Жасанды интеллект арқылы тілдік дағдыларды дамыту курсы, 9 сынып

elective course, the program of special courses of the gymnasium component

IMPROVEMENT OF STUDENTS` LANGUAGE SKILLS THROUGH ARTIFICIAL INTELLIGENCE

for 9th grade students

ABILDAEVA NAZYM BAURZHANOVNA

Teacher of English at general school named after Tore Kenzhebaev

Reviewer: …….. – senior lecturer, PhD doctor of …….. University

ФИО.-teacher of the Kazakh language and literature of Secondary School No. 77, teacher-researcher.

Methodological handbook. – Almaty: 2025 year. - 31 p.

CONTENTS

Explanation letter

Stabilization (content) part

Normative part

Informational and methodological department

Methodological instructions for organization of education

Reference list for teachers and students

Appendix

1. Түсініктеме хат

Бұл «Жасанды интеллект арқылы студенттердің тілдік қабілеттерін дамыту» элективті курстық бағдарламасы 9-сынып оқушыларын қосымша тереңдетіп оқытуға арналған.

Қазақстан Республикасындағы білім беру жүйесін техникаландыру мен автоматтандыру тенденциясының қарқынды қадамдары білім мазмұнын, оны оқытып үйретудің жаңа жолдарын іздеумен және ақпараттық технологияларды оқу-тәрбие, соның ішінде мемлекеттік тілді оқытып үйрету үрдісіне кеңінен енгізумен тығыз байланысты. Елбасының халыққа Жолдауында осы мәселеге ерекше назар аударып «тілді тиімді меңгертудің ең үздік, инновациалық-әдістемелік оқу құралдарын, аудио-бейнематериалдарын әзірлеу керектігін» атап көрсеткен.

Қазіргі уақытта АКТ-ны, цифрлық құралдарды, Жасанды интеллектті білім беру бағдарламасында қолдану жан-жақты дамып келеді. Осы мәселе бойынша көптеген мемлекеттік стандарттар, Президенттердің жолдаулары және АКТ-ны жүзеге асырудың қазақ халқына арналған бағдарламалары ұсынылды. Бұл бағдарламалар жалпы білім беретін мектептерде ағылшын тілін оқытудың дамуы мен жетілдірілуіне үлкен әсерін тигізіп отыр.

Қазақстанда ақпараттандыру білім беру жүйесін дамытудың басым бағыттарының бірі ретінде қарастырылады, білім беру саласына ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) енгізу дидактикалық және педагогикалық міндеттерді шешудің қуатты құралына айналуда. Ақпараттық технологиялар компьютерлер мен телекоммуникациялық жабдықтарды пайдалануға негізделген. Ақпараттық технологияны қолдану оқу процесінің тиімділігін, оқушылардың оқу сапасын арттыруға мүмкіндік береді, мұғалімге сабақ барысында қосымша көрнекі құрал ретінде көмегін тигізеді, бұл оқушылардың материалды тез және көп мөлшерде меңгеруін жеңілдетеді.

Мамандандырылған мектептерде ақпараттық білім беру ортасын құру үшін шет тілін оқыту контекстінде Жасанды интеллект құралдарын қолданудың оң ерекшеліктері көрсетіліп отыр:

оқу үдерісі қазіргі заманғы мектеп оқушыларының әлеуметтік-мәдени ортасына сәйкес келетін және оқу процесіне қатысушылардың мотивациялық қызығушылығының деңгейіне жағымды әсер ететін білім беру құралдары мен формаларының кеңейтілген саласына ие;

жасанды интеллект құралдарын қолдану арқылы мұғалім әрдайым шет тілін оқыту әдістемесі саласындағы ең жаңа материалдар мен заманауи ақпаратқа қол жеткізе алады. Осыдан шығатыны, шет тілін оқыту әдістемесі үнемі жетілдіріліп отырады, қалалық және облыстық мектептер деңгейінде педагогикалық тәжірибені жинақтау және енгізу, педагогикалық технологиялармен алмасу жүзеге асырылады. Мұның бәрі шет тілін үйрену үдерісін мүмкіндігінше қызықты және ерекше етеді;

балалардың виртуалды концерттер мен конференцияларға қатысуы, шет тілі мен әдебиеті бойынша балалар байқауларына онлайн түрде қатысуы, онлайн білім беру ойындарына қатысуы, сондай-ақ үй тапсырмасы сияқты оқу материалдарымен жұмыстың инновациялық түрлерін дамыту және олар үйреніп қалған гаджеттерді (планшеттік компьютерлер, телефондар, ноутбуктер) пайдалана отырып, оны көрсету.

