Ұлы дала тұлғалары туралы қазақ әдебиеті мақаласы

Ұлы дала тұлғалары

Алтай мен Атыраудың арасын жалғаған ұлан-ғайыр Ұлы дала елі дарындарға, елдің атын асқақтатқан даңқты тұлғаларға кенде болып көрген емес. Олар қай заманда болмасын алаштың атын аспандатып, ұлттың намысына айнала білді. Сонау IX-Х ғасырда өмір сүрген Әбу насыр әл-Фараби, одан берідегі қазақ хандары бұлардың қай-қайсысы болмасын ұлы еліміздің брендіне айнала білді. Әлемнің екінші ұстазы атанған әл-Фараби бабамыз қазақ түгіл күллі әлемді мойындатты. Оның қазақ топырағында туылуы барша қазақ үшін мақтаныш екені даусыз. Бұдан өзге ұлттың ұстынына айналған мақтаныштарымыз жетерлік. Қастерлі қазақ жерін ән-жырмен, күймен тербеген дарындарымызда баршылық. Домбыраның құлағында ойнап, қос ішектен күй төккен Құрманғазы, Дина секілді күйшілеріміз қазақ күйінің құдіретін күллі әлемге паш етті. Мың адам тыңдап, бір-ақ адам түсінетін бұл өнер қазақтың маңдайына біткен батпандай бақ десек артық айтқандық емес. Күй – құдірет, күй – кие. Осы құдіретті өнердің алаштың ғана маңдайына біткені біз үшін зор мәртебе.

Ән өнері де халқымызға таңсық өнер емес. Күні кеше өмірден өткен Ермек Серкебаев, Роза Бағланова секілді саңлақтарымыз қазақ әнін талай шет елге танытып, мойындатты. Сонау XIX ғасырда Париж төрінде қазақ әнін әуелеткен Әміре Қашаубаевтың да есімі санада жаңғырып тұр. Ол шырқаған әсем ән Еуропаны дүр сілкіндіріп, таңдай қақтырды. Бұдан бөлек, ән әлемінде алтын әріппен жазылған жезтаңдайларымыз жетіп артылады. Ұлттық идеологияның басты құралы болып саналатын кино төрінде де ұлы даланың ұлы тұлғаларының есімдері сайрап жатыр. Шәкен Айманов, Әзірбайжан Мәмбетов секілді тарланбоздар қазақ кино өнерін биік белеске шығарды. Олардың артында талай көрнекті кинотуындылар ұрпаққа мұра болып қалды.

Барша өнердің төресіне баланатын сөз өнері де халқымыздың оң жамбасына келді. Бас ақын Абайдан бастау алған бұл тізім сан ғасыр бойы жалғасып келеді. Әдебиет айдынында еркін жүзген талай алып кемелерімізден келешек ұрпаққа ғажап туындылар қалды. Әсіресе, өткен ғасыр қазақ әдебиетінің биікке шырқаған кезі еді. Сол тұста талай классикалық дүниелер оқырманға жол тартты. Сондай туындылар әлі талай жазылатынына еш күмән жоқ.