Жер жаннаты Жармыш ашық тәрбие сағаты 6 сынып

Сабақтың тақырыбы: Jarmys’tyn’ jeti keremeti

Сабақтың мақсаты:

Оқушыларды еліміздің, өлкеміздің, аулымыздың тарихына деген қызығушылығын

қалыптастыру.

2. Еліміздің тарихы негізінде оқушылардың зерттеушілік дағдыларын жетілдіру

3. Қазақстандық патриотизм, елімізге, өлкеміз бен аулына деген мақтаныш пен құрмет

сезімін дамыту

Көрнекілігі: «Жармыштың жеті кереметі»суреттер,слайдтар

Жүргізуші: Армысыздар құрметті ұстаздар, оқушылар!

Не замандар өтсе-дағы бұлағай,

Көк түріктің туы қалды құламай.

Маңғыстауым –тұнып тұрған тарихым,

Ашық аспан астындағы мұражай,-демекші, кең байтақ қазақ даласында осы бір қасиетті өлкенің тарихы ерекше.Тарихының тамыры тереңге тартқан Маңғыстау жері талайларды тамсандырған.Табиғаты таңғажайып,тау-тасы түртіп қалсаң сөйлеп кеткелі тұрған

ғажап өлке. Киелі Маңғыстау жері туралы сыр шертетін болсақ,бұған бір 40 минут түгіл,1 күн

аздық етер.Абыл,Нұрым,Сүгірлерден бастау алатын жыраулар мен 362 әулиемен жалғасын

табатын киелі мекенді жырлауға 10 күн де аздық етер деп ойлаймын.Маңғыстау – мәңгілік

ән,таусылмайтын жыр-дастан, тарихы-шежіре, қойнауы – кенді, жайлауы-малды, келешегі

кемел өлке.

Маңғыстау ауданы 1928 жылы құрылған. Биыл қасиетті мекенімізге 90 жыл. Аудан орталығы - Шетпе ауылы. Ірі елді мекендері: Шетпе, Тұщықұдық, Жыңғылды, Ақшымырау, Жармыш, Өтес, Ұштаған, Оңды, Шайыр, Қызан, Шебір, Тұщыбек.

Біз бүгінгі тәрбие сағатымызды не себепті «Жармыштың жеті кереметі» деп алдық? Өйткені адамзат тарихында әлем кереметтерінің саны жетеу ғана. Неге жетеу? Кездейсоқ алынды ма бұл сан? Бұл сұрақтарға жауап беру үшін өткенді еске алған артық емес. Кереметтер туралы қысқаша айтып кетейік.«Жеті» деген санды қадірлеу көне заманнан басталады,қасиетті сан болып есептеледі. Ай күнтізбесін негізге алған есеп бойынша-бір аптада жеті күн бар, демек, Ай фазалары жеті күнде бір өзгеріп отырады. Аспан әлемінде жеті шырақ: Күн, Ай, Меркурий, Сатурн, Марс, Юпитер, Шолпан . Сонымен қатар Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» бағдарламасында да 7 құндылықты атап көрсеткен. «Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы» жобасы жалпыұлттық қасиетті орындарды және аса қастерлі жерлерді сақтауға, әрі елдегі туристік инфрақұрылымды дамытуға мүмкіндік береді делінген. Сол себепті біз туған өлкеміздегі қасиетті де, керемет жерлеріміз туралы бүгінгі ашық тәрбие сағатында мәліметтер беретін боламыз

(Кенет есік қағылып,біреу сыр сандық тастап кетеді.)

— Балалар,мына сыр сандықты біреулер бізге тастап кетіпті. Сыр сандық ашылмайды екен.Оны қалай ашамыз? Әрине,кілтпен.Ол үшін кілтті табуымыз қажет.Кілтті іздеп туған өлкеге саяхатқа шығайық. (Автобустың дыбысы шығады.) Автобусқа отыру үшін не істейміз? Билет сатып аламыз. Нөмірі 1-ші билет сатып алғандар 1-ші топқа, нөмірі 2-ші билет сатып алғандар 2-ші топқа бөлінеді.

1-топ. Тарихшылар - ғажайып фактілерді келтіреді.

2-топ. Зерттеушілер-суреттер, бейнероликтер корсетеді.

