Жас шеберлер авторлық бағдарламасы 4-сыныпқа

АСТАНА ҚАЛАСЫНЫҢ БІЛІМ БАСҚАРМАСЫ «ӘДІСТЕМЕЛІК ОРТАЛЫҒЫ» МКК АСТАНА ҚАЛАСЫ ӘКІМДІГІНІҢ Д.ҚОНАЕВ АТЫНДАҒЫ №66 МЕКТЕП-ЛИЦЕЙ ШЖҚ МКК

Тақырыбы

«ЖАС ШЕБЕРЛЕР»

Факультативтік курсы

Астана қаласы, 2023 жыл

Білім беру ұйымы әдістемелік бірлестігінің отырысында қаралды, қалалық Сараптама кеңесіне ұсынылды 2023 жылғы 7-қараша №2 хаттама

Рецензенттер:

Батталов Қайрат Қанатұлы, Тарих ғылымдарының кандидаты, Astana IT University-нің қауымдастырылған профессоры

Тогтох Серикгуль Астана қаласы әкімдігінің Д. Қонаев атындағы № 66 мектеп-лицей ШЖҚ МҚК қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі педагог-шебер

Құрастырған: Гульзина Жаксылыковна Утебаева

Астана қаласы әкімдігінің «Д.Қонаев атындағы № 66 мектеп-лицей» ШЖҚ МҚК Бастауыш сынып мұғалімі

Аңдатпа

Бұл факультативтік курс бағдарламасы бастауыш сынып оқушыларын ерте жастан еңбекке баулу мақсатында құрылып отыр. Бұл авторлық бағдарламаны еңбекке баулу пәнінен қосымша құрал ретінде қолдану – өте тиімді.

Мазмұны

Кіріспе ........................................................................................................... 6 бет

«Жас шеберлер» факультативтік курсының қысқа мерзімді жоспарлары .................................................................................................................... 7 – 72 бет

Қорытынды ................................................................................................. 73 – бет

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ................................................................. 74 – бет

Кіріспе

Бүгінгі заман – бәсекелестік пен жоғары технологиялар заманы, ғылым мен білім заманы. Сондықтан адамзат қиял жетпес ғажаптарға қол созады. Қоғамымыздағы барлық азаматтардың адам баласының қол жеткізген жетістіктерін пайдалануға құқы бар. Жеке тұлғаның жан-жақты дамуына қажетті, бұл объективті жағдай біздің еліміздегі эстетикалық тәрбиенің әлеуметтік факторы болып табылады. Біздің елімізде эстетикалық тәрбиеге деген ықылас жылдан жылға артып келеді. Ересектер мен балалар эстетикалық құбылыстармен үнемі бетпе-бет кездеседі. Адамның рухани өмірінде, күнделікті еңбегінде, көркемөнермен қарым-қатынастарда барлығында әдемілік елеулі рөл атқарады.

Ұсынылып отырған факультатив жұмысының жоспары 4 сыныптарға, сондай-ақ ер балалар мен қыз балаларды бірге оқыту бағдарын негізге ала отырып, «Еңбекке баулу» пәнінен алған білімдерін пайдалана отырып, білімдерін тереңдетіп, қолмен жасай отырып, өмірде пайдалана білуге арналған.

1 -сабақ

Мұғалім:

Ай-күні: Сынып:

Сабақтың тақырыбы

Кіріспе сабақ. Сабақтың мақсат-міндеттерімен таныстыру

Сабақтың мақсаты

Сабақтың мақсат-міндеттерімен танысып, ТҚ ережелерімен таныстыру

Сабақтың барысы

Сабақтың басы

1.Ұйымдастыру.

Шаттық шеңбері

Кел, балалар, күлейік! Күлкіменен түлейік! Күлкі- көңіл ажары ! Күліп өмір сүрейік!

Еңбекке баулу (технология) сабақтарында қандай ережелерді ұстану керек.

ҚБ: «Комплимент» әдісі арқылы бағалау

Сабақтың ортасы

« Ойлан- жұптас – бөліс » әдісі арқылы оқушылар жұптық жұмыс жасайды.

