Жасөспірімнің өзіндік санасын қалыптастыру туралы баяндама

«Қ.Рысқұлбеков атындағы №33 жалпы орта білім беретін мектеп»КММ

Баяндама

Тақырыбы: «Жасөспірім бойында жеке өмірінің құндылығына, өзін-өзі белсендіруге қажетті көзқарасын, өзіндік санасын қалыптастыру».

Бастауыш сынып мұғалімі:

Амренова А.А.

2018-2019 оқу жылы

Жоспар:

I.Кіріспе

II.Негізгі бөлім:

1.Баланың бойындағы беймәлім қасиеттерді анықтау.Ата – ананың ролі.

2.Ел болам десең, бесігіңді түзе.

3.Адамгершілік тәрбиесі.

4.Танымдық белсенділік.

5.Жеке тұлғаны қалыптастыру.

III.Қорытынды.

Кіріспе

Егемен еліміздің тірегі – білімді ұрпақ. Қазақ халқының өмірінде тәрбие жеке отбасының ғана мұраты болған емес, ұрпақ болашағы ежелден ортақ мүдде деп түсінілген.

Біздің болашағымыз – арта өсіп келе жатқан жас өскіндер мен жасөспірімдер. Жас ұрпақ – ел тірегі, ертеңіміздің кепілі - деген сөз бар. Әсіресе, баланың эстетикалық – көркемдік талғамын ұштап, ұлттық тәрбие беруіміз керек. Баланың тілі қалыптаспай, ойын айта алмайтыны түсінікті болғанымен, тіл - халық жаны, бар болуы екендігін түсіне береміз бе! Тіл ана сүтімен бала бойына дарып мектеп атты ұяда дамып жетіледі. Онсыз бала мәңгүрт болып, елін – жерін сүймейді. Сусыз, құрғақ жерге, таса көлеңкелі жерге дән тастағанмен өнбейтіні сияқты, жас баланы біліммен сусындатып, бағып күтпесек, көкірегін ашып, тәрбие бермесек, өспейді, өнбейді. Баламен тіл табысып, оның бойынан білім ұрығын себетін басты тұлға – Ұстаз. Ұстазы білімді болса ғана, осы ұлы мақсатқа – егеменді терезесі тең елге айналуға мойын бұрамыз.

Баланың өмір тәжірибесі аз, сондықтан оған айтатын ақыл - насихат, өнеге өсиет, әрі әсерлі, әрі ойда қалатындай мәні бар болуы керек. Ұрпағымызды ана тілін ардақтауға, ұлтымызды сақтауға, көтеруге, қазіргі өмірге қолдануға қолайсыз, тіпті теріс тәрбиелейтін қасиеттерден сақ болуға, ақылға қонымды сөздер айту арқылы баланы тәрбиелейді және санасын арттырады.

Қай ғасыр болсын, тәрбие мәселелері назардан тыс қалып көрген емес. «Бала тәрбиесі – мемлекеттің маңызды міндеті» деген сөзді Плотонның өзі де бекер айтпаған болар. Әрбір қоғамның өз дамуы жағдайында бұл өткір мәселе әрқалай шешіліп отырған.

Қазіргі таңдағы ағымда тәрбие мәселесі оңай болып отырған жоқ. Кейбір тұрмыстық қиындықтар мен өмір сүрудің ауытқушылығынан руханиятсыздық белең алды. Сондықтан Президентіміз Н.Ә.Назарбаев өзінің Жолдаулары мен сөздерінде егемен еліміздің азаматтарын қалыптастыруда тәрбие жұмыстарының ерекше рөлі барын баса айтып келеді. Елбасы әсіресе, жастардың ұлттық патриотизм сезімін оятып, тәрбиелеу қажеттілігіне айрықша көңіл аударуда.

Ұрпақ тәрбиесі – ел алдындағы маңызы зор міндет. Еліміздің дамуына үлес қосатын білімді де мәдениетті, парасатты азамат тәрбиелеп шығару ұстаздардың негізгі міндетті болып саналады.

