Жағымсыз желтоқсан тақырыбындағы мақала

Жағымсыз желтоқсан

Халықтың мұңы, тарихтың үніне айналған "Желтоқсан оқиғасының" зардабы мен залалы әлі күнге дейін белең алып келеді. Оқиға орнында болмағандықтан, қанша түсінеміз десек те, олар сезінген сезімді, олар бойынан өткізген күйзелісті сезіне алмасымыз анық. Жазықсыз "ұлтшыл" атанған желтоқсаншылар қаншама мүмкіндіктер мен құқықтарынан айырылды.

Біріншіден, ел тәуелсіздігі мен мәңгілік қазақ ұлтының сақталып қалуы үшін шырылдап жүрген жастарымызға "ұлтшылдар, наркомандар, экстремисттер, бұзықтар"- деген жалған айып тағылды. Қарапайым қазақ өрендерінің сөзіне құлақ салмай, итпен қуып, етіктерімен теуіп, қолдарынан жетектеп түрмеге апарып қамаған да болатын. Жай ғана "Бізді өз ұлтымыздың өкілі басқарсын"- деген оймен келген азамат/азаматшаларымызға аяушылық танытып, түсіністікпен қарауға тырысқан не билік мүшесі, не милиция қызметкерлері болды ма? Әрине, жоқ! Олардың қаншалықты қатігездік танытқандарын Баққожа Мұқайдың "Өмірзая" романындағы мына үзіндіден аңғаруға болады: "Балалар мен қыздарды шырылдатып итке талатқан әбес әрекетті қай жерде болса да айтамын". Сол кезеңге ой жүгірте келе, "Әділеттілік деген ұғым қай маңайға жасырынып қалған?"- деген сауалға еріксіз ми қатырдым.

Екіншіден, физикалық қысымнан бөлек, ішкі сезімдердің күйзелісі не болмақ? Сол сәттегі психикалық ауыртпалық пен қорқыныш, үрейлерін "бала шақтан болашаққа" дейін жетелеп келген аға-әпкелеріміз бүгін де ортамызда бар. Олардың қорқынышы сондай - әлі күнге дейін сол көтеріліске қатысқандарын айтуға батылдары бармайды. "Басымызға сол қаралы күн қайта орала ма, аяусыздық, қатігездік қайта сезіле ме, бізге тағы да "желтоқсаншылар" деп айып таға ма?" - деген сынды ойлар жандарын жегідей жейтіні тағы бар. "Мәңгілік ел" қалыптастыру жолында "мәңгілік үрейден" құтылмай, мақсатымызға жету әлі екіталай деп те ойлаймын...

Тоқсан ауыз сөзді тобықтай түйіндей келе, халық ішіндегі қаһармандардың мүдделерін ел болып қорғауға тиіспіз деп есептеймін. Себебі, оларға берілген айып негізсіз, ал біздің өміріміз - сол жандардың ерліктерінің жарқын нәтижесі. Осы орайда әлі күнге дейін құқықтары қорғалмаған желтоқсаншылардың заң жүзінде ақталуын ұсынамын.