Жұмыс нұсқаулары кезінде оқушылар шеберханадағы тәртіп ережелерімен танысады, жарақат туғызатын негізгі себептердің, жабдықтардың, құрал - саймандардың, әсіресе электр жүйелерінің ақауларын және т. б. жұмыс істеудің теріс әдістерін естіп біледі. Жұмыс орнында нұсқауды мұғалім жүргізеді, ол жұмыстың қауіпсіз әдістерін, техникасын түсіндіреді, электр қауіпсіздігі, жұмыс орнын ұстау тәртібі, оқу механизмдерінің құрылысын, жұмысқа қосу ережелерін, туралы мағлұмат алып, талдап, қауіпсіздік ережелерімен танысады.

ҚБ: «Пайыздық» әдісі арқылы графикалық түрде бағалау

Сабақтың соңы

«Ойлан!»

Қандайда бір, жағдайлар туандаған кезде алғашқы медициналық көмек және алғашқы қауіпсіздік ережелерін ұсыныңдар.

Кері байланыс

«Смайлик» әдісі арқылы кері байланыс жасау

2 -сабақ

Мұғалім:

Ай-күні: Сынып:

Сабақтың тақырыбы

Классикалық өнердің үздік туындылары

Сабақтың мақсаты

Дүниежүзілік және қазақ классиканың туындыларымен танысады.

Сабақтың барысы

Сабақтың басы

Ұйымдастыру.

Шаттық шеңбері

Қол ұстасып, дөңгеленіп,

Тұра қалдық екеуміз.

Өзіміз де дөңгелек

Күнге ұқсайды екенбіз.

Оқушыларға Атақты өнер туындыларын қарауды сұрау

."Джоконда" деген Леонарда да Винчи

"Давид" Микеланджело

"Турксиб" Кастеев А.

-Неге осыларды өнер туындылары деп атайды.?

-Өнердің туындылары қайда сақталады?

-Қазақстанда қандай ірі мұражай бар?

ҚБ: « Белгілер сөйлейді » әдісі арқылы бағалау

Сабақтың ортасы

« Ғажайып үштік » әдісі арқылы оқушылар үштік жұмыс жасайды.

нықта-. Алдымен мұғалім алдын –ала әлем және қазақстан классикалық өнер туындыларының жиынтығын жасап алу қажет. Сыныпта 3-6 оқушыға топтастыру қажет,әр топқа бір-бір пакет суреттер жиынтығын беру оның ішінде әр түрлі суретшілердің түрлі жанрдағы шығармалары болу қажет.

Бұл суреттерге қарап жанрлар түрлеріне қарай жіктеу қажет. Бір оқушыны топта жауаты ету қажет.

суреттер

натюрморт

пейзажи

тарихи

тұрмыстық. т.б

Оқушылардан сұрау қандай ерекшеліктеріне қарап,топтастырдыңдар?

Өнердің жанрларын бөлу.

Мұғалім оқушыларға жанрлар түрлеріне қарай кішігірім топтасуын сұранады.

Мысалы.:

1-топ портрет

2-натюрморт

3-пейзажи

4-тарихи

5-тұрмыстық.т.б

Оқушылар топтасқаннан кейін,сұрақтарға жауап беруін сұраңыз.

неге жанрды олай атаймыз? /натюрморт, пейзаж, тарихи, тұрмыстық.т.б/

Қандай бейнелеуші өзгешеліктер айтылмыш жанрды сипаттайды?

Қандай суретшінің жұмыстарымен сендер таныстыңдар?

ҚБ: « Бағдаршам» әдісі арқылы графикалық түрде бағалау

Сабақтың соңы

Әр топ өз жұмыстарында қазақстан суретшілерінің жұмыстарын іріктеп алсын

Қандай ерекшеліктерге қарап қазақстан суретшілері екенін байқауға болады.

Қандай суретшілерді білесіздер?

Суретшілер жайлы қандай мәлімет бере аласыздар?

Зерттеулер жүргізу.

Оқушыларға АКТ-ның көмегімен өнердің жанрларымен танысу.Оқушылар өздеріне қысқаша жазбалар орындай алу және таблицаны толтыру.

Жанрлар түрлері

Визуалды ерекшеліктеріне нобай

мемлекет

Жанр ерекшелігі

Өнер бағыты

Портрет

натюрморт

пейзаж

тарихи

тұрмыстық

Зеттеген мәліметтері бойынша оқушы жауап беру.берілген критериилерге байланысты оқушылар жауатарын береді.

-топтардың ерекше қорғауы

-Өнердің жанрларға байланысты нақты мәліметтердің болуы.

-визуалды айқындылығын анықтай білу.

) бейнелеу өнерінің түрлері.

Оқушылар анықтай алады

Жанр не екенін біледі, сондықтан өнердің түрлеріне қарай классификациялай алады.

