Жастар және діни бірегейлік туралы мақала

Жастар және діни бірегейлік: қиындықтар мен перспективалар

Қазіргі әлемде жастар көптеген қиындықтармен бетпе-бет келіп отыр, олардың бірі жылдам әлеуметтік-мәдени өзгерістер жағдайында діни бірегейлікті қалыптастыру болып табылады. Бұл мақалада біз жастардың діни болмысы контекстінде кездесетін негізгі қиындықтар мен перспективаларды қарастырамыз.

«Жастар және діни бірегейлік» сөздері алдымен жеке-жеке мәнін ашуды қажет етеді: жастар- әлеуметтік топ ретінде; бірегейлік- ғылыми интегративті жүйесі ретінде; дін мен діндарлық сананың, мінез-құлықтың, қатынастардың діни қасиеттерінің жиынтығы ретінде. Б. Дейч, В. Лисовский, В. Боряз, С. Иконникова еңбектерін талдау жастардың өмірдегі өзін-өзі анықтау жағдайында, нақты әлеуметтік бағдарлары жоқ, қазіргі қоғамда болып жатқан барлық оң және теріс процестердің әсері үшін ең осал әлеуметтік топ екенін көрсетеді. Қазіргі әлеуметтік анықтамаларда жастар сөзінің мағынасы (ағылш.- youth) – әлеуметтік және психофизиологиялық жетілудің қалыптасу кезеңін бастан өткеріп және ересектердің әлеуметтік рөлдерін орындауға бейімделу жатқан әлеуметтік-демографиялық топ. Жастар халықтың басқа топтарынан ерекшелендіретін ұтқырлық, зияткерлік белсенділік және денсаулық деңгейлеріне ие. Мұны Мудриктің сөздерімен растайды:" тек жас ұрпақ идеологиялық және психологиялық стереотиптерді жеңе алады, құндылық бағдарларының жаңа жүйелерін қалыптастырады, болашақтың азаматтық қоғамының идеалдарын жасай алады " (9). Ол үшін жастардың барлық объективті алғышарттары бар: ойлау мен іс-әрекеттің шығармашылық сипаты

Діни сәйкестілік адамның жалпы діни өзін-өзі анықтауы, конфессиялық сәйкестіктің ерекше нысаны ретінде қарастырылады. Қазақтардың этногенезін алғашқылардың бірі болып зерттеген Ш.Уәлиханов кез келген халықтың, оның ішінде қазақтардың этникалық тарихын діннен, наным-сенімінен бөлек зерттеуге болмайды деген тұжырымға келді. Діннің осындай ерекшеліктеріне байланысты қазақтар қашанда діни төзімділік пен толеранттылықпен ерекшеленді. Алайда, соңғы жылдары көптеген радикалды исламдық ағымдардың («Хизбут-Тахрир», «Шығыс Түркістан Ислам партиясы», «Исламдық жиһад» т.б.) дамуымен террористік бағыттағы түрлі уахабилік секталар, діни мәселелер көтерілді. Қазақстанда бір жағынан толеранттылық, екінші жағынан діни төзбеушілік ерекше өзектілікке ие. Бұл мәселе 2011 және 2012 жылдары еліміздің бірқатар өңірлерінде орын алған, бейбіт тұрғындардың өмірін қиған және діни шиеленіс тудырған лаңкестік әрекеттерге байланысты ерекше маңызға ие болды. Барлық уақытта дін мемлекет пен қоғамның дамуында маңызды рөл атқарды. Қазіргі уақытта оның бүкіл әлемдегі рөлі одан әрі өсті. Қазақстанда да халықтың діни өмірге, әсіресе жастардың қызығушылығы артып келеді. Мұны жас ұрпақ арасында діни бірегейліктің өсу ди

Діни бірегейлік мәселесі де бірқатар себептерден туындаған жаһандану процестері мен мәдениетаралық байланыстардың қарқынды дамуына байланысты ерекше өзекті болуда. Біріншіден, қазіргі жағдайда, бұрынғыдай, өмірдің мәдени формалары міндетті түрде адамның қандай да бір әлеуметтік-мәдени топқа ғана емес, сонымен қатар діни қауымдастыққа жататындығын болжайды. Көптеген әлеуметтік-мәдени топтардың ішінде ең тұрақтысы – уақыт өте тұрақты болған діни бірлестіктер. Бұл қауымдастықтар кейде адамға өмірде қажетті қолдау көрсете алатын ең сенімді топ болып табылады.

Жастар арасында діндарлықтың өсуінің негізгі себептерінің бірі-дін ұлдар мен қыздардың әлеуметтік қалыптасуының күрделі процесіне жаңа нәрсе әкелетін "сәнге" айналады. Жастар діни сенуші болып табылатын танымал блогерлерге еліктейді. Әлеуметтанулық зерттеулер өздерін діни деп санайтын жастардың көпшілігі дінге отбасылық тәрбиенің әсерінен келгенін көрсетеді. Бала өз үйінде не көретінін үйренеді деп бекер айтылмаған. Адамның қоршаған ортасы да маңызды фактор болып табылады. Жастар дінге өздерінің рухани ізденістерінің нәтижесінде, сондай-ақ таныстары мен достарының әсерінен келеді.