XIX ғасырдағы қазақ мәдениеті 9 сынып сабақ жоспары

Мектеп:

Күні: Мұғалімнің есімі:

СЫНЫП: 9 Сабақ

Қатысқандар саны: Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Қайталау жинақтау

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

8.3.1.6 – ХIX ғасырлардағы қазақтың материалдық және рухани мәдениетінің дамуы туралы қайталау

Сабақ мақсаттар ы

Барлық оқушылар: XVIII-XIX ғасырлардағы қазақтың материалдық және рухани мәдениетінің дамуы туралы түсінік алады Оқушылардың басым бөлігі: Тақырыптың маңызы туралы дәлелдеп айтып бере алады. Кейбір оқушылар: Рухани және материалдық мәдениеттің даму барысын бүгінгі мәдени жетістіктермен ұштастыра отырып өз бетінше қорытынды жасауға дағдыланады.

Бағалау критерийі

1. Күй, аңыз, шежіре, эпостық жырлардың мағынасының бір-

бірінен ерекшелігін талқылайды (талдау) 2. Рухани мәдениеттің тарихи дереккөз ретіндегі маңыздылығын

түсіндіреді. (талдау) Тілдік мақсаттар

1. ХІХ ғғ Қазақстанның рухани мәдениетінің дамуы мәтінімен

танысады. (оқылым дағдысы) 2. ХІХ ғғ Қазақстанның рухани мәдениетінің, рухани ерекшелігін

алдындағы дәуірмен салыстырғандағы жаңалығын талқылайды (айтылым дағдысы) 3. Аңыз, шежіре, эпостық жырларды аудиоматериал тыңдау

арқылы айырмашылығын ажыратады. (тыңдалым дағдысы) 4. ХІХ ғғ әдебиеттің ерекшелігі тапсырмасы бойынша «Тарихи

диктант» толтырады (жазылым дағдысы) Құндылы қтарға баулу

- Тарихты, мәдениетті құрметтейді; - Отансүйгіштікке; - Өмір бойы білім алуына тәрбиеленді - Ұлттық тілді дамыту, үштілділіктің маңызылығын қалыптастыру Пәнаралы қ байланыс

Әдебиет, география, зайырлылық және дінтану негіздері

Пәнаралық байланыс

Музыка, қазақ тілі,тарих.

Алдыңғы тақырып

Моңғол шапқыншылықтарының салдарлары

Жоспарлан ған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

Басталуы 5 минут

Топқа бөлу2 минут Себетпен конфет әкелу. Оқушыларға себеттен конфет

1-топ «Сары

алуларын сұраймын.Конфеттің түрлеріне қарай 3 топқа бөлініп отырады. Психологиялық ахуал қалыптастыру: Үй тапсырмасы «Алтын қақпа» ойыны арқылы сұралады. Сұрақтар конвертке салынады. Әр конвертте үш сұрақтан болады.

1. Тас қақпаның сұрақтары: 1. Жоңғарлар кімдер? 2. Сібір атауының шығуы туралы не айтасың? 3. Сібір хандығының құлауы нәтижесінде Қазақ

хандығында қандай өзгерістер болды?

2. Күміс қақпаның сұрақтары:

1. Жоңғар шапқыншылығының басты себебі неде? 2. Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама оқиғасы қай

жылдары болды? 3. Аңырақай шайқасының маңызы неде?

4. Алтын қақпаның сұрақтары: 1. Көшім тұсында Сібір хандығының күш қуатының

арту себебі неде? 2. Ресейдің Сібір хандығын жаулап алудағы мақсаты

не еді? 3. Сібірді жаулап алу саясаты қалай жүзеге

асырылды?

кәмпиттер » 2-топ «Көк кәмпиттер » 3-топ «Қызыл кәмпиттер »

Ортасы 20 минут

«Интервью» әдісі Жалпыға арналған тапсырма: Оқушылар тақырып аясында сұрақтар құрастырады. Сұрақтар тақтаға ілінеді. Оқушылар бір-бірінің сұрақтарына жауап береді.

Қазақ халқының қалыптасуына байланысты, қазақ халқына тән материалдық және рухани мәдениеттің сипатты белгілері орнықты. Бұл қалыптасқан мәдениет қазақ халқының өз ата-бабаларының мәдени қазыналарын қамтыған мәдениет болды. Қазақ халқының мифтік аңыздары, аспан әлемі жөніндегі түсініктері, байырғы қазақ күнтізбесі, бай әдеби мұралар, көркемөнердің сан алуан түрлері, шежірелік шығармалар, халық емшілігі және материалдық мәдениет мұралары т.б. ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келе жатқан көне мәдениет куәліктері екені анық. Халық бұқарасы материалдық мәдениет, рухани мәдениет жетістіктерінің жасаушылары болды.

XVI-XVIIғасырларда қазақ халқы мәдениетінің өркендеп, дамуына феодалдық соғыстар кедергі болды. Әсіресе, XVI-XVII ғғ Жоңғар шапқыншылығы қазақ халқының мәдениетіне ауыр зардабын тигізді.

Қазақ халқының ауыз әдебиеті XVI-XVII ғғ кеңінен

«Әлемді шарлау» әдісі арқылы түсіндіріле ді. «Интервь ю» әдісі Оқушылар өз оайларын стикерлерг е жазып жабыстыра ды.

өркендеді. Халық арасында көп тараған батырлық эпостар: «Қобыланды», «Ер Тарғын», «Қамбар», «Алпамыс», «Ер Қосай» т.б. XVI-XVII ғғ өмір сүрген жыраулар: Доспамбет, Марғасқа, Жиембет, Шалкиіз, Ақтамберді, Бұхар, Үмбетай.

Үш топтан үш оқушы шығып асықты шиіреді. Кімнің асығы алшы түссе сұрақ сол топтың ойыншыларына қойылады. Егер ол топ жауап бере алмаса, келесі топ мүшелері жауап береді. Ойын ары қарай жалғаса береді. Дұрыс жауап берген топқа әр жауабы үшін бір асықтан беріліп отырады. Асықты көр жинаған топ жеңіске жетеді.

1. Қазақ халқының ХIX ғасырлардағы мәдениетінің

даму ерекшелігі қандай? 2. Рухани мәдениет дегеніміз не? Оған мәдениетттің

қай салалары жатады? 3. Қазақ ауыз әдебиетінің бай мұрасы ұрпақтан-

ұрпаққа қалай жетті? 4. Жазба әдебиет мұрасынан қандай еңбектерді атай

аласыңдар? 5. Халықтың күнтізбесінің ерекшелігі неде? «Жұлдызды әуе картасы» дегенді қалай түсінесің? 6. Қазақтар арасында ислам дінін кімдер таратты? 7. Материалдық мәдениет дегеніміз не? 8. Киіз үйдің жабдықтарын атаңдар. 9. Қазақтың ұлттық тағамдарын атаңдар. . «Дискуссиялық өрнек»

1. «Хандар» тобына: р/с мазмұны келісемін келіспеймі

н 1 Хан халықтың бейбіт тұрмысын, тыныштығын