Жүйке жүйесіне түсетін күштен арылу тренингі 11 сынып

№39 «Қызылөзек» орта мектебі

Жүйке жүйесіне түсетін күштен психологиялық арылу жолдары

(тренинг)

Мектеп психологы: А.Абилова

2018-2019 оқу жылы

Тренинг тақырыбы : «Жүйке жүйесіне түсетін күштен психологиялық арылу жолдары»

Мақсаты: бітіруші түлектерге жүйке жүйесіне түсетін күшті жеңудің қарапайым психологиялық әдістерін үйрету.

Ұйымдастыру.

Барлық қатысушылар шеңбер болып отырады. Барлық тапсырма осы шеңберде орындалады.

Барысы:

Сәлеметсіздер ме, оқушылар? Көңіл-күйлеріңіз қалай? Мен сіздерді көргеніме қуаныштымын. Олай болса бүгінгі «Жүйке жүйесіне түсетін күштен психологиялық арылу әдісі» тақырыбында өтетін тренинг сабағымызға хош келдіңдер.

«Көрші» жаттығуы.Көршіңді оң жақтан құшақтап,Көршіңді сол жақтан құшақтап,Оң жақтағы көршіңе бір жымиып,Сол жақтағы көршіңе бір жымиыпБіз үлкен отбасы!

Бұл жаттығуда әрбір қатысушының сол топтың бір мүшесі екендігін сезінеді, бір - біріне жылу сыйлайды.

Ең бірінші жаттығуымыз сергіту жаттығуы болмақ. Мақсаты: психофизикалық қысымнан арылу, топты белсендіру.Ол үшін орнымыздан тұрып, екі қолымызбен ауада «8» санын саламыз:

- екі қолымызбен оң бағытта

- екі қолымызбен сол бағытта

- екі қолымыз екі бағытта

Енді аяғымызбен:

оң аяқпен;

сол аяқпен;

Енді иығымызбен;

Енді мұрнымызбен;

Кері байланыс: Жаттығу ұнады ма? Қандай әсер алдық?

«Сіздер білмейсіздер ғой...» жаттығуы

Әр қатысушы өзінің соңғы жаңалығымен бөліседі

Кіріспе

Біз өткен сабағымызда стресс және оны болдырмау жолдары жөнінде әңгіме қозғадық. Стресс тесті алынып, кімнің қаншалықты стреске берілгіштігін анықтаған болатынбыз. Ал бүгінгі сабағымызда сол стресс жағдайынан пайда болатын үрей – қорқыныш - мазасыздану сезімдерін жеңудің негізгі әдістерімен танысатын боламыз. Мазасыздану - есте сақтау мен зейінді шоғырландыруымызға кедергі келтіретін сезімдердің бірі. Кез келген адам үрей сезімін жеңудің психологиялық әдістерін білу керек. Біз қандай тәсілдерін білеміз, айтып көрейікші.

(Оқушылардың өздерінен сұрау – үрей дегеніміз не, үрейленген кезде өзіңді қалай сабырға шақырасың?)

Кейбір жағдайларда қорқыныш сендерді билейді: ұтылу, жеңіліп қалу қорқынышы араласып, кедергі келтіреді. Сол сияқты қорқыныштармен қалай күресу керек, қалай сенімділік орнату керек. Міне осының барлығы туралы біз бүгін әңгімелесеміз. Негізгі қазіргі шарт - өз-өздеріңе көмектесу.

Сенімділікті неден бастау керек?

Дамудың және өмірдің ең жаман тежегіші – бұл қателіктерден қорқу, яғни жаман бағаны алуға қорқыныш т.с.с.Қателіктер арқылы біз үйренеміз. Олар бірін-бірі басады. Екі рет қателісуге болады, бірақ 3-ші рет болмайды.

Талқылау: Кім және неден қателістіңдер?

Ол өміріңе қалай әсер етті?

Рефлексия: Сабақта жауап беруге қорықсаң - әрбір қолайлы жағдайда жауап беруге тырыс. Емтиханнан қорықсаң – оны қай жерде тапсыруға болатын жағдайды ізде. ҰБТ-ден қорықсаң – пробный тест тапсыр. Қорқынышқа қарсы жүр. Неден қорқасың, соны істеуге тырыс, көп нәрсені істе, бірнеше рет жаса деген ережі ұстан.

Мазасыздану – тест тапсыру кезінде жадының, зейіннің нашар болуының басты себебі. Әр адам мазасыздануды басу жолдарын білу керек. Кейде мазасыздануды төмендету үшін денеңді босаңсытуда жеткілікті болады..