Жайлаубай Жалғас: Жерлесіміз Сабыр Адайдың «Маңғыстау» атты өлеңін жолдарын қабыл алыңыздар

Маңғыстау , қойтастарың-жүрегімдей, Мұнарың- жалы жалын күреңімдей . Аспанның – Адайлардың көкірегі , Құс жолы – Көкмойнақтың шідеріндей. Бөленген бөктерлерің – бөбегімдей, Қақтарың- қас айғырдың төбеліндей. Самалың- сағыныш пен мұңға толы , Қалнияз, Қайыптардың өлеңіндей. Қуансаң сен бақыттың кіндігіндей , Қайғырсаң , көтере алмас піл бүгілмей . Басынан бұлт кетпейді Манатаның , Арудың ашылмаған түндігіндей. Арқары – Алтын Орда Төресіндей, Құйыны – шыр айналған жер өсіндей. Түрікмендер өз қолымен тұздап кеткен , Сорлары ақшораның денесіндей. Бекетім- құдайымның арысындай , Жасылы – ерлерімнің намысындай . Әйтуір , Мен білетін Маңғыстаудың, Иті де – басқалардың барысындай .

Жүргізуші: Жармыш ауылының тарихы 1930 жылдан бастау алады. 1931 жылдары Маңғыстауда бірнеше серіктестік құрылады. Сол жылы құрылған бірінші серіктестіктің орталығы Тиген елді мекені болды. Бұл серіктестік 1940 жылдарға жақын «Жаңа күш» артелі деп аталды. Ал, алғашында екінші серіктестік деп аталған «Чапаев» артелінің орталығы әуелі «Ауыздыбаста» содан соң «Аманқызылитте» болып, кейін «Мәстекке» көшірілді. Мәстекте Шевченко ауылдық кеңесі құрылып, оған «Чапаев» , «Жаңа күш» серіктестктеріі әкімшілік жағынан бағынышты болады. 1953-1954 жылдары Чапаев және Алғабас серіктестігі бірігіп, орталығы Жармыштан Чапаев колхозы болып ашылады. Орталығы Жармыш ауылы болады.

Жармыш оңтүстігінде Қаратау, солтүстігінде Ақтау селімдері қоршаған қос таудың ортасында орналасқан. Аудан орталығынан 25 шақырым, облыс орталығы Ақтау қаласынан 180 шақырым қашықтықта орналасқан. Жер көлемі 589000гектар.

Сағынышым менің ауылым

Қаратаудың сол бір бауырын

Туып өстім сенде есейдім

Алаулатып жастық жалынын – демекші , ауылымызда Қазақстан Республикасына еңбегін сіңірген құрылысшы Киікбай Рзаханов, КСРО-ның және Қазақ СССР-нің ағарту ісінің үздігі қазақ СССР-іне еңбегі сіңірген мұғалім Төрәлі Озғанбаев, Маханбет Өтемісұлы атындағы Республикалық сыйлық лауреаты жазушы, журналист Әбілхайыр Спан, физика-математика ғылымдарының докторы Бәйдеш Тәжіғұлов пен Зейнепқали Өтемағанбетов , техника ғылымдарының кандидаты Досан Ешманов, педагогика ғылымдарының кандидаты Шаштыгүл Ерғожина, мұнай және газ магистрі Қанағат Нұрымұлы сияқты азаматтар мен азаматшалар дүниеге келген.

Саяхатымызды ауылымыздың бірінші кереметі – 85 жылдық тарихы бар Жармыш орта мектебінен бастайық.

1-слайд(Жармыш орта мектебінің суреті)

Тарихшылар: Елді сауаттандыру мен білім беру ісі 1930 жылдардан бастау алады. Алғаш балалар киіз үйде оқытылып, кейін Жармыштағы Орынбай мешітінен мектеп ашылып, оқытыла бастады. 1935 жылы Орталау мектептің құрылысы салынды. 1937-1938 жылдары оқушылар мен мұғалімдер санының көбеюіне байланысты мектепте түрлі қоғамдық ұйымдар мен үйірмелер жұмыс жасай бастады. Мектеп ауылдағы мәдени ошағы болып есептеліп, барлық мерекелік жиындар осы жерде өткізілген. 1946-1947 оқу жылында 5,6,7 сыныптарда бала саны аз болуына байланысты бастауыш мектеп болып ашылып, мұғалімдер саны 5-ке жетті. 1959-1960 оқу жылында мектеп 8жылдыққа ауысты. 1968 жылдан бастап, қайтадан орта мектеп болып құрылды. 1978 жылы жаңа екі қабатты мектеп құрылысы салынып, пайдалануға берілді. 1979 жылы кабинеттер қосымша жабдықталып, материалдық база толықтырылды, техникалық құралдар көбейтілді.