Тәрбиенің басты мақсаты – бақытты адамды тәрбиелеу,өмірді сүйетін,өмірдің әрбір сәтінен қуана білетін.Жасөспірім тәлім – тәрбиені, адамгершілік қасиеттерді үлкендерден, мұғалімдерден насихат жолымен емес, тек шынайы көру, сезім қатынасында ғана алады.Жеке тұлғаның боындағы жалпы адамзаттық құндылықтардың қалыптасуы да осы бағытта жүзеге асады, сөйтіп оның өзін-өзі тануына, өзіндік бағдарын анықтауына мүмкіндік туғызаттындай тәлім тәрбие беру керек.

«Мен үш қасиетімді мақтан тұтам, - депті Ақан сері. Олар: жалған айтпадым жақсылықты сатпадым және ешкімнен ештеңені қызғанбадым. Бұл үш қасиет әркімнің өз Құдайы. Өз Құдайынан айрылған күні адам бос кеуде, өлгенмен тең» деген екен. «Еліміздің күші – патшада, сәбидің күші – жылауда, ақымақтың күші - өтірікте, ұрының күші – үндемеуде» демекші, біздің күшіміз, қорғанышымыз, сеніміміз – адамгершілігімізде болуы керек. Ол үшін мектеп, қоғам, жанұя болып Ақаның тұлғалық қасиеттерін бала бойына дарытта білсек, өзінің әрбір сөзіне, әрбір ісіне жауап бере алатын бақытты тұлғаны қалыптастыра алсақ – ұлы жеңіске жеткеніміз.

1. Баланың бойындағы беймәлім қасиеттерді анықтау. Ата – ананың ролі.

Қазір біз өмір сүріп отырған қоғамдағы білім саласының басты мақсаты әр оқушы өзінің және қоғамның мүддесіне өзін-өзі белсенді етуге дайын өзгермелі даму үстіндегі ортада өмір сүруге бейім, бәсекеге қабілетті және құзіретті, шығармашыл білімді тұлға қалыптастыу болып табылады.

Осы міндеттерді орындау барысында біздер қандай кедергілерді жеңуге тиіспіз және қандай көкейтесті мәселелерді шешуге тиіспіз.Оқушылардың өміріндегі бір нәрсені ерекше деп алаып, оған қатты зер салып, қалғандарын елемей қалдырсақ, ол қателіктің ең зоры болып табылады.Ондай ұсақ түйектер үздіксіз күнбе-күн кездесіп отырады және өмірдің өзі сол ұсақ түйектен құралады. А.Макаренко «Тәрбие ішінде ешбір ұсақ түйек нәрсе жоқ» деген екен.Ал осынау жауапкершілігі зор міндетті тек мектеп пен мұғалімдер ғана шешуге тиіс пе?

Меніңше, әрбір баланың іс-әрекеті, тәрбиесі от басында ата-ананың жағымды өнегесінен қалыптасады, сондықтан баланың бас ұстазы ата-ана.Ал отбасы – таным белгісі, отбасы өркениет ошағы, отбасы – үлгі өнеге бастауы.

Білім берудегі тәрбиеге негіздеудің екі тәсілі бар.Бірінші, білімді ұлтық құндылықтар мен өркениетке негіздеу; екінші, шәкіртті өз жігерін толық пайдалануға баулу.Баланы білім шыңына көтеру үшін ата-ана мен мұғалім бірлесе бірін бірі қолдау көрсете жұмылғанда ғана еңбектері күткен нәтижеге қол жеткізері анық.

Оқушының жеке басының қасиеттерін, от басының баласының тәрбиесіне деген көз қарасын арнайы дайындалған сауалнама арқылы анықтадым.Сауалнама екі түрлі: 1.Ата – аналарға.2.Оқушыларға арналған сауалнама.

Ата – аналарға арналған сауалнама.

1.Оқушының тегі,аты________________________________________________

2.Туған жылы, айы, күні_____________________________________________

3.Ата – ананың аты жөні_____________________________________________

4.Сіздің балаңыздың өз бөлмесі немесе өз бұрышы бар ма?

5.Балаңыздың сабағына көмектесіп, күнделікті қадағалап отырасыз ба?

6.Балаңыздан мектепте не болғанын (қандай қызықты оқиғалар) сұрап тұрасыз ба?

7.Балаңыздың сабақтан тыс уақытта немен шұғылданатынын, достары кім, неге қызығатынын үнемі біліп отырасыз ба?

8.Балаңыз үнемі тіліңізді алама?