Жасанды интеллектті ағылшын тілі сабағында әртүрлі көрнекі оқыту құралдарымен қолдану мұғалімдерге пәнаралық байланысты қамтамасыз етуге, оқу материалын интерактивті түрде ұсынуға және оны шоғырландыруды, тестілеуді және бақылауды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, компьютерлендірілген оқу процесі үй жағдайындағы мұғалімдерге арналған әр түрлі тапсырмаларды орындауда да әсерін тигізеді, бұл студенттерге қызығушылықпен жеке даму мен білім алумен айналысуға, шынайы мәтіндер арқылы сыни және объективті ойлауды дамытуға, ағылшын тілінде сөйлейтін адамдарды тыңдауға және олармен қарым-қатынас жасауға мүмкіндік береді, яғни бұл табиғи тілдік ортаны қалыптастырады.

Жасанды интеллект құралдарын қолдану келесі мақсаттарды шешу үшін жүзеге асырылады:

сабақтың мазмұнына желілік материалдарды енгізу (оларды оқу жоспарына енгізу);

жоба аясында студенттердің ақпаратты өз бетінше іздеуіне арналған іс-шаралар жоспары;

өз бетінше оқуға, бірінші немесе екінші шет тілін тереңдетуге, білім, білік, дағдылардағы олқылықтарды жоюға арналған;

сырттай оқитын студенттің біліктілік емтиханын тапсыруға өз бетінше дайындалуына арналған емтихан;

мұғалімнің жетекшілігімен белгілі бір шет тілін жүйелі түрде қашықтықтан оқып үйрену.

Сандық құралдарды, Жасанды интеллект құралдарын қолданудың жеткілікті кең теориялық негізін көптеген шетелдік және отандық ғалымдар зерттеді. АКТ-ның педагогикалық қызметке әсерін Р.Ш.Бектұрғанова, Г. К. Нұрғалиева, Д. М. Жусубалиева және басқада ғалымдар қарастырды. Заманауи ақпараттық технологияларды қолдана отырып оқыту мәселелерін Е.С. Полат, И.Г. Захарова және басқа ғалымдар зерттеді. Қоғамды ақпараттандыруға байланысты оқу үдерісіндегі өзгерістер туралы орыс ғалымдары В.П. Беспалко, О.К. Тихомирова, И.В. Роберт, А.В. Хуторский, Б.С. Гершунский, Е.С. Полат, А.А. Вербицкий өз еңбектерін арналған. Олар ақпараттандыруды білім берудің жаңа үлгілерін әзірлеу, жаңа технологиялар мен педагогикалық жүйелерді енгізу және оқыту теориясы арқылы білім беру дағдарысын еңсерудің негізгі жолы ретінде қарастырды. Жаңа модельдер ретінде оқыту жүйелерінің әдістері, ақпараттық ресурстар негізінде оқыту, білім берудегі ассоциативті әдісті қарастырды.

Қазіргі уақытта білім беру қызметінің мүлдем жаңа түрлері - Интернет-ресурстармен жұмыс, мультимедиялық бағдарламалар, веб-жобаларды жүзеге асыру, компьютерлік тестілеу, Жасанды интеллек құралдары - ағылшын тілін оқытуға және барлық тілдік дағдыларды дамытуға бағытталған.

Осы бағдарлама негізінде, “Eigo.AI” https://eigo.ai/study/?id=335&subscreen=read жасанды интеллект құралы ұсынылып отыр.

Жасанды интеллект құралының негізі парақшасы мынадай:

Eigo.AI бұл сіздің оқудағы жоспарыңызды жақсарту үшін көптеген дағдылар мен жедел жасанды интеллект (ЖИ) кері байланысын біріктіретін ағылшын тілін үйренуге арналған кешенді құрал!

