Ұяда не көрсең ұшқанда соны ілерсің мақаласы

Камалова Ләззат

«Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің»

Отбасының сәтсіздігі ата–анасының моралға қайшы өмір кешуі, бала тәрбиесі мен болашағына деген жауапкершіліктің жоқ болуы бала тәртібінің нормадан ауытқуына әкеледі. «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің» демекші, көбіне отбасындағы тәрбие бала мінез–құлқына қатты әсер етеді. Сондай-ақ отбасы жағдайында баланың күн тәртібінің дұрыс ұйымдастырылмауы, сабаққа әзірленуге мүмкіндік жасамауы да себепші болады. Тағы бір айта кететін нәрсе ата–аналардың ажырасуы. Бала психикасына, әсіресе ұл балаға үлкен әсерін тигізеді. Алдында үлкен өнеге алатын, сырласатын, үлкен адамға тән қасиет, жүріс–тұрыс мәнері мен әдеттерін үйрететін әкенің рөлі ер балаға ауадай қажет. Осының барлығының жоқтығы ер баланың ұжымнан оқшаулануына, тұйыққа әкеп соғады. Сөйтіп барып мектеп тәртібін бұзып қана қоймай теріс жолға түседі.

Ата–аналар көңіл аударатын мәселенің бірі отбасындағы бір немесе көп баланың болуының тәрбие ісіндегі орны. Белгілі кеңес педагогы А.С.Макаренко отбасында жалғыз баланы тәрбиелеуден бірнеше баланы тәрбиелеу әлдеқайда жеңіл деп көрсеткен. Өйткені көп балалы үйде ұжымдық, бір–бірімен санасу сияқты отбасы дәстүрі ұсталып, тәрбие жүйесі жинақталады. Балалар бір–біріне көмектесіп, сүйеніш болу арқылы бауырмалдылық сезімде өседі. Ал жалғыз бала отбасында өссе, ол өзімшіл, менменшіл, өркөкірек болып өседі. Мұндай балалар алдауға тез түседі, қажет нәрсені үйінен әкеліп беріп жүреді, сөйтіп жүріп, қиын баланың ықпалына түседі.

«Баланы жастан» демекші, әуел бастан балаға дұрыс ықпал, түзу бағдар беруді, тәрбие жұмысын бір минут та ұмыт қалдырмау баршамыздың ата аналық және педагогикалық борышымыз екенін ұмытпаған абзал.

Қазіргі уақытта отбасы мәселесі, соның ішінде девиантты мінез–құлқы бар әкемен, шешемен немесе баламен педагогикалық–психологиялық жұмыс жүргізу, оларды девиантты мінез–құлықты болдырмаудың алдын–алу шараларын жүргізу үлкен жауапкершілікті талап етуде. Ендеше аз жылда кең етек алып кеткен нашақорлық пен маскүнемдік, шылымқорлық, жезөкшелік, кісі өлтіру, қарақшылық және т.б ата–аналар мен тәрбие ісімен айналысушы көпшілік қауымды алаңдатуы заңды құбылыс. Өйткені мұның бәрі тәрбиенің «нәтижесі» әрі жіберген кемшілігі екені түсінікті.