Әр-жанрдағы Топтар натюрмортқа, поттретке классификация жүргізу,мысалы

түсті сурет, бояулармен салынған

ақ-қара бейне

жұмыстар орындалған балшық, пластилина, металлдармен

Кері байланыс

«Нысана » әдісі арқылы кері байланыс жасау

3 -сабақ

Мұғалім:

Ай-күні: Сынып:

Сабақтың тақырыбы

Бейнелеу өнерінің түрлері мен жанры

Сабақтың мақсаты

Бейнелау өнерінің түрлері мен жанрын анықтайды.

Сабақтың барысы

Сабақтың басы

1.Ұйымдастыру.

Шаттық шеңбері

Ән саламыз бәріміз,

Досымызды табамыз

Сәлемет пе?! Міне мен!

Доспын енді сені мен

Сабақтың ортасы

« Буклет » әдісі арқылы оқушылар үштік жұмыс жасайды.

Бейнелеу өнерінің түрлері мен жанры.

Бейнелеу өнерінің түрлері.

Бейнелеу өнерінің әрбір түрі өмірдің сан белесін көрсете отырып дамытады. Бейнелеу өнерінің түрлері шындықты қабылдаумен, көркемдік міндеттермен, сонымен қатар бейнені сомдағанда қолданатын материалдардың әртүрлілігімен ерекшеленеді. Оның әрқайсысы әр кезеңде дамып, өзіндік сипат ала бастады. Алдымен сәулет өнері және жанды бейне бейнелеу өнерінің басты үш түрі болып есептеледі. Содан кейін өнердің бір түрі графика қызыметтік және қосалқы түрден өнердің жеке және дербес түріне айналады. Сонымен қатар сәндік қолданбалы өнер түрі де ерекше сипатта бағыт алады. Соңғы жылдары өнердің дизайн сияқты түрі де өте айқын бенесін тапты.

-1.Графика

-2.Композиция

-3.Дизайн

-4.Кескіндеме – (живопись)

-5.Мүсін өнері – (скульптура)

-6.Сәулет өнері – (архитектура)

Бейнелеу өнерінің жанрлары.

Бейнелеу өнері д/з – айналамыздағы өмір көріністерін жазықтықта әрі кеңістікте бейнелеу арқылы суреттейтін өнері түрі. Бейнелеу өнері бірнеше түрге бөлінеді. Олар: кескіндеме,графика, мүсін, сәндік қолданбалы өнер, сәулет өнері.

Кескіндеме – жазық бетінде бояу түрлері арқылы орындалатын көркем шығарма. Кескіндеме орындалу ерекшелігіне қарай бірнеше жанрға бөлінеді. Олар: натюрморт, пейзаж, портрет.

-1)Натюрморт д/з – заттар мен бұйымдарды үйлесімді етіп бейнелеген көркем шығарма. «Натюрморт» француз сөзі «өлі табиғат» дегенді білдіреді.

-2)Пейзаж д/з – табиғат көрінісін бейнелеген көркем шығарма. Пейзаж әр алуан кейбір пейзаж шығармалары өмірде бар нақты өлкелердің көрінісін бейнелесе, кейбіреуі суретшінің қиалынан туады.

-3)Портрет д/з – адамның бет пішіні бейнеленген көркем шығарма.

Бейнелеу жанрлары да бірнеше түрге бөлінеді. Тарихи, баталдық, маринист, анималистік. Тарихи жанр д/з – белгілі бір оқиғалармен тарихи кезеңдер бейнеленген көркем шығарма. Баталдық жанрда – соғыс оқиғалары мен бейнеленеді. Маринист – теңіз, көл сияқты табиғат көріністерін бейнелейтін шығарма.

Графика д/з – қағаз немесе картон бетіне карандаш, қылқалам немесе басқада құралдармен орындалатын сурет. «Графика» атауы гректің «жазамын, сурет саламын» деген сөзінен шыққан. Кескіндеме д/з – әр түрлерімен жазықтық бетінде ороындалатын көркем шығарма. Кескіндеме суреттері қағазға, картонға, тақтайға, кенепке т.б. салынады. Негізінен қолданылатын бояу түрлері: акварель, гуащь, майлы бояу, пастель, сангина және т.б. Кескіндеме монументтік, станокты болып екіге бөлінеді.

ҚБ: « Бағдаршам» әдісі арқылы графикалық түрде бағалау

Сабақтың соңы

1.Бейнелеу өнерінің түрлері нешеге бөлінеді?

