұмабаева Мейрамгүл Айтқұлқызы

Тақырыбы: Ұлтымыздың ұлы ұстазы Ахмет Байтұрсынов 145 жаста.

Мақсаты: Қазақ халқының әлеуметтік,саяси,мәдени,тарихи өмірінде орыны айырықша зор тұлға-Ахмет Байтұрсынұлының халықтық тәлім-тәрбиелік ойларының негізінде оқушылар бойына адамгершілік,ұлтжандылық,отансүйгіштік қасиеттерді дарыту; ақын,қоғам қайраткері, педогог-ұстаздың құнды мұраларын дәріптеп,жас ұрпақты ұлттық рухта тәрбиелеу.

Көрнекілігі: 1. Ахмет Батұрсынұлы портреті,папкасы; 2.Кітап көрмесі: «Ахмет Байтұрсынұлы –зиялылар көсемі»; 3.Ахмет Байтұрсынұлы туралы баяндама,бейнекөрініс.

Кітапханашы: Баяндама: Құрметті ұстаздар, оқушылар Ахмет Байтұрсынұлы- қазақ халқының рухани көсемі» Ахмет Байтұрсынұлы (1873-1938) ХХ ғасырдың басында қазақ халқы аса ірі қоғамдық-саяси өзгерістермен қатар ауқымды рухани жаңғыруларды да бастан кешті. Ұлттық мәдениет пен әдебиеттің,білім мен ғылымның туын көтерген,жұртшылықтың санасына демократиялық ойлар сіңіріп,алға жетеулеуге ұмытылған зиялды топ қалыптасты.Халықтың зердесіне сәуле түсіріп,санасын оятан осы топтың рухани көсемі Ахмет Байтұрсынұлы еді. Қазақ әдебиетіне мен әдебиеттану ғылымның,тіл білімінің атасы,ұлы түрлендіруші-реформаторы атанған,ол өзінің алдындағы Шоқан,Ыбырай,Абайлардың ағартушылық, демократтық бағыттарын жалғастыра отырып,өз заманындағы тұтас бір зиялы қауымның төлбасы болды.Ахмет Байтұрсынұлы 1873 жылы 18 қаңтарда қазіргі Қостанай облысының Торғай өңіріңдегі Сартүбек деген жерде дүниеге келеді. Әкесі Байтұрсынұлы Шошақұлы намысқой ,сергек,еті тірі адам болады. Сол себепті де Байтұрсынмен оның ағайындары патша өкіметінің өкілі-уезд бастығын соққыға жығып,түрмеге қамалады. Бұл оқиға он жасар бала Ахметтің санасына қатты әсер етеді. Табиғатынан зерек әрі талапты бала Ахмет 1882-1884 жылдары көзі ашық ауыл ад

Бейне көрініс:

Кітапханашы: Адам баласының дүниеде шашатын жемісі-мәңгілік мейірімді қызмет деп,міне сол адамдық диқаншы-Ахмет Байтұрсынұлы еді... Ал, енді Ахмет Байтұрсынұлының отты өлеңдеріне кезек берейік.

1-оқушы: « Замандастарым» Орыстың тәржіме еттім мысалдарын, Әзірге қолдан келген осы барым. Қанағат азға деген,жоққа сабыр, Қомсынып қоңырайма,құрбыларым. Бабы жоқ жұмыстағы мен бір арық, Күн қайда үздік шығар топты жарып. Ат тұрмас аяғында желі болса, Дүрсілеп шапса біреу қиқу салып. Бар болса сондай жүйрік,қызар деймін, Естілсе құлағына дүбір барып. Әйтпесе арық шауып өндіре ме, Жүргенде қамыт басып,қажып-талып

2-оқушы: «Анама хат» Қарағым ,дұғагөйім,қамқор анам! Арнап хат жазайын деп алдым қалам. Сені онда,мені мұнда аман сақтап, Көруге жазғай еді хақ тағалам!

Бара алмай,өтірікші болып әбден, Семейдің түрмесінде отыр балаң. Мал ұрлап,кісі өлтірген айыбы жоқ, Өкімет- өр зорлыққа не бар шараң?!

«Үмітсіз шайтан болсын» деген сөз бар, Жолдар көп жәннетке де тарам-тарам. Оқ тиіп он үшімде ой түсіріп, Бітпеген жүрегімде бар бір жарам.