9.Бала тәрбиелеуде білімім мен тәжірибем жеткілікті деп ойлайсыз ба, әлде білімнің жеткіліксіздіге қиындық туғызып отыратын кездер болама?

10.Балаңызды тәрбиелеу барысында сынып жетекшісімен ақылдасып, көмек сұраған кездеріңіз болды ма?

11.От басында бала тәрбиесімен көбіне кім айналысады?

12.Балаңызды тәрбиелеу барысында біліміңізді көтеру мақсатында өздігіңізден кітап – журнал оқып, талпынып көрдіңіз бе?

13.Балаңызды ұрған кездеріңіз болды ма және жазалаудың осы әдісі нәтиже береді деп ойлайсыз ба?

14.Ата – аналар жиналысына үнемі қатысасыз ба, сол жиналастан сіздің аларыңыз бар ма? Әлде сіз оған балаңыздың тоқсандық бағасын естуге ғана барасыз ба?

15.Отбасындағы тәрбиеде психологиялық оң көзқарас қалыптастыруда мектеп тарапынан қандай көмек болғанын қалайсыз?

16.Көркем шығармаларды оқығанды жақсы көреме?

17.Балаңыздың қандай өнері бар?

18.Балаңыздың еңбеке көзқарасы қалай?

19.Балаңыздың тәртібі мен мінезінде қандай өзгешелікті байқап жүрсіз?

Оқушылардың жағымсыз қасиеттерін анықтау.

Жаман

қасиеттері

Дөрекілік

Көкіректік

Қырсықтық

Ашуланшақ

Ұрысқақ

Өтірікші

Екі жүзділік

Мақтаншақ

Әлім жеттік

Менсінбеушілік

Сатқындық

Арсыздық

Арамдық

Бұзықтық

Әдепсіздік

Қызғаншақтық

Іші тарлық

Мен мендік

Тіл азар

Жалқаулық

Еріншектік

Жағымпаздық

Тұрақсыздық

Көрсе қызарлық

Талапсыз

Ұқыпсыз

Оқу

шының

аты-жөні

2. Ел болам десең, бесігіңді түзе.

«Әрбір адам ең алдымен өз халқының перзенті, өз Отанының азаматы болу керек екенін, ұлтық болашағы тек өзіне байланысы болатынын есте ұстауға тиіс». Мұндай тұжырымға тоқталуға ұлтық әдеп ғұрыптар мен дәстүрле көптеп кездеседі әрбір ұрпақ өз кезі мен өткеннің талаптары, объективті факторлар негізінде жеткіншек ұрпақты өмірге даярлап, оны жинақталған тәжірибе арқылы тәрбиелеп отырып, өзінің ата бабаларының рухани мұрасын игере түсуі керек. Бұл болса кәсіби шеберлікпен ұйымдастырылатын мектептің тәрбие жүйесі арқылы жүзеге асады. «Халық кемеліне келіп өркендеуі үшін, ең алдымен азаттық пен білім керек», - деп Шоқан өте орынды айтқан.Қазақстан егеменді ел болды.Ал енді осы егеменді елдің ертеңгі ұрпағының, оқу білімінің тереңдігі немен өлшенеді?

Мектептегі тәрбиенің негізгі міндеттері:

1. Оқушыларды ұлттың алдында тұрған ерекше проблемаларды шешуге дайындау.

2. Өз халқынаң ғасырлар бойы қол жеткізген табыстарына ұмтылуға тәрбиелеу, жас ұрпақты түп тамырынан үзіле жаздаған, ата-баба салты мен дәстүрі, әдет-ғұрыпымен қайта табыстыру.

3. Мектептің тәрбие жүйесін ұлттық мәдениет пен ұлтық педагогика идеяларына негіздеу.

Тәрбиенің негізгі мақсаты – дені сау,ұлттық сана сезімі оянған рухани ойлау дәрежесі биік, мәдниетті, парасаты, ар – ожданы мол, еңбек қор, іскер, бойына басқада игі іс әрекеттер қалыптасқан адамдар тәрбиелеу.

Тәрбиенің мазмұны оны жүзеге асыратын әдіс тәсілдердің негізі – адамгершілік, имандылық, ізгілік, елжандылық.

Тәрбиенің негізі – ұлттық тәлім тәрбие.Тәрбиеге қойылаттын өте маңызды және күрделі талаптардың бірі – егеменді елдің азаматын тәрбиелеу.