2.Оларды ата?

3. Бейнелеу өнері д/з не?

4. Бейнелеу өнері неше түрге бөлінеді?

5. Кескіндеме д/з не?

6. Натюрморт д/з не?

7. Пейзаж д/з не?

8. Портрет д/з не?

9. Бейнелеу жанрлары неше түрге бөлінеді?

10. Оларды ата?

11. Тарихи жанр д/з не?

12. Баталдық жанр д/з не?

13. Графика д/з не?

Кері байланыс

« Жемістер » әдісі арқылы кері байланыс жасау

4 -сабақ

Мұғалім:

Ай-күні: Сынып:

Сабақтың тақырыбы

Графика. Мүсін. Сәулет өнері

Сабақтың мақсаты

Мүсін өнерінің түрлерімен танысып, мүсіншілердің көркем шығармаларын талдап, мүсін сомдау материялдарының технологиялық тәсілдерімен таныстырады.

Сабақтың барысы

Сабақтың басы

Ұйымдастыру.

Шаттық шеңбері

Шақырамын сендерді

Жолдастарым кел бері

Толтырайық шаттыққа,

Дөңгеленген шеңберді.

Сабақтың ортасы

2.« Зерттеушілер конференциясы» әдісі арқылы оқушылар үштік жұмыс жасайды.

Мүсіндеу - көркемөнердің бір түрі. Мүсін өнері — латынша кесу, шабу, жону деген мағынаны білдіреді. Мүсіндеудің сызба мен кескіндемеден айырмашылығы-барлық көлемін ,пішінін анық көрсетеді. Мүсіндеудің негізгі объектісі - адам. Мүсін өнері ежелден келе жатқан көне өнердің бір түрі болып табылады. Ол тас дәуірінен бастап қалыптасқан, өңделе келіп классикалық өнерге айналған.

Мүсіндеудің түрлері: Монументті мүсіндеу және рельеф. Монментті мүсіндеуде оның барлық жағынан қарауға болады. Рельевті мүсіндеуде жазықтық бетінде орындалады.

Қазақ мүсін өнерінің қалыптастырушысы Хакімжан Наурызбаев (1925-2009ж.ж) Парасат кавальер орденінің иегері. 300 ден астам жұмысы бар. Солардың ішінде ен танымал жумыстары: «Абай Құнанбаев» (1960) ескерткіші, «Ш .Уәлиханов» (1969) Қазақстан Ұлттық Ғылым Академиясының алдында орналасқан биіктігі 8 м, «Ж.Жабаев» ескерткіштері тұлғалық мүсінге жатады. Астана қаласындағы Есіл өзені арқылы өтетін көпірлерде орналасқан Төлеген Досмағанбетовтың «Барыс» мүсіндері, бұлар да сәндік монументальды мүсінге жатады. Мүсін тек бір ғана фигурадан емес екі немесе одан да көп фигурадан тұруы мүмкін. Солардын бірі,біздің қаламызда Достоевский мұражайының іргесін де орналасқан қоладан жасалған «Ш. Уәлиханов пен Ф.Достоевский» мүсіндері . Бұл мүсіндердің авторы Мәскеулік мүсінші Д.Г.Эльбакидзе. Д.Г. Эльбакидзенің Семей қаласындағы тағы бір жұмысы 1972 жылы жасалған Абай көшесінде орналасқан «Абай» ескерткіші.

Келесі рельефті мүсін түріне тоқтала кетейік. Рельефті мүсін жоғарыда айтылып кеткендей белгілі бір жазықтық бетінде орындалады, ғимараттар қабырғаларында ,тыйнның бетынде.

Мүсін сомдауға көптеген заттар негізгі материял бола алады. Мысалы ағаш, түрлі тастар , саз балшықтар, металл, пластилин т.б. Осылардың ішінде мүсіндеуге үйрену үшін оқушыларға ең ыңғайлысы-саз балшық пен пластелин. Олардың жақсы бір қасиеті ырыққа көнгіш, тез иленеді, жасаған мүсін формасын қалай өзгертем десең де ыңғайлы. Мусін жасағанда қолданылатын басты қаолданылатын құралдар: тақтайша,қарқаз, қалақша т.б. Мүсін орындағанда арнайы кйім немесе алжапқыш кию керек. Өйткені олардың мектеп формасыбылғанбауы тиіс.Мүсін кезінде айналмалы станокты…