Жаратылыс заңдылығы бұзылса тәрбие сағаты, 3 сынып

Тақырыбы: «Жаратылыс заңдылығы бұзылса, сонда болар кім ие?!»

Мақсаты: оқушылардың жалпы табиғат жөніндегі түсінігін, білімін жетілдіру. Табиғатқа жанашырлықпен қарап, барлық тірі дүниені қастерлеп сыйлауға үйрету. Туған жер табиғатына сүйіспеншілікпен қарап, табиғатты қорғауға, оқушыларды экологиялық мәдениеттілікке тәрбиелеу. Табиғат пен адам арасындағы байланысты қалыптастыру.

Көрнекілігі: табиғат суреттері, бейнероликтер, көріністер.

Жүрісі:

1.(Музыка үні естіледі. Табиғат аясының слайды жүріп тұрады).

Ей, адамдар!

Күн мен гүлден жаралған.

От сезім мен мейірім содан таралған.

Тіршілік иесі-Жер-Анаға қараңдар!

Зор қайғыдан күрсінгенде,

Ах ұрады дүние,

Жаратылыс заңдылығы бұзылса,

Сонда болар, кім ие?!

Жер-Ана:

Барша әлемді тербеген мен боламын Жер-Ана,

Таныстыршы өзіңді, боласың сен қай бала?

Жолаушы:

Уа, ардақты Жер-Ана, бас иемін алдыңа

Асанқайғы бабадай Жерұцықты іздеген

Саяхатшы балаң мен болам!

Жер-Ана:

Иә, балам, жерұйықты таптың ба?

Жолаушы:

Қанша жерді шарласам да

Таба алмадым Жерұйықты, Жер-Ана!

Жер-Ана:

Тіршілікті тал бесікше тербеген,

Қарыздарсың қасиетті жерге сен!

Туған жерің-қасиетті мекенің

Туған жерің-Жерұйығың сол, балам!

Жолаушы:

Ұқтым, ұқтым! Жер-ана!

Туған жерім жерұйығым екен ғой.

Ән: «Қазақ елі осындай» Серікқалиева Аида

Ата-баба көзін көрген не қалды?

Санаға жетер есті-есті сөз қалды

Маржандай ізгі атқарылған іс қалды.

Қасірет пен қайғыны көтере білген мына жер қалды.

Тоғайы сиреп, селдіреген шөп қалды.

Ай, замандас!

Ата-баба берген екен бағаны

Табиғатқа бағына көр бағалы.

Қат боп жүрме берекесін кетіріп

Құсың кетіп, шөп алмасын жағаны.

Жортқан аң мен құсқа маза бер.

Қамау салып жанына өлтіре көрме.

Аң-құстарға жақсылықты төге көр.

«Аққудың қасірет» көрінісі

(Бір топ аққу ұшып келіп, қонады. «Аққу» күйі естіліп тұрады. Аққулар би билеп жүреді. Ортасындағы қара аққу билей алмай, қайта-қайта құлай береді.)

Сәл тынығып алайық

Саған не болды? Сен неге жалғызсың? Жұбың қайда? Неге қап-қара болып түсің өзгеріп кеткен? Нендей күйге түсіп жүрсің?

Мен үлкен қасіретке тап болдым. Сыңарымды жауыз адамдар көздеп жүріп атып түсірді, содан бері қапалымын...жалғызбын. жұбыммен мекен еткен көк теңізімді мұнаймен ластап, аппақ үлбіреген жүнім қап-қара майға былғанды. Бұл адамзат баласы неге сонша мейірімсз, қатігез болып кеткен? Халық арасында «Аққуды атпа, досыңды сатпа» деген киелі ұғым өз мәнін жоғалтқандай. Мен ұшуға дәрменсізбін. Маған көмектесе аласыңдар ма?

Біз сені қалайша жалғыз қалдырамыз? Сені тастамаймыз. Бұл жаһанда мейірімді, қайырымды адамдар әлі де бар. Сен үмітіңді үзбе. Біз сені суы тұнық, аспаны ашық жерге ертіп кетеміз. Бізбен бірге ұшып жүр.

Көрініс «Тасбақаның тауқыметі»

Тасбақа:

Амансың ба, Жер-Ана! Мені танимысың?

Жер-Ана:

О, не дегенің тасбақа?! Мен сені қалай ұмытайын. Сен де табиғат жаратқан киелі тіршілік иелерінің бірі емеспісің?

Тасбақа:

Иә, сенің бауырыңда ойнақтап, кербезделіп керіліп, жер жаһанды аралап жүрген бала кезімде бір тас жүрек адам мені терең шыңырауға тастап жіберген. Сол күннен бастап мен бүкіл ғұмырымды тас шыңырауда өткіздім. Кеудемді керіп, сенің бауырыңда жүре алмадым. Мені құтқарған мейірімді Күн-ананың жарығы мен жылуы, табиғаттың себелеген ақ жауыны. Егер де табиғат мұнша мейірімді болмағанда мен сол шыңырауда қақсып қалар едім. Мен адамзат баласына өкпелімін. Мені осындай халге жеткізіп, бар ғұмырымды тас қапаста өткізетіндей мен не жаздым бұл адамға? Адамның осы әрекетінің сұрауы бола ма?

Жер-Ана:

Болғанда қандай! Сені сол кезде терең шыңырауға тастап жіберген бала бұл күнде қақсиған қара шал болды. Жазықсыз жанға қиянат жасаған қай кезде де оңбасы анық. Ол жігіттің де өмірі сенің шыңырауда өткізген күніңдей қараңғы, мәнсіз болды. Жастайынан жамандыққа жаны құмар болған жігіт. Бұл өмірден өз орнын таба алмады. Не үйі, не күйі жоқ, аялайтын жары, саялайтын ұрпағы жоқ қақталған қу басы жалғыз қалды. Оны ұрған сенің киең деп білемін. Адам баласы өз қателігін түсінер, әттең бірақ кеш болады.

«Заман-ай» әні етіліп тұрады.

«Табиғаттың тарылтпайық мөлдір кәусар тынысын,

Пәк табиғат-әр жүректің тамылжыған жырысың!

Ей, адамдар қалай ғана қатігездік жасайсың?

Өзіңдағы содан туған табиғаттың ұлысың!

(Музыка әуені естіліп тұрады. Көлеңкелі театр үлгісінде ортаға қолында молберті бар, өзі мүгедек бала шығады, аузына қылқаламмен тістеп сурет салады. Осы оқушының жүрегіндегі толғауды жүргізуші көрінбей тұрып, тебіреніп айтады).

Көз бен құлақ, аяқ қайда білмедім,

Денедегі мүшелердің қызметін көрмедім.

Бекер екен сұм жалғанда мынау бір,

Өмір сүріп адам болып жүргенім.

Асыр салып қатарыммен жүрмедім,

Қырдың қызыл гүлін тегі термедім.