Ұлттық сана – ұлттың берік тірегі мақала

Ұлттық сана – ұлттың тірегі

Ұлттық сана — ұлттың өз болмысын тануы, өткенінен сабақ алып, болашағына бағдар жасауы. Ол — елдік идеялардың, ұлттық мүдденің, тіл мен ділдің, рух пен танымның жиынтық көрінісі. Қазақ халқы талай нәубетті басынан өткерсе де, ұлттық сананы жоғалтпады. Ал бүгінгі қоғамдағы ұлттық сананың сипаты қандай? Ол қай бағытта дамып келеді? Бұл — әрбір саналы азаматты ойландыруы тиіс маңызды мәселе.

Бүгінгі Қазақстан – тәуелсіз, бейбіт, зайырлы мемлекет. Егемендік алған алғашқы жылдары ел алдында тұрған ең үлкен міндет – ұлттық сананы қайта түлету болды. Себебі отарлық кезеңде ұлттық рух, тіл, діл қатты соққы алды. Кеңес жүйесі «интернационализм» ұранымен талай халықтың тарихи жадына сызат түсірді. Бірақ азаттық рухы сөнбеді. Тәуелсіздікпен бірге қайта оянды. Қоғамда қазақ тіліне, дәстүрлі мәдениетке, ұлттық тарихқа қызығушылық арта түсті. Бұл – ұлттық сананың жаңғыруының бастамасы еді.

Алайда бүгінгі таңда ұлттық санаға әсер ететін бірқатар сыртқы және ішкі факторлар бар. Ғаламдану, цифрлану, шетелдік мәдениеттің үстемдігі, тұтынушылық идеология жастардың дүниетанымына әсер етуде. Кей жастар ана тілін білмейді, өз тарихына бейжай қарайды, ұлттық киімді жатсынады. Бұл – ұлттық сананың әлсіреуіне әкелуі мүмкін.Бірақ біз мұны тоқырау емес, бетбұрыс сәті деп қабылдауымыз керек. Себебі дәл қазіргі уақытта ұлттық құндылықтарға қайта оралу үрдісі байқалып отыр. Жас буын арасында қазақ әдебиетіне, этнографияға, тарихқа қызығушылық артып келеді. Қазақ тілінде сөйлейтін, ойлайтын, өз ұлтын мақтан ететін жаңа буын өсіп келеді. Бұл – ұлттық сананың жаңа деңгейге көтерілуінің айғағы.

Мемлекет тарапынан да ұлттық санаға бағытталған бағдарламалар жүзеге асырылып жатыр. «Мәдени мұра», «Рухани жаңғыру», «Жаңа гуманитарлық білім» жобалары – осының дәлелі. Мектеп бағдарламасына ұлттық тәрбие, тарихи жады, рухани құндылықтарға қатысты пәндердің енуі – маңызды қадам. Сонымен қатар, БАҚ-та, әлеуметтік желіде ұлттық идеяны насихаттау артты.

Ұлттық сана – жеке адамның ішкі өзегі. Ол отбасынан, балабақшадан, мектептен басталып, өмір бойы қалыптасады. Ұлттық санасы биік азамат — ұлтына жанашыр, Отанына адал, тамыры терең тұлға. Біз осындай буынды тәрбиелеуіміз керек.…