Алданып тамағыма,оны ұмытпасам, Болғандай жегенімнің бәрі харам. Адамнан туып,адам ісін етпей, Ұялмай не бетімнен көрге барам?! /

Көп айтпай,қысқасын сездіретін Балаңның мінезі бар сөзге сараң. Кетер деп «суға құлап,отқа түсіп» Қайғы жеп,менің үшін болма алаң!

Отырамын абақтының бөлмесінде, Бұйрықсыз көз жетеді өлмесіне, Есіктің құлпы мықты,күзетші көп, Ажалдан басқа ешкім келмесіне.

Қоршаулы,айналасы биік қорған, Берік қып салған темір терезесіне. Қалайша мұны көріп көңіл сенбес Аттанып жау келсе де бермесіне?

2-оқушы. «Достыма хат» Қырағы,қия жазбас,сұңқарым-ай! Қажымас қашық жолға,тұлпарым-ай! Үйілген өлексені өрге сүйреп, Шығармақ қыр басына,іңкәрім-ай!

Жарқырап жақсылықтың таңы атпай тұр, Түнерген төбемізден бұлт арылмай. Көк етті,көн терілі,көніп қалған, Сықса да шыдай беру-жұрт жарылмай.

Кім біліп,ер еңбегін сезіп жатыр? Кім шыдап,жолдастыққа төзіп жатыр? Сасық ми ,салқын жүрек,санасыздар Алаңсыз ақ малтасын езіп жатыр./

Сынайтын,жақсы менен жаманды өлшеп, Құлдықтың қолдарында кезі жатыр. Кешегі кеңшілікте керек қылған Бос болмаған соң безіп жатыр.

Айтқанмен таусылар ма оны-мұны? Талайдың таңдамалы түпкі сыры: Жанасқан шын көнілген жақындық аз- Көбінің іші салқын,сырты –ақ жылы.

Ақшаға абыройын,арын сатып, Азған жұрт,адамшылық қалмай сыны. Жаны ашып,жақын үшін қайғырар ма, Жаны-мал,жақыны-мал,малдың құлы?!

4-оқушы. «Қазақ салты» Қаз едік қатар ұшып қаңқылдаған, Сахара-көлге қонып салқындаған. Бір өртке қаудан шыққан душар болып, Не қалды,тәнімізде шарпылмаған?

Алаштың адамының бәрі мәлім, Кім қалды таразы тартылмаған? Дегендер: мен жақсымын,толып жатыр, Жақсылық өз басынан артылмаған.

Тықылдап,құр пысықсып сөйлейтін көп, Екпіндеп,ұшқыр атша қарқындап. Бос белбеу,босаң туған бозбала көп,

Киіздеп шала басып,қарпылмаған. Еңкендеп ет аңдыған шалдар да көп, Телміріп бір тойғанын ар қылмаған. Ақ көңіл,алаң-бұлаң адамдар көп, Есептен азын көпке,аңқылдаған.

5-оқушы: Жұртыма Бірлік қып іс етуге шорқақ жұртым, Табылса оңай олжа,ортақ жұртым. Сияқты қара қарға шуылдаған Үрейсіз қоян жүрек қорқақ жұртым. Білмейсің жөнің менен терісіңді, Ел болып іс етпейсің келісімді. Үміт қып бәйге атындай талай қосып, Байқадық шабыс түгіл,желісіңді. Жөн айтқан жұртшылыққа адам болса, Шығасың қолыңа ала керісіңді. Бытырап бет-бетіңе жөнелгенде, Көрдік қой жайылатын өрісіңді. Келгенде өзді-өзіңе мықты-ақсыңдар, Қайтейін өзге десе көнгішіңді. Сықылды сынық бұтақ төмендесең, Кім жұлмас оңайдағы жемісіңді?!

6-оқушы:Адамдық диханшысы Адамдық диқаншысы қырға шықтым, Көлі жоқ, көгалы жоқ құрға шықтым. Тұқымын адамдықтан шаштым,ектім, Көңілін көгертуге құл халықтың. Қор болған босқа кетіп еңбек,бейнет, Құлдарға құлдақтан жоқ артық зейнет. Оттай бер,жануарым екі аяқты, Адамдық хайуанға қанша қажет?! Жаратқан малды Құдай не керекке- Мінуге,сою, соғу,жүндемекке. Жорта бер қамыт киіп,қамшыңды жеп, Бұйрық жоқ…