Ұлттық ойындар арқылы ойлау қабілетін дамыту зерттеуі

Тақырыбы: Ұлттық ойындар арқылы баланың ойлау қабілетін шапшаңдату

Мақсатым: : Балалардың ойлау қабілетін дамыту, есептер шығаруға талпындыру, ұлттық дәстүрлерді дәріптеу. Ойын арқылы білімдерін жетілдіру, балаларды ептілікке, шапшаңдыққа тәрбиелеу.

Осы тақырыпты алған мақсатым Елбасымыздың «Мәңгілік ел» идеясы аясында ұлтымыздың әдеп-ғұрыпын, салт –дәстүрін, тарихын біліп оны атадан балаға мұра етіп қалдыру, жалғастыруды қолдау мақсатында алып отырмын.

Қазіргі таңда жас жеткіншектеріміз оларды жаңа ақпараттық технология құралдарын пайдаланумен айырбастап барады. Мысалы: ұялы телефон, планшет. Оның ішінде ГТА, гонки деген ойындарға өте әуес. Олардан қандай тәлім-тәрбие алатыны биз үшін белгілі. Сондықтан ұлттық ойындарымызды үйрете, насихаттап қызықтыруға әуестендірейік.

Қазақ халқы ұлттық ойындарға бай халық. Жалпы баланың өмірге қадам басардағы алғашқы қимыл әрекеті ойын арқылы басталады. Ойын адамның өмірге қадам басардағы алғашқы адымы. Сондықтан бала үшін ойынның мәні ерекше. Ойын баланың негізгі іс - әрекетінің бір көрінісі болып табылады. Қазақ халқының ұлы ойшылы А. Құнанбаев: «Ойын ойнап ән салмай, өсер бала болама?» деп айтқандай ойын бала өмірінде ерекше орын алады. Ойынға шартты түрле мақсаттар қойылады, ал сол мақсатқа жету жолындағы іс - әрекет бала үшін қызықты. Ойын балаларға ақыл - ой, адамгершілік дене шынықтыру және эстетикалық тәрбие берудің маңызды тетігі. Балалар ойын барысында өзін еркін сезінеді, ізденімпаздық, тапқырлық әрекет байқатады.

(Бейнетүсірілім көрсету) Ұлттық ойындарды қорытынды сабақтарында алғанды өзім тиімді көрдім.

1)Алтыбақан — қазақтың ежелгі ұлттық ойыны.

а/Ойын ережесі: Хронометраж сайлап алу. Ұзақтығы 1мин. 1минут толғанда кезек кімге келеді немесе кім кідіріп қалады сол топ жеңіліске ұшырайды. «Жұп, тақ сандар» Оларды кезектесіп атайды.

«Теңге алу» Теңге алу (ілу) - қазақ ұлттық ат спорты. Теңге алу ойыны тегіс жерде өткізіледі. Ол ертеде үлкендігі ақ тоқымдай киіздің үстінде 50, 20, 15 тиындық майда ақшаларды салып қоятын болған. Қазір тақыр жердің ойықтау тұсына ақ шүберекке түйілген зат тасталады.Ойыншылар қос тартпалы мықты ерттелген атқа мініп 30-40 метрдей жерден шауып бара жатып, ақ киіздің үстінде жатқан тиынды немесе ақ шүберекке түйілген затты еңкейе беріп, іліп алып кетулері керек. Ақшаны ат үстінен алған адам иеленіп кетеді. Қазір шүберекке түйілген тиын, не сондай кішірек затты ат үстінен еңкейіп көтеріп әкеткен адам жеңімпаз атаңып, жүлде алады.Алғашқы адам тиынды іліп кетсе, оның орнына тағы да тиын салынады.

а/Ойын ережесі: Хронометраж және бақылаушы сайлау. «Көшбасшылар сайысы»

Жерге тиындар тізіп сол тиындарды жинаған адам оның барлығын қосқандағы мәнін естептеп табуы керек. Соңынан хронометраж уақытты қарап отырып жылдамдықты салыстыра жеңімпазды анықтайды. Бақылаушы дұрыс есептегенін бақылайды.

Біздің ұлттық ойындардың негізгі, шығу тегі халқымыздың көшпелі ел болғанынан бастау алады. Өсірген малының басымы қой. Қойдан алатыны асық. Асық ойындарының түрлері көп таралған.

«Хан талапай»

Асықпен ойналатын ойынның тағы бір түрі — «Хан талапай». Ойынға қатынасушы балалардың санына шек қойылмайды. Олар ойын жүргізушінің айналасына жарты шеңбер құрып отырысады. Ойын жүргізуші қолындағы асықты «хан талапай» деп ортаға қарай шашып жібереді.…