EIGO.AI бұл ағылшын тілін үйренушілердің төрт дағдысын қамтитын жасанды интеллектке негізделген әлемдегі алғашқы толық платформа. Ол ағылшын тілін үйренуге арналған сабақ жоспарларын жасау және әзірлеу үшін жасанды интеллекті пайдаланады. Әр сабақтың мынандай деңгейлері бар: бастаушы, орта және тереңдетілген.

Сабақтар мынадай бөліктерден тұрады:

Субтитрлері бар бейне;

Сұрақтармен бірге мәтінді оқу;

Тыңдау әрекеттері;

Сөйлеу практикасы бойынша іс-әрекеттер;

Сөздік қорға арналған тесттер;

Жазу әрекеттері;

Пікірсайыс тапсырмалары.

Eigo.AI Жапонияның Осака қаласындағы ағылшын тілі мұғалімі және технология бойынша сарапшы Пол Рейн арқылы құрастырылды.

AI-power дегеніміз жасанды интеллекті осы веб-сайтта мәтіндерді, бейне үзінділерді, тесттерді және сөз анықтамаларын жасауға көмектесу үшін пайдаланылады. Жасанды интеллект (ЖИ) сонымен қатар сөйлеу және жазу тапсырмаларын орындауда кері байланыс беруге көмектеседі.

Жасанды интеллект (ЖИ) таңбалауыштары дегеніміз не?

Жасанды интеллект таңбалауыштары – бұл Жасанды интеллектті қаншалықты қолданатыныңызды өлшеу әдісі. Таңбалауыштар оқу, жазу және талқылау әрекеттерінде Жасанды интеллект пен әрекеттескен кезде пайдаланылады:

Оқу: Жасанды интеллект (ЖИ) сөздерге анықтама беру арқылы көмектеседі. Бір сөзді іздеу барысында 200-ге жуық Жасанды интеллект таңбалауыштарын пайдаланады.

Жазу: Жасанды интеллект (ЖИ) сіздің жазбаңыз туралы кері байланыс береді. Бір жазбаны тексеру кезінде 2500-ге жуық Жасанды интеллект таңбалауыштары қолданылады.

Талқылау: сіз Жасанды интеллектпен сабақ тақырыбы туралы сөйлескен кезде, Жасанды интеллект (ЖИ) кері байланыс береді. Бір әңгімеде 5000-ға жуық Жасанды интеллект таңбалауыштары қолданылады.

Eigo.AI құралының кейбір негізгі ерекшеліктерін атап өтейік:

Әр түрлі мазмұнды кітапхана

Әр сабақ бейне материалдан басталады. Қиындықтың үш деңгейі бар: бастаушы, орта, жетілдірілген. Студенттер бейнелерді көре алады және субтитрлерді оқи алады.

Тыңдау практикасы

Бейнематериалды көргеннен кейін оқушылар мәтінді қайта тыңдап, сөздердің орнын толтырады. Жедел кері байланыс тыңдау ұпайларын білуге көмектеседі.

Оқу бөлімі

Тілдік деңгейге сәйкес үш мәтін бар. Студенттер жаңа сөздермен жұмыс істей алады және анықтамаларды таба алады. Оқығаннан кейін студенттерге тест түріндегі сұрақтар беріледі және олардың нәтижелерін көре алады.

Жасанды интеллектке негізделген әрекеттер

Барлық тест түріндегі сұрақтар мен мәтіндер жасанды интеллект арқылы жаалады және адамның дәлдігіне тексеріледі.

Сөйлеу кері байланысы

Бұл бөлім студенттердің тыңдау және сөйлеу қабілеттерін дамытады. Сөйлеу бөлімі үшін студенттерге бес сөйлем беріледі. Біріншіден, тіл үйренушілер сөйлемдерді тыңдайды, содан кейін микрофонды басу арқылы сөйлеу материалдарын жазып алады. Түстер айтылу сапасын анықтайды, мысалы: қызыл – елеулі қателер, қызғылт сары – болмашы қателер, жасыл – жақсы.

Жазу жаттығулары

Оқушылар берілген сұраққа жауап жазады (25-100 сөз). Жасанды интеллект студенттердің жазуын бес критерий бойынша тікелей бағалайды және өздері қалаған тілде жетілдіру бойынша кеңестер береді.