Үрей – бұлшық еттердің қалыпты қысымымен байланысты болып келеді. Сабырлыққа келу үшін тек бұлшық еттерді босатып, сергітудің өзі жақсы әдіс болып табылады. Оны психологияда релаксация деп атайды.

Релаксациялық жаттығулардың түрлері: 1. Контрасты душ 2. Кір жуу 3. Ыдыс жуу 4. Саусақпен сурет салу

5. Газетті мыжып және лақтыру 6. Газеттің беттерін бояу 7. Сүйікті әніңізі дауыстап айту 8. Бірде жай бірде қатты айқаулау 9. Музыкаға билеу, бірде жай, бірде қарқынды 10. 10 рет терең дем алу 11. Орманда, аулада немесе далада серуендеу және айқайлау 12. Тісіңізді ішкі жағынан санаңыз

Бұлшық ет релаксациясымен бірге тыныс алу релаксациясын өткізуге болады.

«Бұлшықет релаксациясы» жаттығуы.

Мақсаты: Бұлшықеттерді босаңсытуды үйрету

Нұсқау: «Ыңғайланып отырып,арқалрыңызды тік ұстап, алақандарыңызды тізелеріңізге қойып, көздеріңізді жұмыңыздар.

Бар назарларыңызды қолдарыңызға аударыңыз. Қолдарыңыздың жылуын және ауырлағанын сезініңіз.

Іштей «Мен сабырлымын» деп, ойыңызды жинақтаңыз.

«Менің оң қолым ауыр» - деп 5-6 рет ойша қайталаңыз

Қайтадан «Мен сабырлымын» » деп, ойыңызды жинақтаңыз

«Менің сол қолым ауыр» - деп 5-6 рет ойша қайталаңыз

Қайтадан «Мен сабырлымын» » деп, ойыңызды жинақтаңыз

«Мен сабырлымын. Мен дайынмын, мен жинақымын. Мен өзіме сенімдімін!» ойша қайталаңыз

Денемізді қайта қалыпқа келтіру үшін жұдырығымызды түйіп, 4-ке дейін санап жаймен ауаны ішке тартып, демді бірнеше секундқа ұстап тұрып, 4-ке дейін санап шығарамыз»

Анализ:

Жаттығуды орындау қиын болды ма?

Жаттығуды орындағаннан кейін өзіңізді қалай сезініп тұрсыз?

Нәтижеге жете алдық па?

Енді «Тыныс алу релаксациясы» жаттығуын орындап көрейік

Мақсаты: үрейді жеңудің әдісін нтыныс алу арқылы орындауға үйрету.

Нұсқау: Өздеріңе ыңғайлы қалыпта отыруларыңды сұраймын.Көздеріңді жұмып, тыныс алулырыңа көңіл бөліңдер. Қазір санау арқылы тыныс аламыз. 1,2,3,4 деп санаған кезде ауаны ішке тартамыз, 1,2,3,4 деп санаған кезде демді шығарамыз 5-6 рет қайталаймыз.

Талдау: Сіздің қалпыңыз қалай өзгергенін байқадыңыз ба? Жаттығуды орындау кезінде кедергілер болды ма?

Үрейді жеңуге тағы да бір әдіс көмектеседі. Ол әдіс «медитация әуені» деп аталады. Медитация қалыпты бір объектіге зейінді шоғырландырумен байланысты. Бұл қалып жан дүние тепе-теңдігі мен сергуге алып келеді. Олай болса сол әдісті де орындап көрейік.

«Белгілі бір затқа зейінді шоғырландыру» жаттығуы

Мақсаты: үрейді медитация көмегімен жеңуді үйрету.

Нұсқау: әрқайсысымыз кез келген затты (қалам, сағат, т.б) алдымызға қойып 4 минут бойы бар зейінімізді бағыттаймыз. Ешнәрсе бізге кедергі жасамауы керек.

Талдау: Тапсырманы орындай алдыңыздар ма? Жаттығуды орындауда қандай кедергілер болды?

Біз жаңа ғана өзімізді реттеп, біраз босаңсып алдық деп ойлаймын.

«Шынымды айтсам» деп аталады.

Нұсқау: Алдарыңызда топтамалар жиынтығы жатыр. Қазір әрқайсысыңыз шығып, аяқталмаған сөйлемдер жазылған топтаманы бір-біреулеп аламыз. Сізге ойланбастан сөйлемді аяқтау қажет. Мүмкіндігінше шынайы болуға тырысыңыздар.

Топтама үлгілері:

«Шынымды айтсам, тест, емтихан туралы ойласам ...»

«Шынымды айтсам, тест, емтиханға дайындалып жатқанда ...»

«Шынымды айтсам, мен үйге келгенде ...»