Ұстаз-ғалым, тәлімгер, тұлға туралы мақала

Ұстаз- ғалым, тәлімгер, тұлға

Қайратов Асқар Рахатұлы

ҚарМУ 2 курс студенті

Казтаева Ардакты Темиргалиевна

М.Жұмабаев атындағы №39 гимназия

Өзін-өзі тану пән мұғалімі

Адамның адамшылығы – ақыл, ғалым, жақсы ата, жақсы ана

жақсы құрбы, жақсы ұстаздан болады». А. Құнанбаев

«Мектеп кеме- білім теңіз» дейді дана қазақ. Иә ,сол мектептің , білім орданың бетке ұстары, мектептің тірегі ол - Ұстаз. Сондықтанда Ұстаз болашақтың алтын көпірі, тірегі мен жүрегі екені алашқа аян.

Ой елегінен өткізіп ойланатын болсақ тәуелсіз еліміздің болашағын ойлар ақылды да айбатты, елін, атамекенін, туған жерін сыйлайтын патриот , пайымды ,түйінді санамен шешетін айбынды азаматты жетілдіруде ұстаздың орны бөлек, зор болмақ.

Ұстаздық еткен жалықпас,

Үйретуден балаға ,- деп даңқы төске өрлеген Абай атамыз айтқандай, ұстаздық жол – бекемдік пен білімділікті қажет ететін даңғыл жол. Қазақстан жастардың болашақ бағдарында, жастарды аяққа тұрғызып , қадамын нық қылатын- ұлағатты ұстаздар қауымы.

«Ұстаз - шындық пен әділдіктің қажымас жақтаушысы, қайратты күрескері болуы тиіс»,- дейді Әбу Насыр әл-Фараби.

Қазіргі уақытта рухани-адамгершілікке тәрбие берудегі мұғалімнің рөлі өте маңызды. Себебі, Рухани- адамгершілік білім беру үдерісінде оқушылардың бойына жалпыадамзаттық құндылықтарды күнделікті өмірде іс жүзінде қолданып, оқу білімді меңгертумен қатар, баланың рухани дамуына үлкен жауапкершілікпен қарайды. Баланың кішкентай жасынан бастап, мұғалім қоршаған ортаға деген дұрыс қатынасқа дағдыландырады, мінез –құлқын дұрыс қалыптастырады, ізгі қасиеттерді дамытады. Мұнда ұстаз жалпыадамзаттық құндылықтардың біртұтас рухани мәнін көре отырып, оны тәжірибеде қолданса, онда ол оның өмірмен байланысын аша алуы талап етіледі.

Жалпыадамзаттық құндылықтарды оқушылардың бойына сіңіру үшін, әрбір ұстаз жан-жақты терең білумен қатар, өзінің бойына адамдық құндылықтарды терең сіңірген, рухани жаны таза адам болу шарт. Сонда ғана өзінің міндетін айқын сезіне білетін,мінез-құлқы жетілген саналы адам тәрбиелей аламыз. Жетілген мінез-құлық - бұл үш нәрсенің: жүректің, ақылдың және қолдың бірлігі мен келісімі. Егер бала өзінің жүрегін тыңдауға үйренсе, және тек қана жүрегінің айтқанын істейтін болса, онда ол өмірден өз орнын табады деп ойлаймын. Бұл мақсатқа ұстаздар дұрыс әрекет еткенде ғана қол жеткізуге болады. Дұрыс әрекет –жүректен шығып, сосын сөз ретінде бейнеленетін және іс жүзінде қолданылатын құндылық. Адамды өзгерту арқылы, адамның қасиетін өзгерткен кезде ғана адами құндылығымызды дамыта аламыз. Біздің мақсатымыз - мәңгілік рухани-адамгершілік құндылықтарға негізделген кемел мінезді, ойы, сөзі мен ісі бірлікте болатын адам тәрбиелеу болып табылады.

Осыған байланысты «Ізгілікті педагогика Манифесінде» Шалва Александрович: «Мұғалім – нұр себуші, нұр таратушы, бала сол нұрды іздеуші, сол нұрға ұмтылушы» деген ұлағатты сөзі есімізге түседі. Ал нұрды қандай пән арқылы себеміз? Әрине, «Өзін –өзі тану» пәні арқылы. Себебі, мұндай пән оқушыларды тектілікке, кеңпейілдікке, олардың танымдық белсенділіктерінің өсуіне, сонымен қатар өздерінің өмірлік бағытын ізденуге бағыт-бағдар береді.

«Ғалым да, шахтер де бас иетін,Ұстазым, бар сенің қасиетің» –деп жырлағандай , ұстаз ғалымның да, батырдың да, ақынның да білімін үйрететін, төзіммен түлететін адал жан. Оның еңбегі әлемдегі қаншама сұлулық пен жылулыққа да тең. Шабытты шәкірттің санасын шарықтататын, бұлақ көрсе көзін ашатын, әлемге білімнің нұрын шашатын - ұстаз.

Ұстаз барлық адам баласына жағылған шырақ, ағып тұрған бұлақ. Ұстаздарға барлық әлем бас иеді. Себебі, олар тілі өнерге тамыздық болған тілші де, жалынды жазушы да, көмейіне бұлбұл ұя салған әншілер де, он саусағынан бал тамған ұсталар да барлығы да ұстаздардың тәлімінен сусындаған, білім алған. Оқушының ойына нұр құйып, келешектерінің кемел болуына кәміл сенетін ұстаздар секілді маман болу әр адамның, мыңнан бірге ғана қонатын бақ екенін бірі білсе , бірі білмес.Сондықтан мектептен нұрлы,жарық жер жоқ, оны ізгілендіріп тұрған Ұстаз. Мұғалімнің білім шекарасы кең болса, оқушының да ой-өрісі кең болады, ал, саналы ұрпақпен елдің болашағы жарқын болмақ. Мұғалім оқушының тәлімгері , тіпті сенім артар серігі десек артық болмас.

Ұстаз болу-сезімнің ақындығы,

Ұстаз болу-жүректің батылдығы.

Ұстаз болу-өмірдің күн шуағы,

Азбайтұғын адамның асылдығы, - деп ақын Ғафу Қайырбеков жырлағандай, сөзі - маржан, үні - ән ұстаздардың бар болғанын мақтаныш етуіміз керек. Ұстаздардың әсерлі үнмен асықпай, мәнерлеп сөйлеген сөзінен әрбір оқушыға деген қамқорлықтың, аналық, әкелік сезімнің, дана ойдың ыстық лебі есіп тұрғандай. Иә, адамның жан дүниесін түсініп, ренжітпей, қателігін сездіре білу - бұл нағыз шеберлік емес пе?! «Қыран түлегіне қайтпас…