1982 жылдан бастапмектеп оптималды оқыту мен тәрбиеленудің тірек мектебі болып белгіленді.

1983-1984 оқу жылынан бастапмектепке совхоз шаруашылығына жүргізушімен бірдей керек тракторист мамандығын оқыту ісі қолға алынды.

1987 жылы мектеп жанында жаңа типтік интернат үйінің құрылысы басталды. 1988 жылы 14.01 күні интернаттың ашылу салтанаты болды.

1996ж малшы балалар саны азаюына байланысты, интернат балабақша үйіне ауысты.

2005-2006 оқу жылында мектеп бітіруші «39» түлектің «14» мемлекеттік грантқа ие болды.

2008 жылдың қыркүйек айында Бекқожа Еділхановқа арналған мемориалдық тақталар қою салтанатты жағдайда өтті.

2015 жылы мектебіміз аудан мектептерінің арасында жалпы білім беру ұйымдарының критерийі бойынша ІІІ орынды 2016 жылы І орынды жеңіп алды.

2016-2017 оқу жылында Лесханова Айсана тарих пәніне Республикалық олимпиадаға қатысты.

Сонымен қатар екі оқушымыз Байқоңыр қаласында өткен халықаралық ғылыми конференцияға қатысып, ІІІ орынды иеленді. Соған байланысты мектебіміз «Ғылымның көкжиегі» номинациясымен марапатталды.

2017-2018 оқу жылы мектебіміз сәтті жыл болып тұр. Себебі ұстаздарымыз бен оқушыларымыз қатынасқан аудандық, облыстық деңгейдегі шаралардан жүлдемен оралуда.

Қазақ тілі пәнінен Есенғалиева Фатима деген оқушымыз Республикаға жолдама алып отыр.

Зерттеушілер : Жармыш туралы бейнеролик корсетеді

Жүргізуші: Пай! Пай! Киелі неткен жер! Батырлар дүбірлеп өткен жер ! Тұлпарлар дүбірлеп өткен жер ! Ғашықтар бірін-бірі өпкен жер! Сарылып сал-серілер кеткен жер! Бас иіп, иіскеп топырағына Тағзым етпей өтпеңдер – дей келе, келесі кезекті биге береміз. Қарсы алыңыздар (Қазақ биін билейді)2-слайд (Тобықтыдағы Бекет Ата мешіті)

Тарихшылар: Мединеде –Мұхаммед

Түркістанда –Қожа Ахмед

Маңғыстауда –Пір Бекет

Тілегімді қабыл ет –дей отырып, ел иесі , жер киесі –Бекет ата туралы мағлұмат бере кетейік.

Бекет ата Мырзағұлұлы 1750-1813жылы Маңғыстауда өмір сүрген батыр, әулие , ағартушы , сәулетші болған . Жастайынан оқу –білімге құмар парасатты адам болған. Хорезмдегі Бақыржан қажыда оқыған . Елінің тәуелсіздігі үшін шайқасқан батыр ,қолбасшы болған . Білімдарлығы абыздығы мен көріпкелдік қасиеттері үшін елі оны көзі тірісінде қастерлеп , қадір тұтқан . Көпшілік Бекет атаны әулие тұтып ,қабіріне түнейді.

Жармыш ауылы маңында тарихи-мәдени ескерткіштер көп сақталған. Солардың бірі Бекет Ата жер асты мешіті. Ол ХҮІІІ ғасырда салынған. Ескінің естеліктері бізге Бекет Атаның өз қолымен бес мешіт салып кеткенін жеткізеді. Соның бірі Жармыш ауылынан 68 шақырым