Қайталау әрекеттері

Оқушылар сөздерді анықтамалармен сәйкестендіріп, жедел кері байланыс алады және өз қателіктерімен жұмыс істейді.

Сөйлесу компоненті

Студенттер жасанды интеллектпен сөйлесуге машықтанады, нақты уақыт режимінде түзетулер енгізеді және берілген тақырып бойынша сөйлесуді жалғастырады. Грамматика, лексика және т.б. бойынша кері байланыс алыңыз.

Көптілді қолдау

Кері байланыс және анықтамалар бірнеше тілде қол жетімді, бұл барлық тіл үйренушілерге қол жетімділікті қамтамасыз етеді.

“Start Now!” батырмасын басқаннан кейін, біз бұл бетті көре аламыз. Бұл жерде үш деңгей, және Санаттар көрсетілген.

Егер тіл үйренушілер Санаттарды (Categories) басса, алфавиттік ретпен көрсетілген әртүрлі тақырыптар бар, мысалы:

Amazing

Economy

Geography

Music

Animals

Education

Health

Nature

Art

Entertainment

History

Religion

Business

Environment

International organizations

Science

Controversial

Famous people

Language

Society

Culture

Famous place

Medicine

Sport

Disaster

Food and Drink

Military

TV and Movies

Осы санаттарға сәйкес ағылшын тілі мұғалімі тақырыпты күнтізбелік жоспар негізінде таңдай алады.

Бұл Жасанды интеллект құралы интерактивті және интеграцияланған іс-шаралар арқылы ағылшын тілін үйрену дағдыларын жетілдіруге бағытталған. Бұл құралдың ең жақсы артықшылығы - жасанды интеллект арқылы жасалатын сөйлеу және жазу әрекеттеріне жан-жақты кері байланыс беруі болып табылады.

Бағдарламаның мақсаты: 1. «EIGO.AI” жасанды интеллект құралында ұсынылған аутенттік және заманға сай мәтіндер арқылы жоғары сынып оқушыларының оқу дағдыларын жетілдіру, тыңдау, жазу және сөйлеу дағдыларына арналған белгілі бір тапсырмаларды орындау, тыңдау дағдысын жасанды интеллект көмегімен тексеру кезінде жылдам берілетін кері байланыс арқылы оқушылардың жауаптарындағы қателерін түзету және ағылшын тілін одан әрі үйренуге ынталандыру болып табылады. 2. Әлемдегі қызықты фактілер мен оқиғалармен бөлісу және олардың сөздік қорын дамыту. 3. Студенттердің ағылшын тілін үйренуге деген қызығушылығын ояту.

Бағдарламаның міндеттері:

Студенттерге айналамызда болып жатқан фактілер, оқиғалар мен жаңалықтар туралы және әлем тарихындағы оқиғалардан, жаңашыл заттардың ашылуларынан хабардар болуына мүмкіндік жасау.

ЖИ құралынан алынған аутенттік мәтіндер мен бейімделген мәтіндердің арасындағы айырмашылықты түсіндіру, оларды осы Жасанды интеллект (ЖИ) құралымен жұмыс істеуге үйрету.

Ағылшын тілін оқытуда Жасанды интеллект құралдарын қолданудың тиімділігін түсіндіру біз үшін ең күрделі әдіс болып табылады, ұсынылып отырған https://eigo.ai/lesson/ бағдарламасында 9-сынып оқушыларына Коммуникативті тілді оқыту (CLT) әдісі және Тапсырмаға негізделген оқыту (TBL), Дербестендірілген және Бейімделгіш оқыту әдістері студенттерді ағылшын тілінде еркін сөйлеуге және өз идеялары мен пікірлерін еш ойланбастан айтуға көмектеседі.

EIGO.AI құралы ағылшын тілін үйренудегі барлық төрт тілдік дағдыларды жетілдіруге және дамытуға көмектеседі: тыңдау, сөйлеу, оқу, жазу, сондай-ақ талқылау. Әрбір қабілет пен дағдының қалай жетілдірілетіні айтылды:

1. Тыңдау дағдылары