Жазу белгілері арқылы тұлға ерекшеліктерін талдау

Belgibaeva Altynay Elemesovna, East Kazakhstan State University

named after S.Amanzholov, graduate student,

Faculty of Psychology and Education

E-mail: [email protected]

THE STUDY OF HANDWRITING THROUGH

THE STUDY OF INDIVIDUAL PSYCHOLOGICAL CHARACTERISTICS OF PERSONALITY

Белгибаева Алтынай Елемесовна, Высший колледж Восточно-Казахстанского

ГосударственногоУниверситета имени С.Аманжолова, магистр,

преподаватель психологии

E-mail: [email protected]

ЖАЗУ БЕЛГІЛЕРІН ТҰЛҒАНЫҢ ЖЕКЕ-ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН АНЫҚТАУ АРҚЫЛЫ ЗЕРТТЕУ

И.И. Гольдберг , С. Ю. Алесковский , Д.М. Зуев-Инсаров және тағы да басқа авторлардың пікірі бойынша әр бір графологиялық белгі ерекше жолмен түсіндіріледі. Ал, жазудың біршама ақпараттық белгілерін зерттеу тұлғаның жеке-психологиялық ерекшеліктерін анықтаусыз жүзеге аспайды, себебі әр бір графологиялық белгіде жазу жазушы мінезінің нақты бір қасиеттері, темпераментінің ерекшеліктері, сыни ойлауға деген қабілеттері және т.б. жайлы ақпарат болады.

Осыған орай, тұлғаны зерттеу тұрғыларын қалыптастыру мен психологиядағы бұндай бағытты дамытудың маңыздылығын академик, психологияның ленинградтық мектебінің қалаушысы Б.Г. Ананьев ерекше атаған. Ол тұлғаның өзіндік ерекшелігі, оның қабілеттері, қалаулы іс-әрекет сфералары дәл осы жеке даралығы арқылы байқалады деген. Оның пікірі бойынша, тұлғаның қаситеттерін бағалау арқылы өзіне темперамент, мінез, қабілет, бағыттылық, өзіндік бағалау, эмоционалдылық, өзіндік бақылау дәрежесі, қарым-қатынасқа түсу дағдысы сияқты құраушыларды өзіне қосатын оның психологиялық бейнесін қалыптастыруға болады .

Ал, өткен жүз жылдықтың 80-ші жылдары СССР Әділет Министрлігінің ВНИИСЭ-де жүргізілген және Л.В. Сидельниковамен жалпыланған зерттеулер жазу белгілерінен экстраверсия мен интроверсияның көрініс табатындығын нақты көрсетті.

Ю.Н. Погибко, Л.В. Сидельникова және Т.Х. Хускивадземен экстраверсия мен интроверсияның, невротизмнің, психотизмнің жазу белгілерімен байланыстылықтары жайлы болжамды тексеру эксперименті өткізілген. Ал, қолданылған белгілер тізімі соттық-жазу сараптамасында қабылданған классификациясына негізделген. Олардың тізімін жазудың нақтылық, циклділік, ырғақтылық және қисындылық сияқты белгілермен толықтырған. Нәтижесінде жазу белгілерімен және Айзенк тесті арқылы анықталған эсктраверсия-интроверсия, невротизм, психотизм сияқты темперамент қасиеттері арасындағы корреляция алынған. Нәтижеден алынған 0,4-0,6-ға жететін корреляция коэффициенттерінің мәндерін кездейсоқ деп санауға болмайды. Жазудың жалпы белгілерімен біршама жақсы психотизм, ал біршама нашар невротизм мен экстраверсия өзара байланысады. Бұл жұмыс тұлғаның қасиеттері мен жазу белгілерінің байланыстылықтарын дәлелдейтін біршама салмақты дәлел болып табылды…